در چهلونهمین نشست «شبهای مستند» که به مناسبت درگذشت اسماعیل یغمایی، باستانشناس و شخصیت محوری مستند «پرنیان»، برگزار شد، نسخه اصلاحشده این فیلم به نمایش درآمد. این مراسم روز دوشنبه 6 مرداد در سالن فردوس موزه سینمای ایران برگزار گردید.
پس از اکران، محمد مقدم، پژوهشگر و مستندساز پیشکسوت، به تحلیل فیلم پرداخت و فخرالدین سیدی، کارگردان، اجرای جلسه را به عهده داشت. سیدی در ابتدای نشست به دومین نمایش مستند «پرنیان» اشاره کرد و گفت که این فیلم برای اولین بار در بهمن 1403 به نمایش درآمده و با توجه به فوت یغمایی، دوباره اکران شده است. یغمایی در ۲۸ تیر امسال به دلیل سکته مغزی فوت کرد.
سپس سیدی یادداشتی از یغمایی درباره ورودش به عرصه باستانشناسی را برای حاضران خواند. در ادامه، ارد عطارپور کارگردان مستند و محمد مقدم به تریبون آمدند.
عطارپور درباره پیدایش ایده ساخت این مستند توضیح داد که در قشم با یغمایی آشنا شده و در سفرهای اکتشافی بسیاری همراه او بوده است. او اشاره کرد که یغمایی به دلیل مراقبت از خانوادهاش، فرزندانش را نیز در این سفرها میبرد. همچنین، عطارپور به آرزوی یغمایی در مورد فرزندش، مهرداد، که در سال 1392 برآورده شد، اشاره کرد.
عطارپور همچنین به قدرت تصویرسازی یغمایی پرداخت و خاطرهای از حفر قبری خالی و کشف موی بلند زنانه را به اشتراک گذاشت و اظهار امیدواری کرد که این موی بلند پایه مستندی دیگر درباره یغمایی شود.
در ادامه، محمد مقدم به پیشینه فرهنگی خاندان یغمایی اشاره کرد و این خانواده را از خاندانهای تأثیرگذار تاریخ معاصر ایران دانست. وی به حبیب یغمایی، بنیانگذار و ناشر مجله «یغما»، به عنوان یک چهره مهم در عرصه فرهنگ و ادبیات ایران یاد کرد و تأکید کرد که خانواده یغمایی سهم بسزایی در فرهنگ کشور داشتهاند.
عطارپور همچنین به بازدید خود و یغمایی از آسایشگاه کهریزک اشاره کرد و درباره بهجت اسفندیاری گفت که علیرغم سالهای پایانی عمر، به باورهای خود پایبند بود. او بزرگترین حسرت زندگیاش را نداشتن خانه عنوان کرد. در عوض، یغمایی دارای خانهای بود که در آن با پرنیان آشنا شد و زندگی مشترکش را آغاز کرد. این خانه شاهد مرگ پرنیان و مهرداد و سالهای پایانی زندگی یغمایی بود.در یک جلسه اخیر، محمد مقدم به بیان تاریخچه خانوادگی یکی از خانهها پرداخت و اظهار داشت که تمام اعضای این خانواده در این خانه زندگی، رشد و نهایتاً در آن از دنیا رفتهاند. بر این اساس، این خانه به نماد تاریخ این خانواده تبدیل شده است.
مقدم همچنین در ادامه نشست، به فعالیتهای پژوهشی اسماعیل یغمایی اشاره کرد و دلایل تمرکز او بر نوشتن آثار علمی را بیان نمود. او خاطرنشان کرد که فعالیتهای باستانشناسی تنها به تأمین مالی محدود نمیشود و اجرای کاوشهای میدانی نیازمند دریافت مجوز از نهادهای مختلف است. این فرآیند معمولاً پیچیده و زمانبر بوده و به همین دلیل یغمایی بخش زیادی از زمان خود را به پژوهش و نگارش مقالات و کتابهای تخصصی اختصاص داده است.
وی در پایان افزود: یغمایی ترجیح داده به جای حضور دائمی در محوطههای باستانی با بیل و کلنگ، قلم به دست بگیرد و آثار ارزشمندی در زمینه باستانشناسی خلق کند؛ آثاری که اکنون بخشی از میراث علمی این رشته به حساب میآیند.
