در گزارشی از رسانههای معتبر، به نظر میرسد که فروش سینمای ایران در روزهای اخیر با رقم 50 میلیارد تومان، بار دیگر توجهها را به خود جلب کرده است. اما در بررسی دقیقتر آمار فروش این صنعت به ویژه در مقایسه با سالهای گذشته، واقعیتهای نگرانکنندهای نمایان میشود. این آمار نشاندهنده تأثیر عمیق حس امنیت اجتماعی بر رفتارهای فرهنگی مردم است.
نوسانات امنیتی شامل جنگ، مذاکرات و احتمال تجدید درگیریها، تنها اقتصاد را تحت تأثیر قرار نمیدهد، بلکه مصرف فرهنگی بهعنوان یکی از نخستین قربانیان این شرایط، به شدت کاهش مییابد. مردم بهویژه در زمانهای اضطراب، از جمله سینما، تئاتر و کنسرت، این کالاها را از سبد هزینههای خود حذف میکنند.
فروش سینمای ایران در زمان جنگ 12 روزه، یعنی از 23 خرداد تا 23 تیر، با کاهش قابل توجهی مواجه شده است. در سال 1405، این فروش به رقم 27 میلیارد تومان رسید، در حالی که در سالهای قبل، آمارها substantially متفاوت بودند. بهعنوان مثال، فروش در سال 1404 معادل 76 میلیارد تومان، سال 1403 بیش از 172 میلیارد و در سال 1402 حدود 104 میلیارد تومان گزارش شده است.
این کاهش فروش نه تنها به کاهش درآمدها مرتبط است، بلکه تعداد تماشاگران نیز به شدت کاهش یافته و از نزدیک به سه میلیون نفر در سال 1403 به حدود 220 هزار نفر در سال 1405 رسید. همچنین تعداد سانسهای نمایش نیز تقریباً به یکچهارم کاهش یافته است. به نظر میرسد که حتی با پایان جنگ، رفتارهای فرهنگی جامعه بلافاصله تحت تأثیر قرار نمیگیرد و اضطراب و عدم اطمینان نسبت به آینده، مدتها بر انتخابهای روزمره مردم سایه میاندازد.
بنابراین، این تغییرات، نیازمند توجه جدی به تأثیرات اجتماعی و فرهنگی بر صنعت سینما و سایر حوزههای فرهنگی است.### آثار جنگ ۴۰ روزه بر فروش سینمای ایران
جنگی که آمریکا و اسرائیل از تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴ علیه ایران آغاز کردند، تأثیرات عمیق و عجیبی بر صنعت سینما در ایران بر جای گذاشته است. یکی از مهمترین رویدادهای این جنگ، اعلام آتشبس در تاریخ ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ بود که به بررسی وضعيت فروش سینما در دو بازه زمانی مشابه منجر شد. این بررسی شامل مقایسه آمار فروش سینما در بازه زمانی ۹ اسفند و ۳۱ فروردین است.
نتایج این بررسی نشان داد که فروش سینمای ایران در فاصله زمانی ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ به ۲۵ میلیارد تومان رسید که تفاوت قابل توجهی با فروش سینما در همان بازه زمانی سال قبل (۹ اسفند ۱۴۰۳ تا ۳۱ فروردین ۱۴۰۴) دارد. این نکته نشان دهنده کاهش جدی تقاضا و تأثیرات منفی این جنگ بر صنایع فرهنگی کشور است.
همچنین آمارها حکایت از آن دارند که تعداد نمایشها و تماشاچیان در این مدت به وضوح کاهش یافته، که میتواند نشانهای از افت کیفیت تجربیات فرهنگی در زمان بحران باشد.**تحلیل جدیدی از وضعیت سینما در ایران: کاهش قابل توجه مخاطبان و فروش**
طبق تازهترین آمار، بین تاریخهای ۹ اسفند ۱۴۰۳ تا ۳۱ فروردین ۱۴۰۴، سینمای ایران بالغ بر ۳۷۲ میلیارد تومان فروش داشته است. این نتایج به یادآور روزهای گذشتهای است که فروشهای بالای سینما، تصوری از شکوفایی بازار را در ذهن ایجاد کرده بود. برخی پیشبینی کرده بودند که با توجه به «افزایش ظرفیت ناوگان سینمایی کشور و برنامهریزی در زمینه اکران»، تعداد مخاطبان سینما بتواند به ۴۰ میلیون نفر در سال ۱۴۰۴ برسد و رکورد سال ۱۳۷۶ را بشکند.
