**خبرگزاری مهر – گروه هنر – سجاد خیامی؛**
رسانه ملی به منظور ترویج فرهنگ عاشورا، هر ساله اقدام به تولید سریالهایی متمایز برای ایام محرم و صفر میکند. در این مجموعه آثار، سریالهایی نظیر «سفر سبز»، «پردهنشین»، «معصومیت از دست رفته»، «شب دهم» و «مختارنامه» به عنوان آثار ماندگار، همچنان توجه مخاطبان را جلب کرده و گزینهای مناسب برای تماشا در این ایام هستند.
**معرفی آثار ماندگار محرم**
یکی از آثار شاخص، سریال «سفر سبز» است که در سال 1381 به نویسندگی حسین پاکدل و کارگردانی محمدحسین لطیفی پخش شد. داستان این سریال درباره دنیل وسبرگ، جوانی با ریشههای ایرانی است که توسط یک خانواده آلمانی به فرزندی پذیرفته شده و به ایران سفر میکند تا با خانواده حقیقیاش دیدار کند. این سریال با یک روایت عاشقانه عمیق، که به تاخیر در جستجو برای معنا میپردازد، تأثیر بسزایی در محبوبیت خود دارد. «سفر سبز» با شروع در آلمان به سمت فضاهای عاشورایی پیش میرود و به مفاهیمی چون معنویت توجه دارد. شخصیت جستجوگر دنیل، در مواجهه با فرهنگ عاشورایی، به عمق وجودی خود دست پیدا میکند.
در این مجموعه، بازیگران مطرحی از جمله پارسا پیروزفر و لادن مستوفی به ایفای نقش پرداختهاند.
**«پردهنشین» و اتمسفر متفاوت آن**
از دیگر آثار قابل توجه، سریال «پردهنشین» است که در سال 1393 به نویسندگی حسین ترابنژاد و مهدی شیرزاد و کارگردانی بهروز شعیبی منتشر شد. این سریال به زندگی یک خانواده روحانی میپردازد و برخلاف دیگر آثار، به جای حماسه، داستانی آرام و انسانی را روایت میکند. هدی، شخصیت اصلی داستان، به قصد دریافت ارثیه پدریاش به ایران باز میگردد و در این مسیر با تحولات غیرمنتظرهای روبرو میشود.
«پردهنشین» با رویکردی انسانی و نزدیک به واقعیت، به نمایش زندگی جامعه روحانیت میپردازد و با استفاده از نماهای زیبا از محیط شهری و طبیعی، بر احساسات و چالشهای شخصیتها تمرکز دارد. این اثر، از کلیشههای رایج فاصله گرفته و فضایی واقعی و ملموس از جامعه روحانیت ارائه میدهد.
این دو سریال به خوبی نمایانگر تلاشهای تلویزیون ملی در تولید محتوای متناسب با ایام مذهبی هستند و ضمن جذب مخاطب، به ترویج فرهنگ و ارزشهای مذهبی نیز کمک میکنند.**تحلیل سریالهای تلویزیونی با محوریت چالشهای انسانی و فرهنگی**
سریال «پردهنشین» با تمرکز بر شخصیتپردازی و بازیگری تأثیرگذار، محبوبیت زیادی به دست آورده است. شخصیتهای محمدحسین، میرزایی با اجراهای حامد کمیلی و آتیلا پسیانی و به ویژه حاجآقا شهیدی با بازی فرهاد آئیش، به خوبی در این اثر توسعه یافتهاند. با این حال، شخصیت منفی خزاعی با بازی بابک حمیدیان به نظر کمتر متعادل و کلیشهای به تصویر کشیده شده است. همچنین، تدوین ناپایدار سریال ممکن است ریتم داستان را مختل کرده و همراهی کامل تماشاگر با آن را دشوار کند. به رغم بررسی چالشهای موجود برای شخصیتهای مختلف، «پردهنشین» همچنان به نوعی رویکرد محافظهکارانه میانجامد و تصویری کلاسیک و سنتی از جامعه روحانی ارائه میدهد.
موسیقی تیتراژ سریال، ساخته مهیار علیزاده و با صدای علیرضا قربانی، از جمله ماندگارترین آثار تلویزیون محسوب میشود. سکانس پایانی نیز به شکل هنرمندانهای به تیتراژ پیوند میخورد و تماشاگر را به خود مشغول میکند.
