### ضرورت برگزاری کنسرتها در اوضاع کنونی جامعه ایران
خبرگزاری مهر-گروه هنر؛ جامعه ایران در شرایطی ناپایدار و پرچالش قرار دارد؛ مواجهه با مسائلی چون اقتصاد، سیاست، و مسائل اجتماعی باعث بروز تنشهای جدی در بین شهروندان شده است. در این میان، نظرات و رویکردها نسبت به مسائل جاری به شدت قطبی شده و فضا به گونهای است که افراد آزادی چندانی برای بیان دیدگاههای خود ندارند. این شرایط کنونی به یک میدان نبرد تبدیل شده است که در آن جدالها و تنشها بیشتر به سمت سیاه و سفید شدن موضوعات گرایش دارد و جایگاه افرادی که قصد دارند نظری متعادل بیان کنند، به شدت تضعیف شده است.
#### آیا کنسرتها در این شرایط ضرورت دارند؟
در این بستر اجتماعی، بحث بر روی برگزاری یا عدم برگزاری کنسرتهای موسیقی مطرح است. با وجود اینکه حوزههای هنری چون سینما و تئاتر نیز از چالشهای فزایندهای رنج میبرند، پرسش اصلی این است که آیا برگزاری کنسرتها در این شرایط، هم امکانپذیر است و هم ضروری؟ آیا میتوان در زمانی که جامعه با مشکلات متعدد دست و پنجه نرم میکند، به بحث چرایی هنر و بهویژه موسیقی پرداخت؟
برخی از شهروندان به موسیقی به عنوان منبعی آرامبخش و تسکیندهنده نگاه میکنند، در حالی که دیگران آن را نشانهای از بیاعتنایی به اولویتهای اساسی زندگی مردم تلقی میکنند. این تقابل باید در زمینه فرهنگ و هنر ایران که همواره تحت تأثیر نوسانات جدی بوده، مورد توجه قرار گیرد.
همچنین، تحقیقات و اخبار موجود نشان میدهد که موسیقی ایران با وجود چالشها همچنان به حیات خود ادامه میدهد. برگزاری جشنواره موسیقی فجر به عنوان یک مثال، اگرچه از نظر کمی و کیفی به ایدهآلها نرسید، اما نشاندهنده استمرار زندگی هنری است. همچنین، تولید آثار جدید توسط هنرمندان و ابراز همدردی با قربانیان حوادث اخیر، نشانهای از تداوم فعالیتهای هنری است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در حاشیه برگزاری جشنواره اخیر ابراز امیدواری کرده است که با شروع ماههای آینده، فصل جدیدی از کنسرتها آغاز شود. این موضعگیری به معنای آن است که از منظر نهادی و ساختاری، امکان برگزاری کنسرتها در برخی اشکال وجود دارد.
با این حال، بحث بر سر ضرورت برگزاری کنسرتها در این برهه زمانی پیامی پیچیده دارد. لذا نیاز است که درک بهتری از شرایط موجود و تاثیرات آن بر فعالیتهای فرهنگی و هنری در جامعه شکل گیرد.**کنسرتها: دو دیدگاه متفاوت در مواجهه با چالشها**
با ورود به موضوع اصلی بحث بر سر برگزاری کنسرتها، دو موضع اصلی شکل میگیرد: موافقان و مخالفان. موافقان اجرای زنده را فرصتی برای تنفس در فضایی پرتنش در جامعه میدانند و بر تأثیرات مثبت روانی و اجتماعی اینگونه رویدادها تأکید دارند. از دیدگاه این گروه، هنر به ویژه موسیقی نقشی کلیدی در بهبود روحیه جمعی ایفا میکند. در شرایطی که فشارهای اقتصادی و اخبار ناخوشایند بر زندگی مردم سایه افکنده، برگزاری یک کنسرت میتواند بهعنوان فرصتی برای فراموشی موقت و تجدید نیرو تلقی شود.
دستهای دیگر از فعالان حوزه موسیقی معتقدند که برگزاری کنسرتها به افراد شاغل در این حوزه کمک میکند تا به فعالیتهای شغلی خود بازگردند. به اعتقاد آنها، شرایط اقتصادی جاری باعث شده که برگزاری کنسرتها تنها راه معیشت برای بسیاری از هنرمندان و کارمندان مرتبط باشد. با این حال، این گروه نگران محتوای کنسرتها نیز هستند و بر این باورند که باید کمتر به قطعات شادی بخش تکیه کرد و بیشتر به محتوای اجتماعی توجه داشت.
در سوی دیگر، مخالفان برگزاری کنسرتها با منطقی متفاوت به منتقدت موسمی کنسرتها میپردازند. آنها بهجای نقد مستقیم هنر، به موضوع «اولویتبندی» در شرایط بحرانی میپردازند. از دیدگاه این گروه، در شرایطی که مردم درگیر مشکلات معیشتی مانند بیکاری و گرانی هستند، پرداختن به موضوعات فرهنگی مانند کنسرت، نوعی انحراف از مسائل اصلی تلقی میشود. این نگرانی از جمله دلایلی است که به مخالفت با برگزاری کنسرتها میانجامد.
