**محمدرضا کوهستانی، نویسنده نمایش «در همسایگی تزارها»، در گفتگویی به توضیح داستان این اثر پرداخته است. این نمایش که در تماشاخانه ایرانشهر اجرا میشود، درباره زنی مرموز در عمارت پدریاش است که به مسافران سرگردان پناه میدهد. او از ناپدید شدن چند مرد سالخورده در یک سال گذشته مطلع میشود، که این خبر منجر به وقوع یک سری حوادث در عمارت میشود و رازهای پنهانی را نمایان میکند.**
**کوهستانی در مورد ارتباط بین نمایش «آرسنیک و تور کهنه» و «در همسایگی تزارها» توضیح داد که با اجازه آقای پارسایی، متن اصلی را برای این اثر دراماتورژی کرده و اکنون نمایشی کلاسیک و برداشت آزاد از آن را به صحنه آورده است. این اقتباس شامل تعداد کمتری کاراکتر و داستانی مختص به خود اوست.**
**این هنرمند با اشاره به سابقه خود در تئاتر کودک گفت: او در سالهای ۸۵ تا ۸۹ سه اثر در زمینه کودک تولید کرده که مورد توجه جشنوارهها قرار گرفته و جوایزی کسب کردهاند. نمایشهای «ما یک دختر»، «یک سرباز» و «قصه پادشاه سرزمین قصهها» از جمله تولیدات او بودهاند که در جشنوارههای بینالمللی نیز اجرا شدهاند.**
**کوهستانی، در بخشی دیگر به بازگشتش به تئاتر بزرگسال پس از فعالیت در حوزه کودک اشاره کرد و اظهار داشت که نمایش «شام آخر» به عنوان یک اثر بزرگسال در برههای بسیار مهم برای گروهش بوده، و در جشنوارههای بینالمللی مختلف از جمله در ژاپن و اتریش به اجرا درآمده است.**
**وی همچنین تصریح کرد که پس از اجرای نمایش «شب اسرارآمیز پهپه»، تصمیم به تمرکز دوباره روی تئاتر بزرگسال گرفت؛ زیرا از نظر او ظرفیت تئاتر کودک در ایران پایین است و توجه لازم به آن نمیشود. این تصمیم به دلیل عدم توانایی درآمدزایی کافی و زیرساختهای نامناسب اتخاذ شده است.**
**کوهستانی در ادامه به شغل خود به عنوان نویسنده اشاره کرده و تأکید کرد که از شروع کارش سعی در حفظ هویت نمایشنامهنویسی خود داشته است. او درحالیکه فعالیتهای متنوعی در عرصه تئاتر داشته، اما همواره به دنبال تمرکز بر یک حوزه بوده و انتظار دارد که آثار باکیفیت در تئاتر کودک مخاطبان خود را پیدا کند.****تمرکز بر نمایشنامهنویسی و چالشها برای نویسندگان جوان**
نویسندهای که در عرصه نمایشنامهنویسی فعالیت میکند، از دشواریهای موجود برای نوشتن و امرار معاش در این حوزه سخن گفت. به اعتقاد او، نمایشنامهنویسی در ایران بهطور عمده زیرمجموعه تولید تئاتر قرار دارد و در شرایط اقتصادی نامناسب، زندگی صرفاً از این راه، بسیار دشوار شده است. او تأکید کرد که خوششانس بوده که از حمایت افرادی چون حسین پارسایی و احمد سلیمانی بهرهمند بوده و این موضوع به او کمک کرده تا بتواند تمرکز بیشتری بر روی آثارش داشته باشد.
وی همچنین اشاره کرد که جوانترها بهویژه فارغالتحصیلان رشتههای ادبیات نمایشی، بهراحتی این فرصت را ندارند. اما او توصیه میکند که گروههای کوچک نمایشی تشکیل دهند و با همکاری دیگر هنرمندان شامل کارگردانان، طراحان صحنه و آهنگسازان، فعالیتهای خود را شکل دهند. تجربه او نشان میدهد که همکاری در گروههای ثابت میتواند به ارتقای کیفیت آثار کمک کند.
**تأثیرات منفی شرایط اقتصادی بر کیفیت آثار کمدی**
این نویسنده در ادامه به افت سطح کیفی کمدیهای تئاتر ایران اشاره کرد و بر این باور است که این نتیجه چند عامل است. اولین و مهمترین عامل، بحران اقتصادی در عرصه تئاتر است که هنرمندان خلاق را به کنارهگیری از این فضا وادار کرده و خالی شدن این دایره باعث کاهش تنوع و کیفیت آثار شده است.
