**افزایش قابل توجه نرخ ارز در شهریورماه ۱۴۰۵**
به گزارش خبرآنلاین، شهریورماه ۱۴۰۵ با جهش چشمگیر نرخ ارز همراه بوده است. این افزایش در شرایطی اتفاق میافتد که طی دو سال گذشته، تضعیف و افزایش قیمت ارز به طور مداوم ادامه داشته است. دو سال پیش، در مرداد ۱۴۰۳، نرخ هر دلار آمریکا ۵۹ هزار تومان بود و در این مدت، قیمت آن حدود ۴۰۰ درصد افزایش یافته است.
یک سال پیش، در تاریخ ۲۳ شهریور ۱۴۰۴ که جنگ ۱۲ روزهای نیز آغاز شده و برجام بهدلیل اجرای مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی به پایان رسیده بود، هر دلار آمریکا ۹۷ هزار تومان قیمت گذاری شده بود. در طول این یک سال، قیمت دلار به دو و نیم برابر افزایش یافت.
نزدیک به پایان سال گذشته، وضعیت بازار ارز بهطور قابل توجهی بیثبات شد. اکنون مشخص شده است گروههای درآمدزا که سطح بالایی از ارز حاصل از صادرات را در اختیار داشتند، از ارائه ارز خودداری کردهاند. دولت نیز یا نتوانست یا تمایلی به برخورد با این گروهها نداشت و تصمیم به حذف ارز ترجیحی گرفت تا فشار اقتصادی را بر دوش مردم افزایش دهد.
به دنبال این تصمیم، کشور با جنگ و نرخ بالای تورم مواجه شد. از ۹ اسفند، پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، کشور در وضعیت اضطراری قرار گرفت که حتی امضای تفاهمنامه اسلامآباد نیز نتوانست به این تنش پایان دهد. در ادامه، محاصره اقتصادی به عنوان سیاست اصلی ایالات متحده علیه ایران ادامه یافت و اعلام جنگ اقتصادی به عنوان سیاست اصلی کاخ سفید فشارهای نظامی را به عرصه اقتصادی منتقل کرد.
نرخ دلار در اقتصاد ایران نقش بسیار تعیینکنندهای دارد و بسیاری از اقتصاددانان معتقدند افزایش قیمت دلار محرک اصلی نرخ تورم محسوب میشود و تأثیر آن بیشتر از نرخ رشد نقدینگی است. بررسیهای تاریخی نشان میدهد زمانی که قیمت ارز در ایران افزایش مییابد، تورم به طور قابل توجهی افزایش مییابد. به عنوان مثال، پس از شوک ارزی دیماه، نرخ تورم به شدت افزایش پیدا کرد و در مرداد امسال نرخ تورم نقطهای به ۸۹ درصد و تورم سالانه به ۶۹ درصد رسید.
**تضعیف ۲۵ درصدی ارزش ریال در ۲۱ روز**
ادامه افزایش نرخ ارز در شهریورماه نگرانیهایی را درباره افزایش تورم در ماههای پیش رو به وجود آورده است. مردم با تجربهای که از افزایش قیمت ارز دارند، به دقت به نوسانات قیمت دلار نگاه میکنند.
در تاریخ ۳۰ مرداد، قیمت دلار آمریکا به ۱۸۷ هزار تومان رسید. اما به تدریج این نرخ افزایش یافت و حتی به بیش از ۲۳۵ هزار تومان و در برخی مواقع به ۲۳۷ هزار تومان رسید. در این راستا، در کمتر از سه هفته، نرخ دلار نوسانی ۵۰ هزار تومانی را تجربه کرد و به این ترتیب، ۲۵ درصد از ارزش ریال کاهش یافت.
طبق دادههای منتشر شده، در ۲۳ روز ابتدایی شهریورماه، قیمت دلار تقریباً به طور مداوم افزایش یافته و تنها در دو روز کاهش و در یک روز ثابت مانده است. این در شرایطی است که وزیر خزانهداری ایالات متحده در ابتدای شهریور هدف خود از اعمال سیاست جنگ اقتصادی را رسیدن قیمت دلار به ۳۰۰ هزار تومان اعلام کرده است.
با توجه به این که کمتر از ۹ ماه از آخرین شوک ارزی میگذرد، دولت تصمیم به اجتناب از اعمال شوک اضافی گرفته و با حذف ارز ترجیحی، امکان بروز نوسانات بزرگ مشابه دی ۱۴۰۴ و اردیبهشت ۱۴۰۱ را محدود کرده است. به همین خاطر، دولت به افزایش تدریجی نرخ ارز پرداخته تا منابع مالی بیشتری برای خود فراهم کند.در تحلیلی جدید درباره وضعیت اقتصادی کشور، برخی کارشناسان هشدار میدهند که اگر دولت از طریق افزایش تورم به درآمدزایی اقدام کند، به ازای هر یک واحد درصد درآمد، در سال بعد هزینهها و کسری بودجه او با ۳.۵ واحد درصد افزایش خواهد یافت.
براساس گفتههای بهنام صمدی، تحلیلگر اقتصادی، دولت در شرایطی قرار دارد که بین دو گزینه انتخاب کرده است: افزایش قیمت بنزین یا اجازه دادن به رشد بیشتر نرخ ارز. صمدی به خبرآنلاین اظهار داشت: به نظر میرسد که دولت تصمیم گرفته است فعلاً قیمت بنزین را تغییر ندهد و در عوض، نرخ ارز را به مسیر افزایشی خود ادامه دهد.
این کارشناس افزود که دولت با کسری بودجه و مشکلات مالی فراوانی روبرو است و در تلاش است کشور را به بهترین نحو مدیریت کند. او معتقد است انتخاب فعلی دولت را میتوان بهعنوان انتخابی بین بد و بدتر توصیف کرد.
