با اشاره به گزارشهای اقتصادی، سالانه حدود ۵ تا ۵.۵ میلیون تن دانه روغنی و کنجاله سویا کشور را برای پوشش کسری ۹۰ درصدی روغن تأمین میکند. این موضوع منجر به خروج سالانه بیش از ۳ میلیارد دلار ارز از کشور میشود. با حذف ارز ترجیحی و اجرای برنامههایی برای کاهش مصرف و جلوگیری از قاچاق، امیدوارند که به خودکفایی در این زمینه دست یابند و از خروج ارز جلوگیری کنند.
حذف ارز ترجیحی، قیمت روغن را در نیمه ماه گذشته بیش از ۲۰۰ درصد افزایش داد، که این امر تأثیر زیادی بر الگوی مصرف و خرید روغن داشت. آمارهای خرید کالابرگ نشان میدهد که تقاضا برای روغن در دورههای اول توزیع افزایش یافت، اما به گفته فروشندگان، در حال حاضر کاهش یافته است. نمایندگان مجلس نیز نسبت به این افزایش قیمت واکنش نشان داده و خواستار کنترل قیمتها هستند.
طبق اعلام فروشندگان، انواع روغن خوراکی به طور متوسط ۱۲ درصد افزایش قیمت داشته است، که دلیل آن افزایش نرخ ارز واردات روغن خام است. با توجه به این افزایش قیمت و تأثیر آن بر قدرت خرید خانوارها، احتمال کاهش مصرف نیز وجود دارد.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره احتمال افزایش کالابرگ شهروندان در صورت افزایش قیمت کالاهای اساسی، اعلام کرد که این موضوع به دقت بررسی خواهد شد و در صورت نیاز، مبلغ کالابرگها افزایش خواهد یافت.
در سه ماه گذشته، میزان تولید روغن به طور متوسط ۱۳۰ هزار تن در ماه بوده و در مجموع در ۷ ماه ابتدایی سال یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن روغن تولید و توزیع شده است. اما از آبان ماه تولید روغن با کاهش مواجه شده است. این در حالی است که انتظار میرفت با نزدیک شدن به ماه مبارک رمضان، تولید مجدد افزایش یابد.
دبیر انجمن روغن نباتی اشاره کرد که عرضه دیگری از ۱۰۲ هزار تن روغن خام از سوی شرکت بازرگانی دولتی صورت گرفته و امیدوار به افزایش آرامش در بازار است. با این حال، مشکلاتی از جمله عدم تأمین مطالبات ارزی کارخانجات و نزدیکی ایام تعطیلات، چالشهای زیادی را پدید آورده است. در نهایت، برآورد تقاضا برای روغن در شرایط فعلی چندان امیدوارکننده نیست و باید شرایط مناسبتری برای عرضه فراهم شود.### چالش تولید روغن در کشور
در حالی که تولید روغن در کشور باید در ماههای اخیر بین ۲۰۰ تا ۲۲۰ هزار تن باشد، میزان تولید فعلی به طور میانگین به ۱۳۰ هزار تن در ماه رسیده است. حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمتها به کاهش مصرف و افزایش دشواری در تحقق این هدف منجر شده است.
یکی از مقامات صنفی خبر داد که ۱.۲ میلیارد دلار از مطالبات ارزی کارخانجات تولید روغن هنوز پرداخت نشده است. وی افزود که از اسفند سال گذشته، مشکلاتی در پرداخت مطالبات روغن پالم و از اردیبهشت برای روغنهای غیرپالم وجود دارد. به گفته این مقام، بانک مرکزی و وزارت جهاد در حال تلاش برای تعیین جدول زمانبندی پرداخت مطالبات هستند.
شریفی، دبیر انجمن روغن نباتی، به تأثیر حذف ارز ترجیحی بر قیمت روغن اشاره کرد و گفت که قیمت روغن اکنون بر اساس عرضه و تقاضا و قیمتهای جهانی تعیین میشود. او همچنین تأکید کرد که نوسانات قیمتی باید مدیریت شوند تا تغییرات شدید در کوتاهمدت رخ ندهد.
شریفی خاطر نشان کرد که عرضه روغن با قیمت بالاتر از یک میلیون و ۶۵۵ هزار و ۸۰۰ تومان برای هر حلب ۵ کیلویی تخلف محسوب میشود و مغازهداران موظف به رعایت این قیمت هستند.
### لزوم تغییر در سیاستهای تولید روغن
پیمان آزادی، رئیس اتاق اصناف کشاورزی، بر این نکته تاکید کرد که علی رغم اختصاص ارز یارانهای به واردات دانههای روغنی، کشاورزان باید در تولید این دانهها تشویق شوند. وی افزود که در شرایط تخصیص ارز به نرخ ۲۸۵۰۰ تومان، کشاورزان انگیزه لازم برای افزایش تولید را نداشتند.
به گفته آزادی، با توجه به وابستگی به واردات روغن، تغییر در سیاستها و برنامهها به افزایش تولید داخلی و دستیابی به خودکفایی کمک خواهد کرد. وی همچنین تصریح کرد که باید قیمت خرید تضمینی مناسب با هزینههای تولید اصلاح شود و هیچ محدودیتی برای این موضوع وجود ندارد.
عالمی تأکید کرد که با توجه به فراگیر شدن کالابرگ، تقاضا برای روغن در حال بهبود است و نگرانیها در این زمینه کاهش یافته است. کارشناسان هشدار دادهاند که قیمت کالاها تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز قرار دارد و دولت باید سیاستهایی را برای حفظ قدرت خرید خانوارها اتخاذ کند تا از کوچک شدن سفرههای خانوار جلوگیری شود.
