به گزارش خبرآنلاین، روزنامه اعتماد در گزارشی به بررسی وضعیت صنعت هوانوردی ایران پرداخته است. بر اساس اطلاعات منتشر شده، انتظار میرود تا سال ۲۰۲۵ حدود ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی در حال فعالیت باشند که در مجموع cerca ۱۵۶ فروند هواپیما، اعم از آپارتمانهای شخصی و اجارهای، در اختیار دارند. با این حال، بخش عمدهای از این ناوگان به دلیل کمبود قطعات غیرفعال شده است. در مقایسه، ایالات متحده که یکی از مراکز اصلی صنعت هوایی به شمار میرود، تنها ۲۶ ایرلاین دارد.
**چالشهای متعدد ایرلاینها**
تحقیقات نشان میدهد که در حالی که ایران با کمبود ناوگان و تعداد محدود پروازها روبرو است، ۲۷ شرکت هواپیمایی در کشور فعالیت میکنند؛ رقمی که به مراتب بیشتر از کشورهای توسعه یافته و همسایه است. در کشورهایی مانند قطر و ترکیه، با وجود تعداد بالای پروازها، تنها ۴ تا ۵ ایرلاین فعال وجود دارد و در اغلب کشورهای بزرگ، تعداد ایرلاینها حدود ۸ تا ۱۰ مورد است.
براساس آمار سال ۱۴۰۳، تعداد پروازهای داخلی شرکتهای هواپیمایی ایرانی حدود ۱۶۲ هزار مورد بوده و برخی از ایرلاینها تنها روزانه ۴ پرواز انجام میدهند، در حالی که ایرلاینهای بزرگ منطقه به طور میانگین ۲۰۰ پرواز در روز دارند.
حمیدرضا صانعی، معاون هوانوردی سازمان هواپیمایی کشوری، درباره تعداد بالای ایرلاینها در ایران گفته است که شکلگیری سیستم هوانوردی در کشور یک فرآیند تدریجی بوده و یکی از دلایل متعدد شدن ایرلاینها محدودیتهای سرمایهگذاری و ریسکهای موجود است. او افزود که سرمایهگذاران به دلیل تحریمها و محدودیتها تمایل کمتری به گسترش فعالیتها دارند، که این امر تأسیس ایرلاینهای بزرگ را دشوار کرده است.
صانعی همچنین به نقش سیاستهای اقتصادی اشاره کرده و گفت که در برخی مواقع، شرایط اقتصادی ممکن است مزایایی برای سرمایهگذاران فراهم کند، اما تضامین لازم برای ایجاد هلدینگها و سرمایهگذاری مشارکتی با چالشهای زیادی مواجه است.
وی تأکید کرد که یکی از عوامل اصلی توسعه صنعت هوانوردی، وجود فاینانسورها و لیزورها است. بسیاری از کشورها از جمله چین و آمریکا، شرکتهایی دارند که مالکیت تعداد زیادی هواپیما را بر عهده دارند و به ایرلاینها اجاره میدهند. با این حال، این امکان برای ایرلاینهای ایرانی به دلیل محدودیتها وجود ندارد.
رضاییکوچی، رییس کمیسیون عمران مجلس، نیز با ابراز تعجب از تعداد بالای ایرلاینها در کشور، اعلام کرد که کشورهای بزرگ دنیا معمولاً ۲ تا ۳ شرکت هواپیمایی دارند، در حالی که در ایران هر شخصی با هر شغلی میتواند مجوز تاسیس ایرلاین دریافت کند. این اظهارات به نهادهای بالادستی و سهلگیریهای موجود در صدور مجوزها اشاره دارد.در سالهای اخیر، برخی متقاضیان با داشتن تعداد کمی از هواپیماها یا حتی هواپیماهای اجارهای، موفق به دریافت گواهی بهرهبردار هواپیمایی (AOC) شدهاند که به افزایش تعداد شرکتهای هواپیمایی در ایران منجر شده است. در شرایطی که رقابت واقعی در این بخش وجود ندارد، ایرلاینها به صورت تصاعدی در ایران گسترش یافتهاند. در حالی که جمعیت ایران تقریباً یکپانزدهم جمعیت چین است، تعداد ایرلاینهای ایرانی بیشتر از چین است و این در شرایطی است که بازار هوایی ایران از لحاظ مقیاس کاملاً کوچکتر است. همچنین، تحریمهای بینالمللی تاثیر بسزایی در این وضعیت داشتهاند.
این تحریمها باعث بروز مشکلات جدی در تهیه هواپیما و قطعات یدکی شده است. شرکتها برای ادامه فعالیت خود ناگزیر به تکیه بر ناوگان قدیمی و شبکههای پیچیده تامین شدهاند، که این مسائل موجب بروز رشد نامتوازن میان شرکتها شده است.
بسیاری از ایرلاینها دولتی هستند، در حالی که بخش خصوصی نیز وارد عرصه شده و بدون وجود رقابت سالم، تعداد زیادی شرکت با سرمایه محدود و ناوگان کوچک تأسیس کردهاند. این تعدد ایرلاینهای کوچک با بهرهوری پایین منجر به بروز پیامدهای مختلفی در صنعت هواپیمایی شده است. فعالان این صنعت اشاره میکنند که به دلیل تعداد زیاد شرکتها و ناوگان قدیمی، بخش زیادی از هواپیماها به صورت غیرفعال باقی ماندهاند که این موضوع میتواند بر ایمنی و کیفیت خدمات تاثیر بگذارد.
اگرچه تعداد زیاد ایرلاینها به معنای رقابت اقتصادی سالم نیست، کارشناسان معتقدند که تحریمها، محدودیت در تامین هواپیما و جذابیت درآمدزایی به افزایش تمایل برای تاسیس ایرلاینهای جدید دامن زده است. با این حال، پیشبینی میشود که در سالهای آینده، روند ادغام ایرلاینهای کوچک و خروج برخی از آنها از بازار آغاز شود. درآمد صنعت هوایی کشور در سال گذشته نزدیک به یک میلیارد دلار برآورد شده، اما چالشهایی نظیر ضعف خدمات و تاخیرهای مکرر همچنان دامنگیر این بخش باقی مانده است. در مجموع، کارشناسان بر این باورند که تحریمها و محدودیتهای تامین هواپیما باعث افزایش تقاضا برای تاسیس ایرلاینهای کوچک شده است.
