به نقل از خبرگزاری «خبردونی»، وضعیت بازار مرغ در این روزها تحت تأثیر چهار واقعیت مهم قرار دارد. تولید این کالا نسبت به سال گذشته کاهش یافته است، در حالی که ظرفیت تولید کشور فراتر از نیاز کنونی بازار است. از طرفی، مرغداران محصولات خود را با قیمتهای پایینتر از هزینه واقعی میفروشند و مصرفکنندگان نیز مجبور به خرید مرغ با قیمتهای بالایی هستند. این شرایط تصویر پیچیدهای از وضعیت بازار ارائه میدهد که نشان میدهد ظرفیت تولید، میزان تولید واقعی، قدرت خرید خانوار و عملکرد شبکه توزیع همیشه همسو نیستند.
بررسیهای میدانی نشان میدهد که میانگین قیمت هر کیلوگرم مرغ کشتار روز به حدود ۳۰۷ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است. همچنین در میادین میوه و ترهبار، قیمت بعضی انواع مرغ کامل بستهبندیشده به ۴۱۵ هزار تومان میرسد. در خردهفروشیها، قیمت مرغ کامل تازه به ۴۰۰ هزار تومان و سینه مرغ بدون استخوان به ۶۹۳ هزار تومان افزایش یافته است. قیمت فیله مرغ نیز از ۶۸۴ هزار تومان تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان متفاوت است.
در عین حال، قیمت ساق مرغ بدون پوست حدود ۷۵۰ هزار تومان و ران بدون پوست بین ۶۶۰ تا ۷۱۰ هزار تومان تعیین شده است. قیمت ران مرغ منجمد نیز در بستههای یکونیم کیلویی حدود ۸۵۰ هزار تومان است. دیگر قطعات مانند سنگدان مرغ نیز در برخی فروشگاهها به قیمت ۵۹۸ هزار تومان به فروش میرسد. این قیمتها به دلیل تفاوت وزن و نوع بستهبندی به آسانی قابل مقایسه نیستند، اما کلیت آن نشاندهنده هزینه بالا برای تهیه یکی از منابع اصلی پروتئینی خانوار است.
مقایسه قیمتها در تیرماه و مردادماه نشان میدهد که بازار مرغ تغییرات قابل توجهی داشته است. به عنوان مثال، قیمت ران مرغ بدون پوست در تیرماه ۴۶۰ هزار تومان بود که این رقم اکنون به ۶۶۰ تا ۷۱۰ هزار تومان رسیده است. در حالی که قیمت مرغ کامل تازه تنها کمی افزایش یافته است، سایر قطعات مرغ رشد بیشتری در قیمتها را تجربه کردهاند.
آمار رسمی مرکز آمار ایران نیز نشاندهنده این است که مجموع تولید گوشت انواع طیور در خرداد سال جاری به ۱۷۴ هزار و ۸۵۴ تن رسیده که نسبت به سال گذشته ۲۴ درصد کاهش داشته است. از این میزان، سهم گوشت مرغ ۱۶۹ هزار و ۲۳۹ تن بوده و این رقم نسبت به سال گذشته نیز کاهش چشمگیری داشته است.
حبیب اسداللهنژاد، رئیس اتحادیه مرغداران کشور، در خصوص تولید مرغ در سهماهه نخست سال بیان کرد که وضعیت تولید نسبت به زمان مشابه سال گذشته کاهش یافته و تأثیرات بازار ملموس است. این شرایط نشاندهنده پیچیدگیهای موجود در عرضه و تقاضا در بازار مرغ کشور است.در حالی که در سال گذشته کاهش تولید گوشت مرغ مشاهده شده، میزان جوجهریزی نیز به سرعت کاهش یافته است. فعالان صنعت مرغداری بارها به این مساله اشاره کردند و یکی از دلایل اصلی این افت تولید را کاهش قدرت خرید خانوارها عنوان کردهاند. تولیدکنندگان معتقدند که پس از حذف ارز ترجیحی، قدرت خرید مردم و سرانه مصرف گوشت مرغ کاهش یافته است.
