**نیلوفر مولایی** – صنعت هوش مصنوعی در ایران در شرایطی حساس قرار دارد، بهطوری که «سکوت قانونی» در حوزه مالکیت معنوی و کمبود سرمایهگذاریهای استراتژیک، بیش از محدودیتهای اینترنتی، مانع پیشرفت این فناوری شده است. ناترازی در تعریف پروژههای ملی و نبود بازار کار حرفهای، ایران را به مرکزی برای آموزش نیروی انسانی و صدور رایگان آن به رقبای منطقهای تبدیل کرده است. برای تغییر این وضعیت، باید رویکرد به هوش مصنوعی بهعنوان یک «زیرساخت قدرت پایدار» تغییر کند و دولت در زمینههای هوشمندسازی کشاورزی و صنعت فعال شود تا توازن قوا در خاورمیانه حفظ و رفاه اجتماعی تأمین گردد.
در همین راستا، گفتوگویی با **سیدابوالحسن فیروزآبادی**، دبیر سابق شورای عالی فضای مجازی، در «کافهخبر» انجام شد.
### تأثیر فیلترینگ بر توسعه هوش مصنوعی
فیروزآبادی در مورد فیلترینگ که بهعنوان مانعی در توسعه هوش مصنوعی مطرح است، اظهار کرد: «بسیاری از پلتفرمهای هوش مصنوعی که شناسایی میکنند کاربران از ایران هستند، خدمات لازم را ارائه نمیدهند. در این شرایط، افراد ناگزیر به استفاده از فیلترشکن یا شیوههای قانونی برای دور زدن تحریمها میشوند. هرچند فیلترها تأثیر منفی بر کیفیت شبکه دارند و میتوانند به توسعه هوش مصنوعی آسیب برسانند، اما نمیتوان بهصراحت گفت که بهطور کامل مانع استفاده از آن میشوند.»
### خطرات فیلترشکنهای رایگان
او همچنین درباره استفاده از فیلترشکنهای رایگان هشدار داد و گفت: «فیلترشکنهای غیرمعتبر و ناشناخته که امنیت لازم را ارائه نمیدهند، ممکن است خطراتی به همراه داشته باشند. در حالیکه بسیاری از کاربران برای دسترسی به ارتباط امن، به فیلترشکن نیاز دارند، اما استفاده از فیلترشکنهای مشکوک میتواند عواقب جدی به دنبال داشته باشد.»
### خلأهای قانونی در حوزه هوش مصنوعی
فیروزآبادی در پاسخ به پرسشی درباره وجود خلأ قانونی در حوزه هوش مصنوعی بیان کرد: «در ایران سکوت قانونی در زمینه کپی رایت و مالکیت معنوی به وضوح مشهود است. نظام پتنت و حقوق مالکیت فکری در کشور بهاندازه کافی قوی نیست و این عامل موجب جلوگیری از سرمایهگذاری در زمینه نرمافزار، بهویژه در حوزه هوش مصنوعی میشود. استفاده از نرمافزارهای کرک شده به مشکلات موجود دامن میزند.»
### نیاز به پروژههای بزرگ هوش مصنوعی
این مقام مسئول تأکید کرد که کشورهایی مانند امارات و عربستان بهطور قابل توجهی در زمینه هوش مصنوعی سرمایهگذاری کردهاند و برای پیشرفت در این حوزه، «دولت باید موتور محرکه پروژههای بزرگ هوش مصنوعی باشد» تا از وضعیت موجود خارج شویم.### نیاز به سرمایهگذاری در هوش مصنوعی برای امنیت ملی
در شرایطی که کشور با موانع متعدد نظیر ناترازی انرژی و تحریمها مواجه است، دبیر پیشین شورایعالی فضای مجازی، بر ضرورت سرمایهگذاری در پروژههای مرتبط با هوش مصنوعی تاکید کرد. وی در پاسخ به سوالاتی درباره اقدامات لازم برای تقویت این حوزه گفت: “دولت باید پروژههای بزرگ در زمینه هوش مصنوعی را تعریف و آنها را بین استارتاپها و شرکتهای بزرگ تقسیم کند تا رونق اقتصادی بیشتری را در کشور ایجاد کند.”