سریال «معصومیت از دست رفته» به کارگردانی داوود میرباقری و نویسندگی حسن میرباقری و محمد بیرانوند، در سال 1382 پخش شد و با روایت زندگی شوذب، خزانهدار امویان در کوفه، بر پیچیدگیهای انسانی تأکید دارد. این اثر به بررسی درونی شخصیتها و چالشهای آنها پرداخته و فضایی تعمقی از وقایع عاشورا را به نمایش میگذارد. این سریال از تماشاگران میخواهد که به سؤالهایی در مورد وفاداری و انتخابهای انسانی در شرایط تاریخی بیندیشند.
در این سریال، کوفه به تصویر کشیده شده که با تردید و ناامنی آمیخته است و نقدی اجتماعی را درون خود دارد. شخصیتهای شوذب و حمیرا با اجراهای برجسته امین تارخ و سارا خوئینیها، نقاط قوت قابل توجهی را به سریال افزودهاند و تعاملات پیچیدهتری را به نمایش میگذارند.
سریال «شب دهم» به کارگردانی حسن فتحی نیز در سال 1381 رونمایی شد. این روایت عشق زمینی به عشق آسمانی با شخصیت حیدر خوش مرام، به تعامل فرهنگ لوطیگری، تعزیه و ملودرام عاشقانه در یک داستان جذاب میپردازد. فتحی با ترکیب این جهانها، تجربهای غنی و احساسی برای مخاطب فراهم آورده و لحظاتی پرتنش و احساسی را خلق میکند.### بررسی آثار تأثیرگذار محرمی تلویزیون: از «سفر سبز» تا «شب دهم»
در عرصه تلویزیون، همآمیختگی مضامین عاشقانه و روحانی به روایتهای ماندگاری انجامیده است. علی وزیریان در فیلم «خدا نزدیک است» با بازی بابک حمیدیان و الناز شاکردوست تلاش کرد تا مفهومی مشابه را ارائه دهد، اما به نظر میرسد که ارتباط عمیقتر مخاطبان با «شب دهم» بهسختی در این اثر برقرار شده است. این مسأله به وضوح هنر داستانگویی فتحی را نشان میدهد.
موسیقی سریال «شب دهم» با آغاز پخش آن به یک قطعه محبوب تبدیل شد و اکنون با گذشت بیش از ۲۵ سال از آن زمان، هنوز شنیدنی است. فردین خلعتبری آهنگسازی این اثر را بر عهده داشت و علیرضا قربانی با شعری از افشین یداللهی آن را خواند.
فتحی در گفتگویی با سامانه «موسیقی ما» درباره همکاری فردین خلعتبری، افشین یداللهی و علیرضا قربانی برای ساخت موسیقی متن و تیتراژ اظهار داشت: «اصرار من این بود که فردین خلعتبری در این پروژه حضور داشته باشد. من به ذوق و سلیقهاش آشنا بودم و همیشه تمایل داشتم که با او همکاری داشته باشم. امروز خوشحالم که او در این سریال حضور داشت.»
بازیگران مطرحی همچون حسین یاری، کتایون ریاحی، رویا تیموریان و دیگران در «شب دهم» به ایفا پرداختهاند.
### «مختارنامه»؛ انتخابی ماندگار
سریال «مختارنامه» به کارگردانی داوود میرباقری از سال ۱۳۸۲ آغاز و در سال ۱۳۸۹ به روی آنتن رفت. این مجموعه زندگی مختار ثقفی و قیام او به خونخواهی امام حسین (ع) را به تصویر میکشد و به حوادث عاشورا نیز میپردازد. پروژهای بزرگ که هزینه و زمان زیادی را به خود اختصاص داد و با گذشت سالها، همچنان مخاطبان خود را حفظ کرده است.
میرباقری با نمایش صحنههای نبرد و تلاش برای ارائه یک روایت تاریخی، اثری جذاب خلق کرده است. با این حال، برخی اشتباهات تاریخی منجر به انتقادات زیادی از زمان پخش آن شد؛ انتقادات که هنوز هم ادامه دارد.
در زمینه بازیگری، فریبرز عربنیا، فرهاد اصلانی و رضا کیانیان از جمله چهرههای اصلی این سریال بودند که توجهها را جلب کردند. بازیگران دیگری نظیر مهدی فخیمزاده و نسرین مقانلو نیز در این اثر درخشیدند.