بر اساس آمارها، ظرفیت تولید در کشور بالاتر از میزان فعلی است. در آذرماه سال گذشته، رکورد جوجهریزی ۱۷۳ میلیون قطعهای ثبت شد، اما این رقم در فروردین به ۹۶ میلیون، در اردیبهشت به ۱۳۶ میلیون و در خرداد به حدود ۱۲۰ میلیون قطعه کاهش یافت.
رئیس اتحادیه مرغداران کشور تاکید کرد که با جوجهریزی ۱۲۰ میلیون قطعهای، از نیمه تیرماه با انباشت مرغ در بازار روبرو شدهایم، در حالی که سال گذشته چنین وضعیتی وجود نداشت. وی همچنین اظهار داشت که معمولاً در مردادماه تغییراتی در تعادل عرضه و تقاضا رخ میدهد و قیمت مرغ افزایش مییابد، اما امسال نه تنها قیمتها افزایش نیافته، بلکه تولیدکنندگان در هر کیلوگرم مرغ بین ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان زیان میکنند. مرغداران محصول خود را با قیمت حدود ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار تومان عرضه میکنند در حالی که هزینه تولید آنها ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان بیشتر است.
به رغم این اوضاع، وزیر جهاد کشاورزی کاهش شدید مصرف را نپذیرفت و توضیحاتی درباره نگهداری کممدت گوشت مرغ و عدم توجه به صادرات ارائه کرد. او همچنین به وجود تفاوت در مصرف میان اقشار مختلف جامعه و نابرابری در دسترسی به مواد غذایی اشاره کرد. وی تأکید کرد که برای برآورد دقیق مصرف باید تغییرات ذخایر، خرید حمایتی، انجماد مرغ مازاد، ضایعات و سایر عوامل مورد بررسی قرار گیرد.
غلامرضا نوری قزلجه وزیر جهاد کشاورزی در نشست خبری پیشین خود اعلام کرد که تولید گوشت مرغ در سال نخست دولت ۱۹ درصد و در سال دوم ۵ درصد رشد داشته است و گفت که کشور به مرحلهای رسیده که دیگر نیازی به واردات گوشت مرغ ندارد و به سمت صادرات حرکت کرده است.
آمار زیادی از سوی وزیر و مرکز آمار وجود دارد که الزاما یکدیگر را نقض نمیکنند، اما جزئیات محاسبات مربوط به اعداد رشد ارائه نشده است و همین امر مقایسه دقیق را دشوار میسازد. بررسیها همچنین نشان میدهد که آمار دقیقی از سرانه مصرف مرغ در سال ۱۴۰۵ منتشر نشده و برآورد کاهش ۲۵ تا ۳۰ درصدی تقاضا تنها یک نظر تشکلهای صنفی است.
در عین حال، قیمت مرغ زنده و قیمت مرغ آماده طبخ قابل مقایسه نیستند و فاصله قیمتی میان آنها همچنان پرسشبرانگیز است. بازار مرغ به نوعی در دو سوی چالش قرار دارد؛ تولیدکنندگانی که محصولات خود را با زیان میفروشند و مصرفکنندگانی که با قیمتهای بالا خرید میکنند.
بینیازی از واردات به عنوان یک دستاورد در تأمین مواد غذایی قابل توجه است، اما امنیت غذایی تنها به موجود بودن کالا مربوط نمیشود و عواملی چون دسترسی اقتصادی و پایداری تولید نیز اهمیت دارند. در نهایت، موفقیت بازار مرغ فقط به تعداد جوجهریزیها یا تناژ تولید بستگی ندارد، بلکه به دسترسی خانوارها به پروتئین با قیمت مناسب نیز مرتبط است.