او همچنین به مشکلات مربوط به نظارت بر آثار اشاره کرد که کمدیهای جدیتر معمولاً در معرض سانسور قرار دارند. در حالی که هزینههای تولید بالا است، گروهها تمایل دارند بهسمت آثاری بروند که احتمال توقیف کمتری دارند.
وی خاطرنشان کرد که تغییر ذائقه مخاطب تحت تأثیر شبکههای اجتماعی نیز بر روی آثار کمدی تأثیر گذاشته و باعث شده است که سلیقه بخش عمدهای از مخاطبان به سمت محتوای سریع و مصرفی گرایش پیدا کند.
**تأثیر اقتصاد بر انتخاب آثار**
این نمایشنامهنویس بیان کرد که در شرایط اقتصادی کنونی، تولیدکنندگان بهطور طبیعی به سلیقه مخاطب توجه کرده و آثار را با توجه به آن انتخاب میکنند. این روند، به تولید آثاری منجر شده که علیرغم نقدهای کیفی، با ذائقه امروزین مخاطبان همخوانی دارند.
او تأکید کرد که عوامل مختلفی در ایجاد این وضعیت تأثیر دارند و بهطور کلی، عدم توجه به ژانرهای اجتماعی و رئالیستی نیز در تئاتر امروز کمرنگ شده است.در دیدگاهی جدید، محمدرضا کوهستانی، نمایشنامهنویس معروف، به بررسی وضعیت تئاتر ایران در دو دهه اخیر پرداخته و تأکید کرده که این ژانر هنری تحت تأثیر نظارتهای شدید و تغییرات ذائقه مخاطب به مرور زمان رو به افول بوده است.
کوهستانی اظهار داشت که اکثریت آثار نمایشی کنونی ارتباط تنگاتنگی با شرایط جامعه ندارند. وی با اشاره به این که حتی آثاری که با رویکرد نقد اجتماعی ساخته میشوند، عملاً با مسائل روز جامعه فاصله گرفتهاند، از ایجاد نوعی بینظمی در تئاتر امروز ابراز تأسف کرد. او بیان کرد که این وضعیت به عدم تطابق بین محتوا و روحیات جامعه منجر شده و باعث شده برخی آثار، کمترین تناسبی با دغدغههای اجتماعی نداشته باشند.
وی همچنین به حذف تدریجی هنرمندان تاثیرگذار در عرصه تئاتر اشاره کرد و افزود که این تغییرات، تأثیر منفی بر فراوانی و کیفیت آثار داشته است. کوهستانی خاطرنشان کرد که هنرمندانی که پیشگام در ارائه ایدههای نو بودند، اکنون با خروج خود، جایگاه تئاتر را تحت تأثیر قرار دادهاند.
وی ادامه داد که یکی دیگر از چالشهای پیش روی تئاتر، کاهش مخاطبان دائمی و حرفهای است. این تماشاگران سابق، به دلیل فشارهای اقتصادی، دیگر قادر به خرید بلیتهای زیاد برای تماشای نمایشها نیستند و این شرایط باعث کاهش جدیت و عشق آنها به تئاتر شده است. هزینههای بالای تئاتر برای خانوادهها، سبب محدودیت انتخابهای آنها در مواجهه با تعداد زیاد نمایشها شده است.
کوهستانی در انتها به اهمیت حال خوب مخاطبان اشاره کرد و اذعان داشت که فشارهای اقتصادی، امکانات فرهنگی مانند تئاتر و سینما را از سبد خانوارها حذف میکند. او بیان کرد که این مسائل موجب شدهاند تئاتر همچنان فاصلهای معنادار از حس و حال سابق خود بگیرد.
در ارتباط با فعالیتهای اخیر، نمایش «در همسایگی تزارها» به نویسندگی محمدرضا کوهستانی و کارگردانی احمد سلیمانی، که از ۷ دی در تماشاخانه ایرانشهر به روی صحنه رفته، به عنوان یکی از آثار برجسته شناخته شده و موفق به دریافت جایزه در یازدهمین دوره انتخاب آثار نمایشی برتر ایران شده است. در این نمایش، بازیگران شناختهشدهای چون امیرحسین آرمان و الناز حبیبی به ایفای نقش پرداختهاند.
