به گزارش خبرگزاری، زنان بسیاری از اروپای شرقی و بالکان در طول تاریخ امپراتوری عثمانی تحت تأثیر سیاستهای پرتلاطم دربار عثمانی قرار گرفتند. عدهای از آنها به اسارت درآمده و به حرمسراها منتقل شدند، در حالی که برخی دیگر به عنوان ابزارهای دیپلماتیک توسط حکومتها به کار گرفته شدند تا از تهدیدات عثمانی در امان بمانند. این زنان توانستند در این بستر سیاسی به خوبی عمل کنند، موقعیت خود را تقویت کنند و حتی به قدرت دست یابند. در حالی که برخی به عنوان مشاوران وفادار به سلطانهایی چون محمد فاتح خدمت میکردند، دیگران با نفوذ در مقام والدهسلطان و نایبالسلطنه، حرمسراها را به مرکز قدرت امپراتوری تبدیل کردند.
**مارا برانکویچ: پل ارتباطی جهان مسیحیت و عثمانی**
مارا، دختر دسپوت صربستان، در سال ۱۴۳۵ میلادی به ازدواج سلطان مراد دوم درآمد تا از حملات عثمانی جلوگیری کند. هرچند او فرزندی از سلطان نداشت، به یکی از مشاوران اصلی و حامیان فرزندش، محمد دوم تبدیل شد. با وجود اعتقاد به آیین ارتدکس، مارا از پیروزی محمد در شکست امپراتوری روم شرقی در سال ۱۴۵۳ حمایت کرد و به عنوان یکی از دیپلماتهای کلیدی، در تثبیت جایگاه سلطان در اروپا نقش ایفا کرد.
**خرم سلطان و دگرگونی حقوقی در امپراتوری**
خرمسلطان، که از اوکراین به اسارت درآمده بود، توجه سلیمان اول را جلب کرد. عشق سلیمان به او قوانین و سیاستهای امپراتوری را دگرگون کرد. او برای ارتقای مقام خرم، منصب خاصگیسلطان را بنیاد نهاد و در سال ۱۵۳۳ با وی ازدواج کرد. این اقدام، خشم درباریان را برانگیخت و او را به اولین زن در تاریخ عثمانی تبدیل کرد که با سلطان ازدواج کرده بود. خرم در دوره خود به برقراری صلح میان کشورهای همسایه و انجام امور خیرخواهانه پرداخت و مجموعهای برای حمایت از زنان در معرض آسیب تأسیس کرد.
منبع: ویکیمدیا کامانز
نوربانو سلطان و تاثیر او بر حرمسرا (حدود ۱۵۸۳–۱۵۲۵)
نوربانو، بانویی با ریشههای ونیزی، یونانی یا یهودی، به عنوان محبوبترین همسر سلطان سلیم دوم در حرمسرا، قدرتی قابل توجه به دست آورد. او با ایجاد شبکهای وسیع از حامیان در میان چهرههای مذهبی، وزرای اعظم و دیپلماتها، در تلاش برای گسترش نفوذ خود برآمد. بعد از درگذشت غیرمنتظره سلیم در ۱۵۷۴، نوربانو جسد او را تا زمان بازگشت پسرش و تصاحب تخت پادشاهی مخفی نگه داشت. بعد از ارتقای مقام به والدهسلطان، او تا آخر عمرش نفوذی بیسابقه بر امپراتوری عثمانی داشت.
نفوذ نوربانو بر تصمیمات مراد سوم شامل سیاستهای عمومی، انتصابها و مسائل ازدواج نیز تاثیرگذار بود. او نظارت بر دیپلماسی امپراتوری را بر عهده داشت و روابط دوستانهای با کاترین مدیچی برقرار کرد. تسلط او بر حرمسرا بهعنوان شروع دوران «سلطنت زنان» شناخته میشود. در سدههای بعد، مادران، همسران و عروسهای دربار از حرمسرا بر امپراتوری تحت سلطهی سلطانهایی که به مرور ضعیفتر و بیمارتر میشدند، حکومت کردند.
منبع: ویکیمدیا کامانز
صفیهسلطان و شبکه جهانی جاسوسی (حدود ۱۶۱۹-۱۵۵۰)
صفیه، که از آلبانی امروزی زاده شده بود، در سیزدهسالگی به حرمسرا منتقل شد و به رقیب اصلی نوربانو تبدیل گردید. بعد از درگذشت نوربانو، او به دربار بازگشت و به همسر اصلی مراد تبدیل شد. در حالی که مراد مشغول پدر شدن برای صد فرزند بود، صفیه به تقویت قدرت خود پرداخت و تبدیل به یکی از ثروتمندترین و بانفوذترین زنان تاریخ امپراتوری عثمانی شد.
پس از مرگ مراد، صفیه مقام والدهسلطان را کسب کرد و شبکههای جاسوسی و روابط با قدرتهای خارجی از جمله ونیز و الیزابت اول انگلستان را ایجاد کرد. تمام انتصابات و عزلها زیر نظر او انجام میشد و او برای حفظ قدرت خود حتی دستور اعدام نوهاش، شاهزاده محمود، را صادر کرد. با این حال، دوران او با بیثباتی و شورشهایی توام بود و در سال ۱۶۰۴، نوهاش احمد اول او را از قدرت برکنار کرد.
منبع: میوچوالآرت / ویکیمدیا کامانز
سلطه چهلوپنج ساله کوسمسلطان به عنوان نخستین نایبالسلطنه زن (حدود ۱۶۵۱-۱۵۸۹)
کوسمسلطان به عنوان اولین زنی که حاکمیت و اقتدار بالا را در امپراتوری عثمانی به دست آورد، بر سایر والدهسلطانها پیشی گرفت. او که اصالتا یونانی، بوسنیایی یا چرکس بود، در ۱۵ سالگی به همسر اصلی احمد اول تبدیل شد. پس از فوت احمد، او به نخستین نایبالسلطنه زن تبدیل گردید و مسئولیتهای نظامی و سیاسی را در دست گرفت و بر حرمسرا نظارت میکرد. حکومت او بیش از ۴۵ سال به طول انجامید و بازتابی از سلطه زنان در تاریخ عثمانی بود.
### تحولات امپراتوری عثمانی در دوران سلطنت کوسم
دورانی که به سلطنت کوسم مشهور است، با چالشهای اقتصادی و اجتماعی فراوانی همچون فقر شدید، تورم و طاعون همراه بود و وضعیت بحرانی نظامی و رقابتهای داخلی نیز مزید بر علت شده بود.
با این وجود، سلطنت او در حالی که مسائل جدی را به دنبال داشت، به افول امپراتوری عثمانی نیز دامن زد. این افول ناشی از وجود سلطانهای ناپایدار بود که ویژگیهای شخصیتی چون تغییرپذیری، افراطهای جنسی و سوءظن در آنان به وضوح مشاهده میشد. یکی از اقدامات جنجالی کوسم برکناری پسرش، ابراهیم دیوانه، از سلطنت بود که در نهایت به اعدام وی انجامید.
کوسم همچنین با سرمایهگذاری در مؤسسات خیریه، مدارس و مساجد به بهبود وضعیت اجتماعی جامعه خود کمک کرد. او با تأمین جهیزیه برای کنیزانش، زمینههای ازدواجهای سودمند و مصلحتی را ایجاد کرده و بدین ترتیب به آزادی آنها یاری رسانید. سلطنت کوسم در نهایت به دست عروسش خاتون تورخان به پایان رسید، که در سال ۱۶۵۱ دستور قتل او را صادر کرد تا از سلطنت پسر خردسالش حفاظت کند.
منبع: www.thecollector.com
