به گزارش خبرگزاری مهر، سالها بعد از پخش برخی برنامهها و سریالها، صحبتها درباره آنها هنوز هم به دهههای 60 تا 80 برمیگردد. این دوران، با خاطراتی چون «صبح بخیر ایران»، «سیمای خانواده»، و «سلطان و شبان» در ذهن بسیاری از ما باقی مانده است. امروز (پنجم بهمن)، سالروز افتتاح شبکه یک سیما است که به نام «شبکه هر ایرانی» شناخته میشود.
شبکه یک سیما به طور رسمی 54 سال پیش در این روز تأسیس شد. در ابتدا با نام تلویزیون ملی ایران در 11 مهر سال 1337 به بهرهبرداری رسید اما پس از خرید سیستم رنگی از فرانسه، شبکه یک در پنجم بهمن 1350 افتتاح شد. در سال 1354، این شبکه به پخش رنگی برنامهها روی آورد. پس از انقلاب اسلامی، نام آن از تلویزیون ملی به شبکه یک سیما تغییر یافت و از اوایل دهه 80 نام «شبکه ملی» را به خود گرفت.
این شبکه به عنوان بخشی از حافظه جمعی چند نسل از ایرانیان به شمار میرود و تأثیر قابل توجهی بر تحولات اجتماعی و فرهنگی ایران داشته است. در دهههای 40 و 50 با برنامههای سیاه و سفید و سپس با تغییرات رنگی در دهههای 70 و 80، شبکه یک همواره در خانههای ایرانیان حضوری پررنگ داشته است.
بسیاری از کارشناسان اجتماعی، شبکه یک را به عنوان گنجینهای از یادها و تجربیات مشترک ملی میدانند. در زمانی که شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین وجود نداشتند، این شبکه منبع اصلی سرگرمی خانوادهها بود. با این حال، متأسفانه اکنون بسیاری از برنامهسازان آن دوران یا از دنیا رفتهاند یا دیگر همکاری نمیکنند و برخی از چهرههای معروف تلویزیونی به سایر حوزهها تغییر شغل دادهاند.
دهههای 60، 70 و 80 به عنوان «دوران طلایی شبکه یک» شناخته میشود. در آن زمان، شبکه یک محور اصلی سرگرمی و آموزش بود و خانوادهها زمان پخش برنامهها را از حفظ بودند. برنامههایی مانند «سیمای خانواده» فضایی صمیمی برای بحث و تبادل نظر درباره موضوعات اجتماعی و تربیتی فراهم میکردند.
برنامه «صبح بخیر ایران» نیز سالها آغازگر روز میلیونها ایرانی بود و به بخشی از روال روزمره مردم تبدیل شده بود.
شبکه یک همچنین نقشی مؤثر در شکلگیری خاطرات کودکان گذشته و بزرگسالان امروز داشته است. برنامههایی همچون «سیب خنده» و مجموعههای داستانی، نه تنها سرگرمی بلکه تخیل و خلاقیت نسلها را تقویت کردهاند.### برنامههای تلویزیونی و ارتباط عمیق کودکان
برنامههای تلویزیونی با استفاده از عروسکها، ترانههای ساده و پیامهای اخلاقی غیرمستقیم توانستهاند ارتباط قابل توجهی با کودکان برقرار کنند. دیالوگها و ترانههای این برنامهها به حدی در حافظه جمعی جامعه نفوذ کردهاند که هنوز هم در شبکههای اجتماعی به اشتراک گذاشته میشوند.
#### یادآوری صداها و مجریهای بهیادماندنی
برنامهها تنها خاطرهها را شکل نمیدهند، بلکه مجریان نیز بخش حیاتی این خاطرات هستند. شبکه یک، خاستگاه بسیاری از مجریانی است که صدایشان نماد اعتماد و آرامش بوده است. محمدرضا حیاتی، به عنوان مجری اخبار، سالها به نمادی از اطمینان و ثبات تبدیل شده بود و بسیاری از مخاطبان برنامههای خبری را با نام او به یاد دارند. بهروز رضوی نیز با صدای خاص خود، به برنامههای فرهنگی روحی شاعرانه بخشید. مجریانی مانند احسان علیخانی با برنامههایی چون «ماه عسل» تلاش کردند تا رابطهای عاطفی و نزدیک با مخاطبان خود برقرار کنند.
