به نقل از خبرگزاری، ماه رمضان بهعنوان فرصتی برای هنرمندان، به تجلی درونمایههایی از قبیل «عزلت، تزکیه، روشنایی و مکاشفه» تبدیل شده است. این ماه با روح تأملبرانگیز خود، در زمینههایی همچون نقاشی، نگارگری، خوشنویسی و عکاسی نمایانگراست.
این گزارش به بررسی آثاری میپردازد که هنرمندان در مواجهه با ماه مبارک رمضان، نه تنها از منظر دینی، بلکه با نگاهی زیباشناسانه و انسانگرا خلق کردهاند.
**الهام معنوی در نقاشی با رنگ**
در دنیای نقاشی، بسیاری از هنرمندان از رنگهای ملایم و طیفهای طلایی و فیروزهای برای ایجاد فضایی از سکون و معنویت بهره بردهاند. آثار انتزاعی که آرامش سحر و دلخوشی افطار را با ترکیبهای ساده به نمایش میگذارند، از نمونههای بارز این رویکرد هستند. همچنین، استفاده از خطوط اسلامی و اشکال هندسی به بیان هماهنگی میان عبادت و نظم درونی پرداخته است. برخی از هنرمندان معاصر، رمضان را نه تنها یک آیین، بلکه تجربهای عرفانی میدانند؛ آثاری از سهراب سپهری و حسین زندهرودی، سادگی و خلوت رنگها را به تصویر کشیدهاند.
**خوشنویسی؛ تجلی ذکر و کلام الهی**
در خوشنویسی اسلامی، ماه رمضان بستری مناسب برای خلق آثار مرتبط با آیات روزه و شب قدر فراهم آورده است. هنرمندان با ترکیب «نور و قلم»، به یک تعبیر بصری از مفهوم ذکر و ارتباط انسان با خدا دست یافتهاند. آثار معاصر خوشنویسان، نشاندهنده دقت در نوشتن و تکرار اذکار هستند؛ چون به نوعی عمل خوشنویسی را به عبادت نزدیک میکند.
این دقت در نگارش که شبیه به مراقبه است، در ماه رمضان معنای خاصتری پیدا میکند. خوشنویسان هنگام نگارش آیات، سعی در همراستایی با معنای کلمات دارند و تلاش میکنند جسم و جان را با ریتم ذکر هماهنگ کنند.
حرکت قلم در خوشنویسی تنها مهارت فنی نیست؛ بلکه تجلی نظم کیهانی و زیبایی ناشی از هماهنگی است. زمانی که خوشنویس به دقت زاویه قلم را حفظ میکند، در واقع الگویی از توازن درونی را به تصویر میکشد.
در آثار خوشنویسان معاصر، جملات دینی مانند «بسمالله» و «الحمدلله» بهطور مکرر تکرار میشود. این تکرار بهعنوان «ذکر بصری» عمل میکند که نشاندهنده همزیستی هنرمند با حضور الهی است.
**خوشنویسی بهعنوان عبادت**
در نهایت، عمل خوشنویسی فراتر از تولید اثر هنری تصور میشود و تبدیل به عمل عبادی میگردد. زمانی که هنرمند نوشتن را بهمنظور یادآوری و تجلی خداوند انجام میدهد، هنر به معنویت عمیقتری ارتقا مییابد. بدین ترتیب، میتوان گفت که این فرایند نه فقط به خلق آثار زیباییشناختی، بلکه به تجربهای معنوی و روحانی تبدیل شده است.### خوشنویسی؛ نیایش بصری در رمضان
خوشنویسی در ماه مبارک رمضان به نوعی نیایش بصری تبدیل شده است. در این فرآیند، قلم همانند دعا و ذکر در زبان انسان نقش پررنگی ایفا میکند.
#### هنر عکاسی؛ دو وجه جمعی و فردی
عکاسان در آثار خود بر دو محور تمرکز دارند. اول، **مستندنگاری اجتماعی رمضان** که به بیان فرهنگهای جمعی از جمله سفرههای افطار و تعاملات انسانی در مساجد میپردازد. دومی، **نگاه شاعرانه و درونگرا** است که بر جزئیاتی چون نور شمع و سکوتهای روحانی تمرکز دارد. این نوع نگاه، به نوعی از زیباییشناسی سکوت اشاره دارد که زمان را کند کرده و حضور فرد در لحظات عبادت را بارزتر میسازد.
#### رویدادها و مسابقات عکاسی رمضان
در سالهای اخیر، جشنوارهها و مسابقات متعددی به منظور بررسی ابعاد مختلف ماه رمضان برگزار شدهاند. یکی از مهمترین این رویدادها، مسابقات فرهنگی هنری عکاسی از **سفرههای ایرانی اسلامی** به دبیری محمدصالح حجتالاسلامی است. این رویداد به ترویج هنر و فرهنگ رمضان و تأکید بر هویت سفرههای ایرانی پرداخته است. این مسابقات تأکید دارند بر اهمیت روابط اجتماعی، زیباییشناسی و ابراز محبت جمعی در فضایی معنوی و دینی.
#### زیباییهای نگارگری رمضانی
هنر نگارگری ایرانی، با قدمتی طولانی، یکی از غنیترین ابزارها برای بیان روح و حال و هوای ماه رمضان است. این هنر نه تنها داستانگو بلکه بیان کننده حالات عرفانی است. هنرمندان در نگارگریهای رمضانی از ظرافتهای طراحی و رنگ برای به تصویر کشیدن فضاهایی از شبهای قدر و مناسبتهای معنوی استفاده میکنند.
نگارگری رمضانی لحظات گذر زمان را به تجلیاتی ابدی بدل میکند. در این آثار، رنگها و خطوط به ابزاری برای مراقبه بصری تبدیل شدهاند. اگرچه آثار ارتباط مستقیم با عنوان «ماه رمضان» کمتر میشود، اما مضامین معنوی مانند دعا و افطار در آنها به وضوح نمایان است.نگارهها از دیدگاه معنایی و فضایی به ستایش خدا و عبادت تعلق دارند. این نوع آثار معمولاً شامل موضوعاتی نظیر شبهای راز و نیاز، مناجات، مساجد، افطارهای دستهجمعی، قرآن بر سر گرفتن و سفرههای ساده مؤمنان هستند. آثار هنرمندانی نظیر محمود فرشچیان، حسین بهزاد و رضا بدرالسماء نمونههای بارز این سبک هنری به شمار میروند.
**رمضان به عنوان تجربهای از زیبایی و خلوص**
ماه رمضان بهطور خاص هنرمندان را به تأمل در سکوت و نور دعوت میکند. این تفکر فراتر از ابعاد دینی، حاوی جنبههای زیباییشناختی نیز هست؛ زیبایی در تواضع، در کاهش سر و صدا و در بازگشت به درون. بنابراین، آثار مرتبط با ماه رمضان میتوانند به عنوان مکاشفههای هنری شناخته شوند که در مرز میان عبادت، خلوت و هنر شکل میگیرند.