با این حال، این کاهش در تعداد مخاطبان و فروش فیلمها را نمیتوان صرفاً به کیفیت اثرها نسبت داد. چنین افتی همزمان در تعداد سانسها و مخاطبان نشاندهنده تغییرات عمیق اجتماعی است. جامعه در شرایط بیثبات، بهطور طبیعی تفریح و مصرف فرهنگی را به تعویق میاندازد.
این آمار همچنین تفکر رایج را که افزایش سالنهای سینما و مهندسی اکران میتواند به تنهایی منجر به رشد مخاطب شود، به چالش کشیده است. در سالهای اخیر، در کنار رکوردهای فروش، تصور میشد که ظرفیتهای جدید میتوانند باعث جذب יותר مخاطب شوند. اما حوادث سیاسی و نظامی نشان دادهاند که حتی با توسعه زیرساختها، احساس امنیت و ثبات اجتماعی از جمله عوامل کلیدی در جذب مخاطب هستند.
درس مهمی که از این آمارها میتوان گرفت، این است که اقتصاد فرهنگ بهطور ویژهای به امنیت روانی وابسته است. مردم تمایل دارند بلیت سینما بخرند هنگامی که بتوانند به سادگی برنامهریزی کنند و ذهنشان از نگرانیهای اجتماعی و سیاسی آزاد باشد.
به همین دلیل، هرچند برخی فیلمها به فروش ۵۰ میلیارد تومان رسیدهاند، این موفقیتها به معنای بازگشت سینمای ایران به وضعیت عادی نیست. آنچه بیش از همه نیاز است، آرامش و اطمینان در زندگی روزمره مردم است. تجربههای اخیر نشان میدهد که در شرایط ناامنی، سینما اولین مکانی است که تحت تأثیر قرار میگیرد و چراغهایش کمنور میشود.### آمارها و اطلاعات مربوط به دورههای مختلف
در بازه زمانی از ۹ اسفند ۱۴۰۳ تا ۳۱ فروردین ۱۴۰۴، تعداد ۳ میلیون و ۹۴۹ هزار و ۲۹۶ نفر در فعالیتهای مختلف شرکت کردند. مجموع درآمد حاصل از این فعالیتها به ۳۷۲ میلیارد و ۵۹۳ میلیون و ۳۵۹ هزار و ۳۶۳ تومان رسید. همچنین در این مدت، ۱۳۲ هزار و ۲۳۶ نفر از خدمات استفاده کردند.
در بازه قبلی، از ۹ اسفند ۱۴۰۲ تا ۳۱ فروردین ۱۴۰۳، تعداد ۳ میلیون و ۵۶۳ هزار و ۳۶ نفر در برنامهها حضور داشتند و مجموع درآمد به ۲۳۸ میلیارد و ۲۲۱ میلیون و ۹۹۲ هزار و ۷۵۰ تومان رسید. در این دوره، ۱۱۰ هزار و ۶۰۱ سانس برگزار شد.
در دوره دیگری از ۹ اسفند ۱۴۰۱ تا ۳۱ فروردین ۱۴۰۲، تعداد ۳ میلیون و ۳ هزار و ۳۸۹ نفر در برنامهها مشارکت کردند که این دوره مجموع درآمدی معادل ۱۳۹ میلیارد و ۹۵۲ میلیون و ۳۶۶ هزار و ۲۵۰ تومان را به همراه داشت. همچنین ۹۷ هزار و ۷۲۰ سانس در این مدت برگزار گردید.
این آمارها نشاندهنده روند رو به رشد حضور افراد و افزایش درآمد حاصل از فعالیتهای مختلف در بازههای زمانی مشخص است.
