به گزارش واحد خبری، نشست شورای عالی شهرسازی و معماری امروز (دوشنبه، دوم شهریور) در وزارت راه و شهرسازی برگزار شد. این جلسه به بررسی بازسازی ساختمانهای آسیبدیده در تهران پس از جنگ ۱۲ روزه و ارائه گزارشهای آماری اختصاص داشت.
غلامرضا کاظمیان، معاون وزیر راه و شهرسازی، به بررسی مصوبات ۷۱۲ و ۷۱۶ کمیسیون ماده ۵ تهران اشاره کرد و توضیح داد که این مصوبات برای مسکنهایی که در جنگ به طور کلی تخریب شده بودند، تسهیلات و مشوقهایی در نظر گرفته شده است.
وی همچنین اعلام کرد که به دلیل نقص اطلاعات مستند و دقیق از سوی شهرداری تهران، ارزیابی عملکرد شهرداری و انطباق آن با مصوبات امکانپذیر نیست. دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری افزود که ابهامات اجرایی در دو سطح وجود دارد؛ یکی مربوط به ۱۱۳ پلاکی که در جنگ آسیب دیده و دیگری پلاکهای دیگر که از تسهیلات استفاده میکنند.
کاظمیان ادامه داد که در صورت عدم امکان استفاده از ۵۰ درصد تراکم تشویقی برای ۱۱۳ پلاک آسیبدیده، انتقال این ظرفیت به دیگر ساختمانها در نظر گرفته شده است. قرار است شهرداری تهران در جلسه آینده کمیسیون ماده ۵ گزارشی جامع از عملکرد خود ارائه کند تا درباره ابهامات و ادامه روند تصمیمگیری شود.
وی در مورد اختلاف شهرداری و شورای عالی شهرسازی در خصوص تداوم اجرای این مصوبات اظهار داشت که شهرداری خواستار ادامه اجرای آنها است، در حالی که شورای عالی این مصوبات را مختص جنگ ۱۲ روزه میداند و برای آسیبهای ناشی از جنگ تحمیلی باید مصوبه جدیدی تدوین شود.
در این نشست مصوبه ۷۱۲ کمیسیون ماده ۵ مطرح شد که پس از جنگ ۱۲ روزه برای کمک به بازسازی آسیبها تصویب شده بود. ساختمانها به چهار رده تقسیم شدند که ردههای یک و دو شامل آسیبهای جزئی بودند، در حالی که ردههای سه و چهار نیاز به بازسازی اساسی یا تخریب مجدد داشتند.
برای ساختمانهای رده سه و چهار، حداکثر ۵۰ درصد تراکم تشویقی در نظر گرفته شد. همچنین مشخص شد که اطلاعات مربوط به انتقال تراکم به پلاکهای مقصد، شفاف نیست و باید معلوم شود که تراکم اضافی مربوط به کدام ساختمانهای جنگزده بوده است. گزارش بررسی شامل ۸۹ پلاک بود که اطلاعات حاکی از انتقادات به سقف ۵۰ درصد تراکم در برخی پروندهها بود.
این اعداد باعث شد تا اعضای نشست خواستار توضیح بیشتری از اجرای مصوبه شوند و در عین حال بر ضرورت بازسازی و کمک به مردم تأکید کردند.### افزایش سقف تراکم ساخت و نگرانهای ناشی از آن
بنا به آخرین گزارشها، اعداد ارائهشده در خصوص سقف تراکم ساخت، از حد تعیینشده فراتر رفته است. این موضوع نگرانیهایی را برای مقامات شهری به وجود آورده است، بهویژه درباره تعداد پلاکهای مربوط به مقاصد تراکم. در یک جلسه اخیر نمایندگان شورای شهر تأکید کردند که برخی از بناها با استناد به مصوبه ۷۱۲، یک یا دو طبقه اضافی دریافت کردهاند، اما مشخص نیست که این تراکم به چه ساختمانهای آسیبدیدهای اختصاص یافته است. در این راستا، اعضا خواهان شفافسازی درباره تعداد پلاکهای اعطا کننده تراکم و میزان تراکم تخصیص یافته به هر یک شدند.
ابراز نگرانی دیگری به محل مصرف منابع مالی مرتبط بود. مصوبه اولیه برای بازسازی ساختمانهای آسیبدیده در نظر گرفته شده بود، لیکن شهرداری هزینههای اضافی ناشی از جنگ مثل تأمین مسکن و هزینههای زندگی خانوادهها را نیز متقبل شده است. این موضوع پرسشبرانگیز بود که آیا منابع مالی تراکمهای تشویقی به این هزینهها اختصاص یافته یا نه.
#### آسیب به ۵۱ هزار واحد مسکونی
در پاسخ، شهرداری اعلام کرد که بیش از ۵۱ هزار واحد مسکونی در تهران آسیبدیده که بیشتر آنها در ردههای یک و دو قرار دارند. حدود ۱۱ هزار نفر در هتلها اسکان داده شدند و برای ۴ هزار خانواده نیز مسکن تأمین شده است. معاون شهرسازی شهرداری گفت که آخرین نفر از آسیبدیدگان حدود یک هفته پیش از هتل خارج شده و اکنون هیچکس در هتلها نیست. به گفتهی وی، عوارض بازسازی نیز از این واحدها دریافت نخواهد شد.
