**خبرگزاری مهر – گروه هنر – آزاده فضلی:** مهدی شامحمدی، کارگردان جوان ایرانی، به عنوان یک فیلمساز نسل جدید شناخته میشود که آثارش به مضامین اجتماعی و انسانی با ریشههای فرهنگی ایران توجه دارد. قبل از اینکه نخستین فیلم بلندش با عنوان «مجنون» را بسازد، او تجربیات قابل توجهی در ساخت مستند و تولید آثار تلویزیونی داشته است. این پیشینه به او کمک کرده است که دیدگاههای واقعگرایانه و صداقت را در زبان بصری آثارش به کار گیرد. فیلمهای او معمولاً بر پایه رویدادهای واقعی شکل میگیرند و در «مجنون»، تضاد میان ایمان و مسئولیتهای انسانی را به شکلی ملموس به نمایش میگذارد. در این فیلم، شامحمدی با استفاده از سادگی در میزانسن و نورپردازی، قصد دارد صداقت و واقعیت را به تصویر بکشد.
شامحمدی معمولاً با مضامین مذهبی و اعتقادی جامعه پیوند میخورد، اما این مضامین را به صورت درامهایی انسانی و قابل باور به نمایش میگذارد. در «مجنون»، این رویکرد در تضاد میان مسئولیتهای دینی و احساسات شخصی قهرمان فیلم مشهود است. او سینما را به عنوان ابزار طرح سوالات اخلاقی و ارتقای بینش مخاطبان میبیند، نه صرفاً برای سرگرمی.
بعد از «مجنون»، شامحمدی با فیلم «جانشین» در چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر شرکت میکند. این فیلم داستان زندگی شهید حسین املاکی، یکی از فرماندهان لشکر قدس گیلان، را روایت میکند که در طراحی و اجرای عملیات نظامی «نصر ۴» نقش کلیدی داشته است. به مناسبت اکران این فیلم در «فجر ۴۴»، فرصتی برای گفتگو با این کارگردان فراهم شد.
شامحمدی در نظر دارد به مسئله نبود قهرمانان بومی در سینمای ایران اشاره کند و میگوید نسل جوان به سمت الگوهای خارجی گرایش پیدا کرده است. همچنین او از دشواریهای جنگ و اهمیت تاریخ معاصر سخن گفت و تأکید کرد که مردان بسیاری در دفاع از کشور جانفشانی کردند، ولی نامی از آنها به گوش نمیرسد.
وی همچنین به موضوع «دفاع مقدس» اشاره کرد و خواستار توجه به افتخارات ناشناخته جنگ ایران و عراق شد. او در فیلمهای اخیرش تلاش کرده است قهرمانانی که کمتر شناخته شدهاند را معرفی کند و بخشی از تاریخ جنگ کشور را به تصویر بکشد.
شامحمدی درباره انگیزه خود برای ساخت فیلم «جانشین» افزود: پیامی از مقام معظم رهبری درباره شهید حسین املاکی توجهش را جلب کرده و مهمترین جاذبهاش، درخشش شخصیتهای انسانی و فداکاریهای آنها بوده است.در یک عملیات بزرگ نظامی به نام “نصر ۴” که در غرب کشور انجام شد، شخصیت شهید حسین املاکی در کانون توجه قرار گرفت. او با شجاعت و تصمیمگیریهای غیرمعمول، نقش کلیدی در فتح شهر ماووت ایفا کرد و تأثیر زیادی بر سرنوشت جنگ داشت. جالب اینجاست که اطلاعات دقیقتری از زندگی او، به ویژه در دوران انقلاب و جنگ به دست آمده است. پژوهشگران در این مورد به شجاعت خاص و منحصر به فرد املاکی اشاره کردهاند که او را از دیگر فرماندهان متمایز میسازد.
بر اساس گزارشی، این شهید ویژگیهایی داشت که انجام کارهایش را بدون ترس نشان میداد. همرزمانش به تجارب شگفتانگیز او اشاره میکنند و میگویند که بسیاری از کارهایش غیرقابل باور به نظر میرسید. این ویژگیها باعث شد که کارگردان فیلمی درباره زندگی املاکی با تمرکز بر چهل تا پنجاه روز از زندگیاش در زمان عملیات “نصر ۴” بسازد.
نویسنده فیلم اعلام کرده است که در مراحل نگارش فیلمنامه، با همکاران خود چندین بازنویسی انجام دادند تا به ساختار مطلوب برسند. همچنین در طول فیلمبرداری، بخشی از متن بهصورت لحظهای تغییر کرد تا حس واقعیت بهخوبی منتقل شود. بازی آرمان درویش در نقش شهید املاکی به دلپذیری بیشتر فیلم کمک کرده و باعث شده که فیلمنامه در طول تولید توسعه یابد.
