به گزارش خبرگزاری، سوالی اساسی در محافل علمی عصبشناسی و روانشناسی مطرح شده است: **چه زمانی یک «ابزار فناوری» به «عصا» یا حتی «معلولیت ذاتی» ذهن انسان تبدیل میشود؟**
یافتههای آزمایشات اخیر نشان میدهد که استفاده از هوش مصنوعی به عنوان ابزاری برای کاهش بار پردازش ذهنی، ممکن است توانمندیهای مغز انسان را به مرور زمان تحت تاثیر قرار دهد. یک پژوهش مشترک بین محققان ایالات متحده و بریتانیا نشان داد که تنها ۱۰ دقیقه کار با هوش مصنوعی برای حل مسائل ریاضی یا درک مطلب، منجر به افت چشمگیر عملکرد فردی شرکتکنندگان در حل همان مسائل شد. افراد مورد مطالعه علاوه بر عملکرد ضعیف، با چالشهای دشوار نیز سریعتر تسلیم شدند.
**سندرم «فراموشی چند دقیقهای»؛ عواقب استفاده از ChatGPT**
یک تحقیق دیگر از دانشگاه MIT نشان داد افرادی که برای نوشتن مقالات خود به ChatGPT متکی بودند، در مقایسه با کسانی که مستقل عمل کرده بودند، عملکردی ضعیفتر داشتند. این افراد به راحتی نمیتوانستند یادآوری کنند که چه نوشتهاند و وقتی خواسته شدند بدون کمک هوش مصنوعی مقالهای دیگر بنویسند، نتایج شان نامطلوب بود.
«ناتالیا کاسمینا»، دانشمند MIT، میگوید: «نوشتن، به مغز کمک میکند تا اطلاعات را غربالگری کرده و تفکر زنجیرهای را توسعه دهد، ولی استفاده از مدلهای زبانی بزرگ این تواناییها را کاهش میدهد.»
**«برونسپاری شناختی» و توهم وابستگی**
این پدیده به نام **«برونسپاری شناختی»** شناخته میشود. «کریستی آرمیتاژ» از دانشگاه کوئینزلند استرالیا، معتقد است هوش مصنوعی حس کاذبی ایجاد میکند که افراد دیگر نیازی به تفکر مستقل ندارند. این امر میتواند به ویژه برای کودکان که در حال توسعه مهارتهای شناختی خود هستند، خطرناک باشد.
«مایکل گرلیچ»، استاد دانشکده بازرگانی SBS سوئیس، در کتاب خود به **«مارپیچ اعتماد به هوش مصنوعی»** اشاره میکند و میگوید که در گذشته باید جستجوگرها اطلاعات را مرور میکردند، اما هوش مصنوعی همه چیز را آماده و قابل استفاده میکند و این باعث خروج مغز از مدار پردازش میشود.
**نظریههای متضاد: بازتنظیم مغز به جای تضعیف آن**
در مقابل این نگرانیها، برخی پژوهشگران معتقدند مغز انسان شبیه به یک ماهیچه است و اگر در بخشی از کارها به هوش مصنوعی متکی باشد، ممکن است آن بخش ضعیف شود، اما این به معنای افت کلی هوش نیست. «سام گیلبرت» از دانشگاه لندن بر این باور است که تفویض کارهای تکراری به هوش مصنوعی میتواند منجر به آزادسازی انرژی مغز برای فعالیتهای خلاقانهتر شود.
تحقیقاتی پیرامون ماشینحساب نشان داده که فناوری میتواند در مراحل مناسب آموزشی، به یادگیری کمک کند؛ رویکردی که ممکن است برای هوش مصنوعی نیز صادق باشد.
