**خبرگزاری مهر، گروه استانها – کوروش دیباج**: آموزش هنر با چالشهای عمدهای مواجه است، به ویژه زمانی که هنرجویان باید آثار خود را در برابر مخاطبان واقعی نمایش دهند. در این مرحله، ارزیابیها تنها به نمرات یا تایید اساتید محدود نمیشود و فاصله میان یادگیری تکنیک و ایجاد نگاه مستقل، تأثیر مهمی بر آینده هنرجویان دارد. برای تبدیل شدن به فردی خلاق و صاحب نظر، علاوه بر آموزش ابزار و روشها، هنرجو به تجربههای مواجهه با مخاطب و نقد نیازمند است.
فاطمه فیضی، مدرس دانشگاه، عکاس و پژوهشگر، سالها در زمینه آموزش عکاسی، گرافیک و چاپ دستی فعالیت کرده و هم زمان در پروژههای تصویری نیز تجربه کسب کرده است. او در دانشگاههای هنر، فاطمهالزهرا، دانشگاه فرهنگیان باهنر و هنرستانهای فنی و حرفهای تدریس کرده و با این رویکرد آموزشی، پیوندی بین کلاس و فضای واقعی هنر ایجاد کرده است.
فیضی به تازگی دو نمایشگاه گروهی را کیوریتوری کرده است؛ اولین نمایشگاه تحت عنوان “نگاههای درون، مناظر بیرون” با حضور ۳۴ هنرجو و دانشجو و دیگری نمایشگاه گروهی چاپ دستی با ۳۹ هنرجو و دانشجو برگزار شده است. او بر این باور است که اهمیت این نمایشگاهها در ارائه فرصتهایی برای خروج هنرجویان از فضای آموزشی و مواجهه واقعی با مخاطبان نهفته است. در گفتگویی با “خبردونی”، فیضی از اهمیت تجربه عملی در آموزش و چالشهای مسیر تربیت هنرمند جوان صحبت کرده است.
در مورد تجربیات آموزشیاش، او گفت که هنرجویان باید بیشتر از محیط کلاس درس بهرهمند شوند. به گفته وی، یادگیری صرفاً در کلاس کافی نیست و تجربه واقعی و ارائه اثر در فضاهای هنری ضروری است.
فیضی اهمیت این تجربهها را در این میبیند که هنرجو بتواند خارج از محیط کلاسی آثارش را ارزیابی کند و اعتماد به نفس بیشتری برای ادامه کار پیدا کند. او همچنین به این نکته اشاره کرد که میان آموزش تکنیک و تربیت هنرمند، فاصلهای وجود دارد. هنرجو باید نه تنها تکنیکهای تولید اثر را یاد بگیرد بلکه باید بتواند دلایل انتخاب موضوع و احساسات خود را در آثارش بیان کند.### اهمیت دیدن در آموزش عکاسی و هنر
در حوزه آموزش عکاسی، مفهوم “دیدن” به عنوان یک اصل کلیدی مطرح میشود. به عقیده یکی از مدرسان این رشته، عکاسی تنها به ثبت یک تصویر ساده محدود نمیشود؛ بلکه شامل درک عمیقتری از محیط و کشف زیباییهای پنهان موجود در آن است. در کلاسها، هنرجویان تشویق میشوند تا با دقت بیشتری به اطراف خود نگاه کرده و احساسات و دیدگاههای شخصی خود را به تصویر بکشند. این نوع دیدن میتواند نگرش هنرجو نسبت به موضوعات مختلف را به سمت تغییر سوق دهد.
هنر عکاسی به تکنیک نیاز دارد، اما تنها تسلط بر تکنیک کافی نیست. ممکن است شخصی مهارتهای فنی بالایی داشته باشد، اما در آثارش هیچگونه نگاه شخصی قابلچشمپوشی نباشد. آموزش عکاسی به معنای فراتر رفتن از ابزار است و شامل کمک به هنرجو برای درک آنچه برای او اهمیت دارد، است.
به تازگی نمایشگاه عکاسی با عنوان “نگاههای درون، مناظر بیرون” با شرکت ۳۴ هنرجو و دانشجو در دانشگاههای مختلف برگزار شد. این نمایشگاه فضایی برای نمایش تفاوتهای چشمنواز در نگاه هنرجویان به موضوعات مشترک بود. آثار ارائه شده شامل موضوعات مختلفی بود که از طبیعت تا عکاسی اجتماعی را در برمیگرفت.
