در واکنش به برخی سخنان تند و نامناسب در حوزه علمیه، شواهد نشان میدهد که این انتقادات و بازتابهای منفی چندان برای مسئولان حوزه و روحانیت مهم نیست. به نظر میرسد که موضعگیریهای رسمی و محکومیت علنی در این زمینه وجود ندارد.
**شکایت حزب الله لبنان**
این اتفاقات برای نخستین بار نیست که رخ میدهد. در میانه دهه ۸۰ شمسی، زمانی که در بیروت حضور داشتم، اعضای حزبالله لبنان به شدت از فردی که خود را به عنوان نماینده “حزبالله” معرفی میکرد، گلهمند بودند. مدیر یک بخش فرهنگی این حزب به وضوح ابراز کرد که تلاش میکنند جلوی نسبت دادن مواضع این فرد به حزبالله را بگیرند و نگذارند کسی رفتارهای تندروانه او را به نام آنها بنویسد.
**حوزه علمیه و تاریخ معاصر**
جالب است که در حوزه علمیه قم، اگر کسی زندگیش را برای صیانت از دین خدا و اعتبار روحانیت وقف کند و با گفتار و رفتار خود دل مردم را به دست آورد، معمولاً با مشکل مواجه میشود. این رویه از قدیم وجود داشته و به تعداد زیادی از شخصیتهای شناختهشده برمیگردد. با این حال، در مقابل، اگر فردی با رفتارهای عجیب و ناپسند نام حوزه را پایین بیاورد، معمولاً هیچکس به آن توجه نمیکند و حتی ممکن است مورد احترام بیشتری نیز قرار گیرد.
**محاکمه شیخ علی صفایی**
تاریخ جالبی است؛ در حالی که حوزه برای حفظ آبروی روحانیت، درباره شیخ علی صفایی جلسه محاکمه برگزار میکند، وقتی یکی از روحانیون آبرویش را به خطر میاندازد، کسی به آن توجه نمیکند. این در حالی است که حوزه میبایست پیشرو تمدن نوین اسلامی باشد، اما با گذشت زمان بیشتر به عقب بازمیگردد.
**نگرانی از دینگریزی**
حوزه قرار است زینت و آبروی پیشوایان دین باشد و محبت مردم را جلب کند، اما اکنون به جایی رسیدهایم که برخی افراد با کلام و مواضع خود باعث دینگریزی مردم میشوند. این پدیده به حدی رسید که در به جای شکستن آینه، مردم را سرزنش میکنند و متوجه نمیشوند که دینگریزیها ناشی از عملکرد خود آنهاست.
**سکوت بزرگان حوزه**
پس از بروز این حوادث، جای سؤال است که چرا بزرگان حوزه ساکت ماندهاند؟ افرادی که با کوچکترین حادثهای بیانیه صادر میکنند، در چنین مسائلی چرا خاموشند؟ شاید بهتر باشد با صدور یک بیانیه مشترك، مواضع خود را درباره این سخنان ناپسند اعلام کنند و روشن کنند که نمیتوانند این رفتارها را تحمل کنند.### انتقادات از سکوت روحانیون نسبت به ناآرامیها در کشور
گفته میشود که برخی از روحانیون با امضای بیانیهها و ابراز موضع نسبت به بحرانها میتوانند توجه بیشتری را جلب کنند. اما آیا سکوت آنان موجب فراموشی مسائل مهم خواهد شد؟ در شرایطی که ویدئوهای مربوط به ناآرامیها در سطح گستردهای بین مردم به اشتراک گذاشته میشود، سکوت چه توجیهی دارد؟
شخصی که در حساسترین شرایط جنگی و با سخنان تفرقهافکن خود، مردم را به شورش دعوت میکند، چگونه میتواند مورد تحمل باشد؟ آیا این مسئله نیازمند موضعگیری واضح و محکومیت نیست؟
### موضعگیری آیتالله جوادی آملی
حضرت آیتالله جوادی آملی در واکنش به این ماجرا، موضعی قاطع اتخاذ کردند و به تناقضات موجود در تهدید به وحدت اشاره کردند. ایشان به نقل از امیر مؤمنان علیهالسلام بر لزوم مقابله با هرگونه تفرقه در جامعه اسلامی تأکید کردند.