برخی مخالفان، استدلال میکنند که برگزاری کنسرتها نوعی عادیسازی شرایط موجود است و هر هنرمندی که در این راستا اقدام کند، با برچسبهایی همچون «حکومتی» مواجه میشود. این انتقادات در هفتههای اخیر به وضوح شنیده شده و نشان از صدای مخالفان در میان مخاطبان و هنرمندان دارد.
در این میان، نهادهای حاکمیتی از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نقشی کلیدی در مدیریت و تنظیم این ماجرا دارند. تجارب گذشته نشان میدهد که مسائل مربوط به صدور مجوزها همواره مورد بحث و چالش بوده و گاه اختلافات میان نهادها به لغو کنسرتها انجامیده است. در حالی که تلاشهایی برای تسهیل روند صدور مجوزها انجام شده، اما معضلات همچنان پابرجا هستند و این مسائل در شرایط کنونی بر دامن زدن به تنشها در برگزاری کنسرتها تأثیر گذاشته است.### آیا تعطیلی کنسرتها راهحل است؟
رضا مهدوی، مدرس و پژوهشگر موسیقی، در گفتگو با یک رسانه خبری درباره چالشهای برگزاری کنسرتها در ایران اظهار داشت که کشور همواره در شرایط بحرانی قرار دارد. او تأکید کرد: «اگر تمام مسائل اجتماعی بر دوش موسیقی افتد، به مشکلات جدی خواهیم خورد.» مهدوی به معیشت هنرمندان و فعالان این عرصه که بسیاری از آنها تنها در حوزه موسیقی فعالیت دارند اشاره کرد و گفت: «تعطیلی کنسرتها در شرایط کنونی فقط به ضرر صنف موسیقی تمام میشود در حالی که مشاغل دیگر همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند.»
او همچنین خاطرنشان کرد که تعداد اندکی از افراد با استفاده از رسانههای معاند به تشدید هجمه علیه هنرمندان کمک میکنند و به تعطیلی حرفههای مرتبط با موسیقی دامن میزنند. مهدوی پیشنهاد کرد که هنرمندان میتوانند اعتراضات خود را بهوسیله اجرای زنده بیان کنند و نتیجهگیری کرد که «تعطیلی چاره کار نیست».
### فعالیتها به معنای عادیسازی نیستند
این پژوهشگر در ادامه صحبتهایش عنوان کرد که جامعه ایران به خاطر حوادث اخیر در سوگ است، اما فعالیتهای موسیقایی نباید به معنای عادیسازی تصور شوند. او بر لزوم کاهش هجمهها به هنرمندان تأکید کرد و افزود که تصمیمات مغرضانه نمیتواند به پیشرفت موسیقی کمک کند. مهدوی بر اهمیت اعتمادسازی میان مدیران و هنرمندان تأکید کرد و گفت: «باید فضایی ایجاد کنیم که هنرمندان با آرامش بیشتری بتوانند کار کنند.»
او همچنین اشاره کرد که موسیقی بهطور طبیعی در ایام سوگواری فرصت کمتری برای اجرا دارد و در شرایط کنونی باید فضایی فراهم شود که این فرصتها محدودتر نشوند.
در پایان، مهدوی بر لزوم اصلاح وضعیت ممیزی و نظارت در حوزه موسیقی تأکید کرد و گفت: «اگر ساختار فرهنگی کشور به نفع موسیقی تغییر یابد، میتوان به بهبود شرایط امیدوار بود.» او افزود که وزارت فرهنگ باید از یک تیم مشاوره قوی برای بهینهسازی شرایط موسیقی بهرهمند شود تا امکان رشد و پیشرفت در این حوزه فراهم شود.براساس مستندات موجود و با تأکید بر لزوم مشاورههای شفاف و جمعی، به نظر میرسد بهبود وضعیت برگزاری کنسرتها ممکن است.
نظرات کارشناسان در مورد برگزاری کنسرتها در شرایط فعلی نشان میدهد که این موضوع به سادگی قابل پاسخگویی نیست. در حال حاضر، امکان برگزاری کنسرتها در ایران بهویژه در شکلهای سنتی وجود دارد؛ اما مشروعیت و پذیرش اجتماعی آن وابسته به نحوه و شرایط برگزاری است. برگزاری یک کنسرت لوکس با بلیتهای گرانقیمت در دوران رکود اقتصادی تفاوت زیادی با برگزاری یک رویداد عمومی و کمهزینه دارد.
به نظر میرسد یافتن راهحلی متعادل در نظر گرفتن مسئولیت اجتماعی هنرمندان و هنر میتواند مؤثر باشد. کنسرتی در شرایط دشوار باید به تقویت روحیه عمومی کمک کند و نباید سبب ایجاد شکافهای اجتماعی شود.
از این رو، اهمیت یافتن زبانی مشترک میان نیازهای مادی و معنوی جامعه بیشتر میشود. این زبان میتواند بهگونهای باشد که نه نیازهای حیاتی مردم را نادیده بگیرد و نه علاقهمندان به هنر را از فعالیتهای هنری محروم کند. پیشنهاد میشود که این نکات و ملاحظات از هماکنون در فرایند تولید، بازاریابی و فروش محصولات موسیقایی مورد توجه قرار گیرد، چراکه ادامه وضعیت فعلی میتواند عواقب وخیمی به دنبال داشته باشد.