او با اشاره به پتانسیلهای نادیده در عرصه شهرها، صنعت و کشاورزی اظهار داشت که کشور به پروژههایی نظیر پیادهسازی شهرهای هوشمند نیاز دارد. بر اساس تجارب کشورهای دیگر، مانند چین که در این حوزهها پیشرفتهای بسیاری داشته، ایران نیز باید به سمت بهبود و بهرهبرداری از این بکر بودن حرکت کند.
دبیر پیشین در ادامه به چالشهای امنیتی اشاره کرد و گفت: “هوش مصنوعی نه تنها عامل پیشرفت اقتصادی است، بلکه در زمینه امنیت ملی نیز نقشی کلیدی دارد.” او هشدار داد که توجه بیش از حد به تقویت نظامی بدون توجه به زیرساختهای هوشمند، موجب عدم ایجاد قدرت پایدار خواهد شد.
وی همچنین تاکید کرد که تحلیلهای موجود نشاندهنده این است که کشورهایی با تواناییهای پیشرفته در هوش مصنوعی از لحاظ امنیتی برتری بیشتری خواهند داشت. در این راستا، سرمایهگذاری در فناوریهای هوش مصنوعی باید به عنوان نه تنها یک ضرورت اقتصادی، بلکه به عنوان عامل تقویت امنیت کشور تلقی شود.
این مسئول خاطرنشان کرد که در زمانهای بحران، توانمندیهای تکنولوژیک به ویژه در حوزه هوش مصنوعی میتواند در زمینههای نظامی نیز به کار گرفته شود. استفاده از این فناوری در توسعه حوزه نفوذ و قدرت ملی ایران باید مد نظر قرار گیرد تا بتوان از توانمندیهای موجود به بهترین شکل ممکن بهرهبرداری کرد.**توسعه حوزه نفوذ ملی با هوش مصنوعی**
به گزارش منابع خبری، فیروزآبادی در نشست اخیر خود به بررسی تأثیرات مدلهای هوش مصنوعی ملی بر افزایش نفوذ کشور در عرصههای جهانی و منطقهای پرداخت. وی تأکید کرد که به کارگیری این فناوری میتواند به تقویت توان امنیتی و دفاعی کشور منجر شود.
**لزوم سرمایهگذاری در هوش مصنوعی**
فیروزآبادی در ادامه در مورد سرمایهگذاریهای لازم برای ارتقاء هوش مصنوعی در سطح کشور بیان کرد: «توسعه فناوری هوش مصنوعی به سرمایهگذاریهای کلان نیاز دارد و نمیتوان از این واقعیت چشمپوشی کرد.» وی اعتقاد دارد که بازار کار نیازمند تکنولوژیهای نوین در عصر حاضر است و کشور به شدت به سرمایهگذاری در این حوزهها نیاز دارد. وی همچنین اشاره کرد که بدون هماهنگی با تحولات جهانی، رقابت در این زمینه به شدت دشوار خواهد بود.
**چالشهای جذب نخبگان و شرکتهای بزرگ**
در بخش دیگری از سخنان خود، فیروزآبادی به موضوع مهاجرت نخبگان و کمبود شرکتهای بزرگ در کشور اشاره کرد و گفت: «بسیاری از نخبگان کشور به دلیل عدم وجود فرصتهای شغلی مناسب و بازار کار مرتبط با تخصصهای خود، به کشورهای دیگر مهاجرت میکنند.» وی افزود که برای جلوگیری از این مشکل، لازم است دولت در ایجاد شرکتهای بزرگ و توانمند کمک کند و بخش خصوصی را حمایت کند.
**سخن پایانی**
وی در پایان اذعان کرد که با توجه به سرمایهگذاریهای چشمگیر در کشورهای همسایه و بهخصوص در حوزه هوش مصنوعی، نیروی انسانی متخصص کشور ممکن است به سمت این شرکتها مهاجرت کند که برای کشور زیان بار خواهد بود. لذا، حیاتی است که تدابیر لازم جهت حفظ نخبگان و سرمایههای انسانی اتخاذ شود.
