**خبرگزاری مهر — کوروش دیباج: درگذشت منوچهر شیخصراف، نینواز و پژوهشگر برجسته موسیقی دستگاهی ایران در ۲۸ بهمن ماه جاری، نه تنها به معنای از دست رفتن یک هنرمند ارزشمند بود، بلکه به معنای فقدان یک نگهبان مهم از مکتب اصفهان در حوزه اجرا و مستندسازی موسیقی به شمار میآید. وی از جمله هنرمندانی بود که سعی در پیوند نوازندگی با پژوهشهای تاریخی داشت و تلاش کرد تا شکاف میان سنت شفاهی و ثبت مکتوب موسیقی ایرانی را پر کند.**
**شیخصراف در کنار تداوم فعالیتهای آموزشی و اجرایی، با گردآوری اسناد و روایتهای تاریخی موسیقیدانان اصفهانی، پروژهای بلندمدت را آغاز کرد که نتیجه آن در قالب کتاب “نامآوران هنر اصفهان؛ جلد موسیقی” منتشر شد. این اثر به عنوان یکی از معدود کوششهای مستند برای ثبت تاریخ موسیقی این شهر به شمار میآید و رویکرد او به موسیقی نه تنها اجرایی، بلکه تاریخی و پژوهشی بود.**
**پس از درگذشت این هنرمند، گفتوگویی با فرزند ارشد او، شادی شیخصراف، به بررسی ابعاد زندگی پژوهشی پدر و دغدغههای فرهنگیاش پرداخت و تصویری واضحتر از جایگاه وی در تاریخ معاصر موسیقی ایران ارائه داد. او بیان کرد که پدرش همواره معتقد بود که موسیقی اصفهان در صورت عدم ثبت مکتوب در معرض فراموشی قرار خواهد گرفت.**
**شادی شیخصراف گفت: “پدرم همواره نگرانی داشت که با مرگ هر استاد، قسمتی از حافظه موسیقی این شهر هم از بین میرود.” او به شکلگیری ایده کتاب “نامآوران هنر اصفهان” اشاره کرد و افزود که تاریخ موسیقی اصفهان همواره پراکنده و شفاهی باقی مانده و نیاز به جمعآوری نظاممند دارد.**
**وی ادامه داد که این پروژه بیشتر از دو دهه به طول انجامید و پدرش شخصاً به دیدار هنرمندان میرفت و اطلاعات و تصاویر مربوط به آنها را گردآوری میکرد. شادی شیخصراف به حساسیت پدرش نسبت به ثبت دقیق اطلاعات اشاره کرد و تصریح کرد که هزینههای این پژوهش عمدتاً از منابع شخصی تأمین شده است.**
**شادی همچنین تأکید کرد که پدرش بر اهمیت تصاویر در کتاب تأکید داشت و معتقد بود که صرف ثبت نام هنرمند کافی نیست. او بر این باور بود که تصویر هویت را کامل میکند و به پژوهشگران کمک میکند تا ارتباط موثرتری با گذشته برقرار کنند.**
**وی همچنین خاطرنشان کرد که جلد دوم کتاب آماده است اما نیازمند حمایت مالی و نهادی برای چاپ نهایی است. آرزوی وی و پدرش این بود که مجموعه “نامآوران هنر اصفهان” به طور کامل منتشر شود.**عنوان: نگرانیهای استاد شیخصراف درباره آموزش موسیقی و حفظ میراث هنری
شادی شیخصراف، فرزند استاد منوچهر شیخصراف، در یادداشتی به افکار آموزشی پدرش اشاره کرده و نگرانی او را از شتابزدگی در آموزش موسیقی ابراز کرده است. وی فرمود: “پدرم همواره تأکید داشت که موسیقی دستگاهی به صبر و ممارست نیاز دارد و نگران بود هنرجویانی که به دنبال رسیدن سریع به صحنه اجرا هستند، به کیفیت موسیقی آسیب میزنند.”
شیخصراف همچنین بر اهمیت دانش نظری و شناخت اشعار برای هنرمند تأکید داشت. او معتقد بود که اجرای نادرست شعر یا بیتوجهی به ظرافتهای دستگاهی میتواند به موسیقی آسیب بزند. طبق گفتههای او، نوآوری در هنر باید بر پایه شناخت دقیق ردیفها و اصول باشد و هر سبکی که بهدرستی اجرا شود، شایسته احترام است.
این هنرمند همچنین به نگرانی پدرش از مهاجرت هنرمندان اصفهان به تهران پرداخته و بیان کرد: “او از این موضوع ناراحت بود که هنرمندان برای دیده شدن به تهران میروند، در حالی که اصفهان ظرفیت بالایی دارد، اما حمایت و بستر مناسب اجرا فراهم نیست.” به گفته شادی شیخصراف، اگر شرایط اجرا و حمایت در اصفهان تقویت شود، این شهر میتواند به عنوان یکی از قطبهای موسیقی دستگاهی باقی بماند.
شادی همچنین درباره میراث مکتوب و صوتی پدرش توضیح داده و افزود: “بخش قابل توجهی از اجراهای قدیمی و یادداشتهای پژوهشی در آرشیو شخصی ایشان موجود است و بعضی از این آثار نیاز به دیجیتالسازی دارند.” او ابراز امیدواری کرد که این آرشیو به یک مرکز فرهنگی یا دانشگاه معتبر سپرده شود تا بهصورت علمی نگهداری شود.
مرگ استاد شیخصراف نه تنها خاموشی یک نینواز، بلکه توقف نسلی از هنرمندان بود که بر اهمیت حافظه مکتوب موسیقی ایرانی تأکید داشتند. از گفتههای فرزند او برمیآید که استاد شیخصراف اجرای صرف را کافی نمیدانست و ثبت و مستندسازی را جزء وظایف حرفهای خود میشمرد. او تلاش کرد تاریخ موسیقی اصفهان را به منابع پژوهشی معتبر بیفزاید.
گفتوگو با دختر این استاد، نشان میدهد که میراث او تنها به آثار صوتی محدود نمیشود، بلکه الگویی از زندگی یک هنرمند-پژوهشگر را به نمایش میگذارد که میتواند مسیر مستندسازی هنر ایرانی را به پیش ببرد.