#### مدیران و سیاستگذاریها؛ نقش پشت صحنه
شبکه یک با گذر زمان، مدیران مختلفی را به خود دیده است که هر یک با رویکرد خود سعی در شکلدهی به مسیر شبکه داشتهاند. مدیرانی همچون محمدرضا جعفریجلوه و مهدی فرجی، تلاش کردند تا بین ماموریت شبکه و جذب مخاطب تعادل برقرار کنند. بسیاری از برنامههای محبوب امروز، نتیجه تصمیمهای دشوار و سیاستهای این مدیران بوده است.
#### دلایل ادامه ارتباط مخاطب با شبکه یک
با وجود گسترش پلتفرمهای آنلاین و شبکههای ماهوارهای، نام شبکه یک در بحث خاطرات جمعی همچنان بهخوبی منتشر میشود. خاطرات ناشی از این شبکه به دورانهایی بازمیگردد که رسانه تجربهای جمعی به شمار میرفت و مخاطبان از دیدن آن لذت میبردند. شبکه یک اینک با چالشی بزرگ روبرو است: چگونگی حفظ میراث نوستالژیک و ارتباط با نسل جدید. بازپخش برنامههای گذشته و ساخت مستندهای خاطرهمحور اقداماتی است که در این راستا میتوان انجام داد.
#### بازگشت به جایگاه نخست شبکه یک
شبکه یک به عنوان قدیمیترین شبکه تلویزیونی ایران، دارای پتانسیل بالایی برای احیای نقش خود در زندگی روزمره خانوادهها است؛ هرچند در سالهای اخیر برخی از مخاطبان خود را از دست داده است. برای بازگشت به جایگاه گذشته، نیاز به بازاندیشی در سیاستها و برنامهسازی است. نخستین گام، بازتعریف ماموریت شبکه بهعنوان «شبکه خانواده ایرانی» است.
گام دوم، سرمایهگذاری جدی در برنامهسازی خلاقانه است تا به نیازهای مخاطب امروزی که به دنبال کیفیت، صداقت و روایت واقعی زندگی است، پاسخ دهد. این اقدامات میتواند نقطه عطفی در احیای هویت و جایگاه شبکه یک در تلویزیون ایران باشد.برنامه «ماه عسل» در گذشته نشان داد که حتی در چارچوب تلویزیون رسمی نیز میتوان محتوای احساسی و جذابی تولید کرد که بتواند اعتماد و احساسات مخاطبان را جذب کند. شبکه یک در صورت بهرهگیری از تیمهای جوان و ایدههای نوین، میتواند بار دیگر به منبعی تأثیرگذار در زمینه تولید برنامههای عمومی تبدیل شود.
از دیگر راهکارهای پیشنهادی، احیای هوشمندانه حس نوستالژی است. در حالی که بازپخش برنامههای قدیمی ممکن است جذاب به نظر برسد، اما این عمل به تنهایی کافی نیست. بهتر است با تولید برنامههایی که شامل پشتصحنه تولید آثار ماندگار و مصاحبه با مجریان و دستاندرکاران قبلی باشد، پلی میان نسلها برقرار کرد. جدیدترین نسل نوستالژی زمانی مؤثر است که به درک وضعیت کنونی کمک کند، نه اینکه فقط یادآور روزهای گذشته باشد.
به علاوه، توجه به مجریان و چهرههای تلویزیونی اهمیت ویژهای دارد. شبکه یک به خاطر مجریان محبوب و قابل اعتمادش شناخته شده است. تربیت مجریان جدید با هویتی مشخص و رویکردی صادقانه، میتواند اعتماد مخاطب را دوباره بازسازی کند. مجری باید علاوه بر خواندن متن، نماینده تفکرات و دغدغههای مردم باشد.
در نهایت، تعامل با مخاطبان و حضور فعال در فضای مجازی یک ضرورت است. شبکه یک اگر میخواهد دوباره در کانون توجه قرار گیرد، باید نظرات و بازخوردهای مخاطبان را جدی بگیرد و حضوری مؤثر در دنیای دیجیتال داشته باشد. تلویزیون امروزی بدون ارتباط با شبکههای اجتماعی ناقص است. شبکه یک زمانی به عنوان «شبکه اول» شناخته میشد که با زندگی مردم همراستا بود. بازگشت به این جایگاه تنها با درک مجدد این ارتباط، شجاعت در تغییر و احترام به مخاطب ممکن است.