اعضا با ابراز این نکته که کمک به آسیبدیدگان نباید به معنای نادیدهگرفتن نظارت بر تراکمهای تخصیصیافته باشد، خواستار شفافسازی در مورد میزان تراکم واگذار شده شدند. آنها تأکید کردند که باید به تأثیر این تصمیمات بر کیفیت زندگی در تهران توجه شود؛ چرا که اضافه شدن طبقات به معنی افزایش جمعیت و نیاز به زیرساختهای بیشتری است.
یکی از حاضران هشدار داد که نباید تمامی مشکلات را به توسعه ساختوساز نسبت داد و کیفیت زندگی باید در نظر گرفته شود. نگرانیها بهخصوص در خصوص پلاکهای مقصد افزایش یافته است. اگر تعداد پلاکها و پراکندگی آنها مشخص نباشد، ارزیابی تأثیر کلان این ساخت و سازها دشوار خواهد بود.
#### ادامه زمان اعتبار مصوبه
اعضای شورای عالی همچنین پرسشهایی درباره زمان اعتبار مصوبه ۷۱۲ مطرح کردند. این مصوبه برای پاسخ به خسارتهای ناشی از جنگ ۱۲ روزه تصویب شده بود، اما اکنون نیاز به تعریف جدیدی برای خسارتهای بعدی وجود دارد. پیشنهاد شد که اگر خدمات جدید از طریق تراکم تأمین شوند، نیاز به تصویب مجدد خواهد بود و در این مصوبه جدید باید به جزئیات بیشتری از جمله تعداد ساختمانها، انتخاب پلاکها و زمان پایان استفاده پرداخته شود.نمایندگان شهرداری اعلام کردند که در صورت نیاز به اصلاح در اجرای مصوبه بازسازی، این کار صورت خواهد گرفت، اما نباید روند بازسازی متوقف شود. بنا به گزارشها، چندین ساختمان مسکونی و اداری انتظامی و نظامی دچار آسیب شده و برای بازسازی آنها نیاز است که ضوابط مشخصی تعیین گردد.
### چالش اصلی: تأمین هزینه
برخی اعضای شورای شهر بر این نکته تأکید کردند که برای هر ساختمان آسیبدیده، میزان حق تراکم ایجادشده باید به وضوح مشخص شود. درصورتیکه این حق به ملک دیگری منتقل شود، پلاک مقصد نیز باید اعلام گردد. همچنین، باید اطلاعاتی درباره میزان تراکم استفادهشده و ارزش اقتصادی آن فراهم شود و منابع حاصل از این امتیاز مشخص شود.
موضوع بازسازی ساختمانها خود یک مسئله است، اما آنچه اهمیت دارد، روش تأمین هزینه برای این کار است. تهران ظرفیت نامحدودی برای ساختوساز ندارد و هر طبقهای که به عنوان امتیاز به ساختوسازهای جدید اعطا میشود، تأثیراتی بر جمعیت و نیازهای شهری خواهد داشت. در صورت عدم تعیین سقف و محل بارگذاری طبقات جدید، فشار این هزینهها ممکن است در آینده به شکل کاهش کیفیت زندگی و شلوغی محلهها نمایان شود.
در نتیجه جلسه، پیشنهاد شد که گزارشی کامل از اجرای مصوبه تهیه گردد و پیشنهادات اصلاحی در اولین جلسه کمیسیون ماده ۵ مطرح گردد. اعضا تأکید کردند که پیش از ادامه کار، میزان تراکم واگذارشده برای پلاکهای مبدأ و مقصد باید به صورت شفاف اعلام شود.
یکی از نکات مطرحشده، تفاوت ابعاد خسارت دو دوره جنگ بود. نگرانیها درباره این که سازوکار جبران خسارت برای ۱۱۲ ساختمان ممکن است با افزایش تعداد به هزار بنا، کارایی خود را از دست بدهد، وجود دارد. به خصوص این موضوع در بارگذاری شهری و تأثیرات آن بر ساختار شهر قابل توجه است.
پیشنهاد شد که حق آسیبدیدگان برای جبران خسارت حفظ گردد، اما شیوه استفاده از تراکم تشویقی متناسب با تعداد جدید ساختمانها باید بازنگری شود. در این زمینه، اختلاف بین دو دوره جنگ نباید به نفع شهروندان آسیبدیده باشد، اما باید توجه داشت که روشهای جبران خسارت ممکن است متفاوت باشد.
برخی اعضا نیز بر این باور بودند که مصوبه ۷۱۲ نمیتواند بعد از اجرای بخشی از آن لغو شود یا به سادگی تغییر یابد. به گفته آنها، این مصوبه باید ادامه یابد، اما این نیاز به بازنگری در دستورالعملهای اجرایی و مشخص نمودن سقف استفاده از تراکم و انتقال آن به پلاک مقصد دارد.
در نهایت، از شهرداری خواسته شد تا گزارش شفافتری از اجرای مصوبه ارائه دهد. تأکید شد که بررسی جزئیات و انتقاد از عملکردهای احتمالی نادیدهگیری مدیریت شهری نیست، بلکه باید فاصله میان متن مصوبه و شیوه اجرای آن مورد توجه قرار گیرد.
این روند نشان میدهد که بر سر ادامه بازسازی یا حقوق آسیبدیدگان بحث نمیشود، بلکه اصلیترین سوال این است که آیا تهران میتواند با روشهای قبلی هزینههای بازسازی را تأمین کند یا باید راهکارهای جدیدی را مد نظر قرار دهد.