### تاکید بر وحدت در پیام آیتالله سید مجتبی خامنهای
رهبر معظم انقلاب اسلامی، آیتالله سید مجتبی خامنهای، نیز در پیام اخیر خود بر اهمیت “وحدت مقدس” تاکید کردند و آن را اولویت کشور دانستند. ایشان بر لزوم پاسخگویی به شبهات تاکید کرده و خاطرنشان کردند که سکوت ممکن است منجر به سوءاستفاده از فضای موجود شود.
### خاطرهای از آیتالله مجتبی خامنهای
در سالهای گذشته، وقتی که شایعاتی علیه حاج آقا مجتبی خامنهای در فضای مجازی شکل گرفت، با ایشان در این باره صحبت کردم. ایشان با سعه صدر و طرز تفکر خاصی به من گفتند که “با خاموشی گمراهی میمیرد!” که نشان از عدم اهمیت دادن به شایعات داشت. اما باید توجه داشت که در مقام رهبری، پرداختن به افکار عمومی و واکنش به شایعات ضروری است و نباید این موضوع را نادیده گرفت.
اینگونه رویکردها در بالا بردن آگاهی جامعه و به چالش کشیدن ناهنجاریها در فضای مجازی حیاتی هستند.در گزارشی از یک گفتگو، حضرت به فردی که در آن سوی گذرگاه به او نگاه میکرد، نزدیک شد و همسر خود را معرفی کرد. این فرد با احترام از حضرت عذرخواهی کرد و گفت: “یا رسول الله، من هیچ جسارتی نکردم.” حضرت در پاسخ به او فرمودند: “شیطان در خون انسان جاری میشود و به وسوسه میپردازد!” بدین ترتیب، حضرت به این نکته اشاره کردند که نیاز است تا خود را به وضوح معرفی کنند و فضایی برای بدفهمی و شایعهپراکنی ایجاد نشود.
**فرصت برای وسوسههای شیطانی**
امروز، با دسترسی آسان مردم به رسانههای نوین، شیطان بیش از هر زمان دیگری قادر است به فتنهجویی بپردازد. بهخصوص در شرایطی که مردم از واقعیتها بیخبر هستند و در معرض بدگمانی قرار دارند، ضروری است که به سرعت و جدیت با آنها صحبت شود و آگاهیهای لازم در مورد حقایق ارائه گردد. در چنین مواقعی، بیان شفاف و واضح مطالب اهمیت بسیاری دارد و باید راه را برای سوءاستفادهها بست. به نقل از امیر مؤمنان امام علی (ع)، “هر کس خود را در معرض تهمت قرار دهد، حق ملامت کسانی را که به او بدگمان شدهاند، نخواهد داشت.”
**حفاظت از تصویر روحانیت**
در دنیای امروز، هر فرد دارای مسئولیت در قبال تصویری است که از او در افکار عمومی شکل میگیرد. به همین دلیل، حفظ تصویر روحانیت بر عهده حوزههای علمیه است. روحانیت نمیتواند با این دلیل که “به کار خود مشغولم” از مسئولیتهای اجتماعی شانه خالی کند. زیرا آنان نمایندگان دین و آیین هستند و مردم از طریق آنان مفهوم مذهب را درک میکنند.
اگر انتظار داریم مردم نسبت به روحانیت اعتماد داشته باشند و دین خود را از این نهاد بگیرند، باید تمام تلاش خود را برای حفظ تصویر مثبت و معتبر این نهاد از هر گونه آسیب به کار ببندیم. در غیر این صورت، جایگاه روحانیت و نقش آن در جامعه که سالها در برابر تهدیدات دشمنان ایستاده، به خطر خواهد افتاد. نباید به راحتی به اهداف مخرب دشمنان کمک کنیم.