هدف اصلی این پروژه معرفی یک شخصیت تأثیرگذار به مخاطبان است، بهگونهای که پس از تماشای فیلم، بینندگان حسین املاکی را تنها به عنوان یک نام ندانند، بلکه به عمق شخصیت و شجاعت او پی ببرند.### بررسی چالشهای ساخت فیلمهای جنگی در ایران
یک کارگردان سینما با اشاره به دشواریهای ساخت فیلمهای جنگی در ایران، به ضرورت معرفی شخصیتهای بزرگ تاریخ معاصر و رویدادهای مهمی همچون جنگ هشتساله میپردازد. او خواهان آشنایی عمومی با این شخصیتها و اهمیت تاریخی آنهاست و معتقد است که سینما میتواند به درک بهتر تاریخ و هویت ملی مردم کمک کند.
او ابراز امیدواری کرد که تماشاگران پس از دیدن آثار، نگاهی تازه به تاریخ معاصر کشورشان پیدا کنند. اما کارگردان از چالشهای اساسی در روند پیشتولید و تولید این فیلمها سخن گفت. او اشاره کرد که امکانات موجود در زمینه تجهیزات نظامی بسیار محدود و قدیمی است و برای روایت واقعی از جنگ، دسترسی به تکنولوژیهای جدید ضروری است. این محدودیتها میتواند ساخت سکانسهای واقعی نبرد را با موانع جدی مواجه کند.
این کارگردان همچنین بر مسائل مالی تاکید کرد و گفت که علیرغم شایعاتی درباره تخصیص بودجههای کلان، وضعیت مالی سینمای جنگی روز به روز سختتر میشود. وی به این نکته اشاره داشت که تأکید بر واقعیتهای جنگ و دوری از کلیشهسازی، بدون تجهیزات مناسب به دشواری تولید منجر میشود.
در بخش دیگر صحبتهایش، وی به نقش عوامل پشتصحنه و بازیگران در شکلگیری فضاسازی فیلم اشاره کرد. او بیان کرد که گاهی عوامل از حضور در فیلمهای جنگی پرهیز میکنند. این کارگردان گفت که شخصیتها باید با بازیگران همخوانی داشته باشند تا انتظارات و نیازهای داستان به درستی منتقل شود.### اهمیت سینما در روایتهای دفاع مقدس
به تازگی، یکی از هنرمندان عرصه سینما به گفتوگو درباره اهمیت فیلم «جانشین» پرداخت و بهویژه بر روی شخصیت حسین املاکی تأکید کرد. او خاطرنشان کرد که این شخصیت، نماد بزرگتری از آرمان درویش است و این نکته را به طور مکرر بیان کرده است.
این هنرمند در ادامه انتقادات تندی به برخی از افراد فعال در صنعت سینما داشت و گفت: “متأسفانه بعضی از کسانی که ادعای بسیار دارند، در مواقع حساس به این موضوع اهمیت نمیدهند و با بهانهجوییهای گوناگون، همکاری لازم را انجام نمیدهند.” بهعقیده او، برخی افراد از ترس از دست دادن نقشهای کوچک و کممحتوا، حاضر به هنرنمایی در پروژههای مرتبط با دفاع مقدس نیستند و حتی برخی از آنها برای دریافت پاسپورت کشورهای خارجی حاضرند از ارزشهای ملی کوتاه بیایند.
با این حال، او از ترکیب بازیگران و عوامل فیلم «جانشین» ابراز رضایت کرد و به ستایش از افرادی مانند آرمان درویش، شکیب شجره، امیر آقایی، امیرحسین هاشمی و سارا توکلی پرداخت. او همکاری با این هنرمندان را فراتر از یک تجربه حرفهای دانست و آن را ارزشمند توصیف کرد.
این هنرمند به این نکته اشاره کرد که فیلمسازی بهویژه در ژانر جنگی نیازمند همکاری گروهی و تخصصهای مختلف است. او بر روی پنج عنصر کلیدی تأکید کرد که در موفقیت فیلمهای جنگی نقش بسیار مهمی دارند، از جمله طراحی صحنه، مدیر فیلمبرداری، طراحی لباس، تدوین و جلوههای ویژه بصری. او نام پنج فرد تأثیرگذار در ساخت فیلم «جانشین» را ذکر کرد و تأکید کرد که کار آنها به اندازه بازیهای درخشان بازیگران در شکلگیری این اثر مؤثر بوده است.
