**خبرگزاری مهر – گروه استانها** – فاطمه گلوی: موسیقی محلی سیستان و بلوچستان بهعنوان یک روایت شنیدنی از تاریخ، فرهنگ و زندگی مردم این سرزمین، هویت خود را از کویر تا سواحل مکران حفظ کرده است.
این موسیقی و اشعار ریشه در آیینها و باورهای اقوام بلوچ و سیستانی دارند و بهصورت سینه به سینه از نسلهای گذشته منتقل شدهاند. نوای سازهایی چون قیچک، رباب، دهل و سرنا تنها وسیله سرگرمی نیستند، بلکه بهعنوان زبان گویای شادیها، سوگواریها و رویدادهای اجتماعی نیز عمل میکنند.
**موسیقی محلی، بخشی از هویت فرهنگی مردم**
محمد مجاهد، خواننده محلی سیستان و بلوچستان، در گفتوگویی گفت: موسیقی محلی بلوچی بهعنوان یک گنجینه فرهنگی، بخش مهمی از هویت بلوچها را نمایان میکند. وی افزود: اشعار بلوچی بهطور غنی حاوی روایتهای تاریخی، عشق و حماسه مردم این دیار هستند.
مجاهد با اشاره به تقسیمجغرافیایی بلوچستان بین ایران و پاکستان، بیان کرد که این سرزمین در گذشته یکپارچه بوده و مردم آن در فرهنگ مشترک زندگی میکردند. به همین دلیل، بسیاری از منابع مکتوب و اشعار در آن سوی مرزها قرار دارند که همچنان به فرهنگ ایرانی و بلوچی پیوند دارند.
وی همچنین تأکید کرد که اشعار بلوچی عمدتاً بهصورت سینه به سینه منتقل شدهاند، که هرچند موجب بقای آنها شده، اما خطر فراموشی نیز به همراه دارد؛ بنابراین، نقش موسیقی بسیار حائز اهمیت است.
**حضور موسیقی بلوچی در زندگی روزمره**
مجاهد افزود: افرادی مانند ملا کمالخان اشعار روایی را به بستر موسیقی وارد کردند و این همراهی، ماندگاری آنها را افزایش داد. موسیقی به ابزار ویرایش متن و حفظ ادبیات شفاهی تبدیل شد.
وی تصریح کرد که موسیقی محلی بلوچی شامل مجموعهای متنوع از مقامها و لحنها است که هرکدام به موقعیتهای مختلف زندگی پاسخ میدهند. از آوازهای حماسی تا نغمههای عاشقانه، تمامی این اشکال نشاندهنده حضور موسیقی در زندگی مردم بلوچ هستند.
در نهایت، مجاهد خاطرنشان کرد که بسیاری از اشعار، ابتدا بهصورت روایت بوده و سپس در موسیقی جان گرفتهاند. این روند تاریخی نشاندهنده این است که موسیقی و آواهای محلی بلوچستان نهتنها هنری، بلکه نگهدارنده تاریخ شفاهی و هویت فرهنگی مردم بلوچ هستند؛ ارثی که بایستی حفظ و معرفی شود.**موسیقی بلوچی، نماد فرهنگ و هویت مردم بلوچستان**
در گفتوگویی با سهیل حسین زهی، خواننده و نوازنده موسیقی محلی بلوچی، مشخص شد که این نوع موسیقی نه تنها یک هنر، بلکه بخش جداییناپذیر از فرهنگ و هویت مردم بلوچ به شمار میآید. حسین زهی تأکید کرد که موسیقی بلوچی شامل سبکها و شاخههای مختلفی است و نقش کلیدی آن در زندگی روزمره مردم غیرقابل انکار است.
او ادامه داد: “مردم بلوچ در تمام جنبههای زندگی، از شادیها گرفته تا آیینها و مهماننوازی، به موسیقی وابستهاند.” حسین زهی همچنین به وجود انواع موسیقی آیینی و عرفانی در این فرهنگ اشاره کرد و افزود که در منطقه سراوان، موسیقی با ذکر الهی مرتبط است. هنرمندان محلی پس از نماز، با وضو و در قالب موسیقی، ذکرهایی از امام علی، امام حسین و پیامبر را اجرا میکنند. به باور بزرگان این حوزه، این سنت از نیاکان بهجا مانده و هدف آن هدایت مردم به سوی معنویت و اسلام است.
موسیقی بلوچی همچنین به عنوان روایتگر زندگی روزمره مردم شناخته میشود. حسین زهی در این خصوص گفت که در مهماننوازی، موسیقی نقش حیاتی دارد و بلوچها تلاش میکنند فرهنگ خود را به مهمانان معرفی کنند. این فرهنگ، با سه عنصر لباس محلی، زبان بلوچی و موسیقی بومی تجلی پیدا میکند.
با این حال، وی نگرانیهای خود را درباره کمتوجهی به این بخش از فرهنگ بیان کرد. حسین زهی اشاره کرد که تعداد استادان برجسته موسیقی بلوچی به تعداد اندکی میرسد و از این میان آثار محدودی به جا مانده است. بسیاری از نوازندگان تنها در مراسم عروسی فعالیت میکنند و این امر بر انگیزه و تولید موسیقی تأثیر منفی گذاشته است.
در پایان، حسین زهی ابراز امیدواری کرد که موسیقی اصیل بلوچی با حمایتهای فرهنگی بیشتری همراه شود تا این گنجینه برای نسلهای آینده حفظ گردد.
