به گزارش خبرگزاریها، قیمت بنزین در قالب سهمیههای کنونی تغییر نخواهد کرد، اما دولت سه سناریو برای تغییرات نرخ بنزین یا شیوههای جدید سهمیهبندی ارائه کرده است.
مصرف روزانه بنزین در ایران به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده است، در حالی که تولید پالایشگاهها تنها نزدیک به ۱۲۰ میلیون لیتر است. قبلتر، این کسری از طریق واردات جبران میشد، اما به دلیل مشکلات اخیر و محاصره بنادر جنوبی کشور، دولت در حال بررسی راهکارهای جدیدی برای برطرف کردن این عدم تعادل است. رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی در یک گفتوگوی خبری اظهار داشته که یکی از این سناریوها به زودی در جایگاههای سوخت به مرحله اجرا خواهد رسید.
سناریوهای پیشنهادی شامل مواردی چون عرضه بنزین به سبک توزیع شیر در دههی ۶۰، سهمیهبندی جدید بنزین و توزیع بنزین به ازای کد ملی است. هر یک از این طرحها میتواند در کنترل مصرف سوخت مؤثر باشد، اما معایب خود را نیز داراست.
**سناریو اول: عرضه بنزین به سبک سهمیهبندی صف شیر**
در این مدل، عرضه بنزین در جایگاهها صبح آغاز میشود و تا زمانی که سهمیه ملی ۱۲۰ میلیون لیتر به پایان برسد، ادامه خواهد داشت. پس از اتمام این مقدار، جایگاهها تا صبح روز بعد بسته خواهند شد. به عبارت دیگر، افراد زودتر به جایگاه برسند، بنزین دریافت میکنند و دیگران باید تا فردا صبر کنند.
مزایای این مدل شامل کنترل دقیقتری بر سهمیه بنزین و جلوگیری از مصرف بیرویه است، در حالی که معایب آن میتواند به تشکیل صفهای طولانی و اتلاف وقت منجر شود. همچنین، این طرح ممکن است مانع از تأثیر مستقیم افزایش قیمت بنزین بر قیمت کالاها شود، اما ممکن است افراد نیازمند به بنزین در شرایط اضطراری از دسترسی به آن محروم شوند.
**سناریو دوم: سهمیهبندی با نرخ آزاد**
این مدل که به عنوان «بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان» شناخته میشود، برای دارندگان کارت سوخت مجموعهای از قیمتهای مختلف را ارائه میدهد. سه نرخ مشخص برای سهمیههای متفاوت وجود دارد: سهمیه ۶۰ لیتری باری هزار و ۵۰۰ تومان، سهمیه ۵۰ لیتری باری سه هزار تومان و سهمیه ۴۰ لیتری باری پنج هزار تومان. از این نرخها به بعد، بنزین با قیمت فوب خلیج فارس و هزینه تولید در پالایشگاهها عرضه خواهد شد.
سناریو دوم قرار بود از هفته گذشته در کرمان اجرا شود، اما در آخرین لحظات این طرح متوقف گردید. مزایای آن شامل کنترل سهمیه از طریق قیمت است، در حالی که معایب آن میتواند نابرابری یارانه را بین افراد مختلف ایجاد کند و این استدلال که طرح به نوعی افزایش قیمت بنزین محسوب میشود، در آن وجود دارد.### تأثیر قیمت بنزین بر کالاها و خدمات
کاهش مصرف بنزین ناشی از افزایش هزینهها، به ویژه برای مصرفکنندگان پرمصرف، مشاهده میشود. این فشار اقتصادی به طور خاص بر دهکهای پایین و متوسط جامعه که از بنزین آزاد استفاده میکنند، سنگینی میکند.
### سناریو سوم: شیوه جدید سهمیهبندی بنزین
در این شیوه، دولت به میزان ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین تولید میکند که از این مقدار، ۳۰ میلیون لیتر به حملونقل عمومی و ۹۰ میلیون لیتر به تمام شهروندان، حتی افرادی که خودرو ندارند، تخصیص مییابد. این طرح که به عنوان “بنزین به ازای کد ملی” شناخته شده است، شامل واریز یارانه سوخت به صورت نقدی یا اعتباری به حساب شهروندان است و هر فرد میتواند سهمیه خود را از جایگاهها دریافت کند.
#### مزایا و معایب این شیوه
* **مزایا:**
– کنترل سهمیهبندی با توزیع خاص
– تقسیم یارانه بین همه مردم که به کاهش صفهای طولانی و استرس مربوط به دسترسی به سوخت کمک میکند
– آزادی انتخاب میزان مصرف برای شهروندان
* **معایب:**
– احتمال کمبود بنزین در بخش حملونقل و افزایش کرایهها
– بروز بازار سیاه برای عرضه بنزین
– پیچیدگی اجرایی نیاز به زیرساختهای جدید برای توزیع یارانه نقدی
### آینده سهمیهبندی بنزین
هر سه سناریو برای سهمیهبندی بنزین به چالشهایی برخورد میکنند. سناریو اول به افزایش استرس و صفها منجر میشود، در حالی که دومین سناریو با مکانیسم قیمت میتواند به کاهش مصرف سوخت بینجامد، اما به تورم دامن خواهد زد. سناریو سوم که به عنوان توزیع عادلانه یارانه معرفی میشود، با پیچیدگیهای اجرایی و ریسک کمبود سوخت در حملونقل جزو چالشهای خود خواهد داشت.
دولت همچنان از اعلام سناریوی نهایی خودداری کرده و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، اسماعیل سقاب اصفهانی، از کارشناسان و مردم خواسته تا در این زمینه تصمیمگیری کنند.