همچنین در حوزه چاپ دستی، نمایشگاه دوم با حضور ۳۹ هنرجو برگزار گردید. هر چند هر هنر ویژگیهای خاص خود را دارد، اما تجربه ارائه آثار در هر دو نمایشگاه مشترک است. در نمایشگاه چاپ دستی، هنرجویان فرصتی داشتند تا نتایج تلاشهایشان را در معرض دید عموم قرار دهند.
این نوع نمایشگاهها به عنوان بخشی از فرآیند آموزش هنر محسوب میشوند. هنگامی که هنرجو علاوه بر یادگیری تکنیکها، امکاناتی برای تجربه و نمایش آثارش داشته باشد، این امر میتواند به تقویت خلاقیت و اعتماد به نفس او کمک کند.
یکی از چالشهای رایج در آموزش هنر، تبدیل فعالیت هنرجو به یک تکلیف است. با این حال، این وضعیت میتواند با ایجاد فرصتهایی برای نمایش آثار هنرجویان تغییر کند. وقتی اثر هنری برای دیگران به نمایش گذاشته میشود، هنرجو احساس مسئولیت بیشتری پیدا کرده و به موضوع، روش ارائه و ارتباط اثر با مخاطب توجه بیشتری میکند. این فرآیند میتواند به یک تجربه آموزشی متمایز و غنی منجر شود.**نقش مدرس در فرآیند آموزشی هنر**
سوالاتی دربارهی نقشی که مدرس در فرآیند یادگیری هنرجویان باید ایفا کند، مطرح است. برخی از کارشناسان بر این باورند که مدرس باید بیشتر به عنوان یک تسهیلکننده عمل کند تا صرفاً به انتقال دانش بپردازد. این افراد معتقدند که هنرجویان باید توانایی شناخت و پرورش نگاه فردی خود را داشته باشند. در واقع، تنوع دیدگاهها میان هنرجویان مهم است و مدرس باید به شناسایی و تقویت این تفاوتها کمک کند.
**اهمیت دیده شدن آثار هنری**
همچنین در رابطه با این سوال که آیا صرف دیده شدن آثار میتواند آینده هنرجویان را تضمین کند، برخی متخصصان این ادعا را رد میکنند. آنها بر این باورند که دیده شدن میتواند اعتماد به نفس هنرجو را افزایش دهد، اما ادامهی موفقیتهای هنری به متغیرهای مختلفی بستگی دارد. فرصت تجربه و شکلدهی به نگاه شخصی، کلیدی برای ادامهی مسیر هنری هنرجویان است.
**نگرانیها دربارهی جدایی استعدادها پس از آموزش**
یکی از نگرانیهای اصلی این است که بخش زیادی از استعدادهای جوان پس از پایان دورههای آموزشی از فعالیت هنری فاصله میگیرند. متخصصان پیشنهاد میکنند که فراهم آوردن شرایط برای تجربه و دیده شدن از اهمیت ویژهای برخوردار است. آشنا کردن هنرجویان با فضای ارائه و ارتباط با مخاطبان در مراحل آموزش میتواند به افزایش اعتماد به نفس و ادامه این مسیر کمک کند.
**ضرورت تغییر نگاه به نمایشگاههای هنری**
برای اینکه نمایشگاههای هنرجویی در راستای آموزش هنری قرار گیرند و از جنبههای مقطعی فاصله بگیرند، کارشناسان تأکید دارند که این نمایشگاهها باید جزء جداییناپذیر از فرآیند یادگیری باشند. در این راستا، هنرجو باید در مراحل تولید، انتخاب و آمادهسازی آثار خود مشارکت فعالی داشته باشد. این شیوه میتواند نمایشگاهها را به تجارب آموزشی مفید تبدیل کند.
**آموزش از طریق تجربه نمایش آثار**
تجربهی نمایش آثار هنری نیز به خودی خود نوعی آموزش تلقی میشود. در این مرحله، هنرجو با مخاطبان، فضای ارائه و اثر خود روبرو میشود که میتواند به یادگیری عمیقتری منجر شود.
**تغییرات مورد نیاز در آموزش هنر**
در نهایت، به نظر میرسد که کلید تغییر در نگاه به آموزش هنر، افزایش فرصتهای تجربه برای هنرجویان است. آموزش باید فراتر از یادگیری تکنیکها باشد و در عوض، به هنرجو این امکان را بدهد که ببیند، تجربه کند و نگاه شخصی خود را پیدا کند.
