تینا مزدکی_با پیشرفت مدلهای هوش مصنوعی، مصرف انرژی آنها به شدت افزایش یافته و دیگر تنها دغدغه آموزش این فناوری نیست. اکنون سوال اصلی این است که کجا باید به توسعه این مدلها پرداخت. این نگرانی به شکلگیری ایده «توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی در فضا» برای گوگل ریسرچ (Google Research) منجر شده است.
این طرح که در مرز علم و جاهطلبی قرار دارد، «پروژه سانکچر» (Project Suncatcher) نامیده شده و هدف آن بررسی امکان انتقال بار هوش مصنوعی به یک شبکه از ماهوارهها است که دارای شتابدهندههای تخصصی بوده و انرژی عمده خود را از خورشید تأمین میکنند.
بر اساس این ایده، در برخی مدارهای نزدیک به زمین یا مدارهای خورشیدآهنگ، پنلهای خورشیدی میتوانند در بیشتر زمانها فعال باشند و از مشکلاتی نظیر تلفات جوی، نوسانات شب و روز و محدودیتهای شبکه برق که دیتاسنترهای زمینی با آنها مواجهاند، فرار کنند. همچنین، گرما بهجای استفاده از سیستمهای خنکسازی پرمصرف زمین، از طریق تابش حرارتی به فضا منتقل خواهد شد.
گرایش به ایجاد زیرساختهای هوش مصنوعی در فضا، دلایل خاص خود را دارد. دیتاسنترها در حال حاضر درصد قابل توجهی از مصرف برق جهانی را به خود اختصاص دادهاند. برآوردهای اخیر نشان میدهد مصرف برق آنها در سال ۲۰۲۴ به حدود ۴۱۵ تراواتساعت خواهد رسید که تقریباً معادل ۱.۵ درصد از کل مصرف برق جهان است. پیشبینی میشود این رقم تا سال ۲۰۳۰ به بیش از دو برابر افزایش یابد.
در ایالات متحده، شرکتهای خدمات برق در حال برنامهریزی برای پاسخگویی به افزایش تقاضای ناشی از هوش مصنوعی در دیتاسنترها هستند. در برخی مناطق پیشبینی شده که این دیتاسنترها تا سال ۲۰۲۸ بین ۶.۷ تا ۱۲ درصد از کل مصرف برق را به خود اختصاص دهند. این امر باعث ایجاد نگرانیهایی از جمله کمبود انرژی در شبکه برق شده است و برخی مدیران هشدار میدهند که ظرفیت تولید انرژی نمیتواند به رشد بیرویه هوش مصنوعی پاسخ دهد.
در چنین شرایطی، ایده دیتاسنترهای فضایی کمتر شبیه داستانهای علمیتخیلی به نظر میرسند و بیشتر به واقعیت نزدیک میشوند، زیرا صنعت به مرزهای فیزیکی انرژی و خنکسازی در زمین نزدیک میشود. به نظر میرسد دیتاسنترهای فضایی میتوانند گزینهای جذاب باشند، اما هنوز اجماع کامل بر سر آن وجود ندارد.
دستدرازی به ستارهها
جو مورگان، مدیر عملیاتی شرکت Patmos، در خصوص افق کوتاهمدت این ایده شفافسازی میکند. او میگوید: «در سال ۲۰۲۶، احتمالاً خبری از دیتاسنترها در فضا نخواهد بود. شاید یک میلیاردر فناوری به این سمت برود، اما واقعاً چه نیازی به آن وجود دارد؟»
او اشاره میکند که صنعت دیتاسنتر پیش از این نیز به سمت ایدههای افراطی مانند غوطهوری در روغنهای معدنی یا مراکز داده زیر آبی رفته، اما این موارد اغلب پس از نمایش واقعیتهای عملی کنار گذاشته شدهاند. او میگوید: «هیچکس نمیتواند فرایند تعویض مداوم سختافزار را در دیتاسنترهای زیر آب نادیده بگیرد، زیرا این فرایند هزینهبر خواهد بود.»
همین نگرانیها در خصوص هوش مصنوعی در فضا نیز مطرح است. پردازندهها و شتابدهندهها معمولاً به سرعت فرسوده میشوند، زیرا هر چند سال یکبار پیشرفتهای کیفی در فناوری رخ میدهد. در زمین، سختافزار به سادگی تعویض میشود، اما در فضا هر تعمیر به پرتاب، اتصال فضاپیما یا خدمات رباتیک نیاز دارد که این فرآیندها معمولاً پیچیده و پرهزینه هستند.
در نهایت، او این سوال را مطرح میکند که «چه کسی مایل است هر یک تا دو سال به فضا برود تا زیرساختهای مداری را بهروزرسانی کند؟» و ادامه میدهد: «اگر یکی از اجزای مهم خراب شود، چه؟» همچنین، او به چالشهای تأخیر ارتباطی اشاره میکند.
منبع: livescience
۵۸۳۲۳
