به گزارش خبرآنلاین، روزنامه اطلاعات از کاهش واردات نفت خام چین از کشورهای خاورمیانه خبر داد. در ماه مه ۲۰۲۶، این واردات به حدود ۱.۹۱ میلیون بشکه در روز رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۵۶ درصد کاهش را نشان میدهد. این افت را میتوان نشانهای از محدودیتهای عرضه و افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی در منطقه تنگه هرمز دانست.
این تغییر در تأمین انرژی چین به سرعت مشهود شد. صادرات نفت کویت به این کشور تقریباً متوقف شد، در حالی که عرضه عراق ۹۵ درصد و صادرات امارات ۸۷ درصد کاهش یافت. همچنین، نفت وارداتی از عمان نیز ۴۵ درصد افت کرد. کشورهایی که در سالهای گذشته تأمینکننده اصلی پالایشگاههای چین بودند، بهطور ناگهانی سهم زیادی از بازار خود را از دست دادند.
چین بهسرعت عمل کرد و توانست کمبود نفت خاورمیانه را تا حدی از طریق منابع جایگزین جبران کند. برزیل به یکی از برندگان این وضعیت تبدیل شد و صادرات این کشور به چین به بیش از ۱۱ درصد افزایش یافت. همچنین، روسیه، کشورهای آفریقای غربی و تولیدکنندگان آمریکای لاتین، سهم قابل توجهی از این جابهجایی را به دست آوردند.
با این حال، چالشهایی نیز وجود دارد. پالایشگاههای چین بهطور ویژه برای فرآورش نفت خام خاورمیانه طراحی شدهاند و جایگزینی این نوع نفت با نفت برزیل یا آفریقا مشکلات فنی و اقتصادی به همراه دارد. برخی منابع پالایشی گزارش دادهاند که افزایش استفاده از نفت برزیل، به دلیل سطح بالاتر نیتروژن، موجب فرسایش و آسیب به تجهیزات میشود.
چین اگرچه بحران تأمین خود را مدیریت کرد، اما همچنان نفت خاورمیانه را به عنوان گزینه ایدهآل در نظر دارد و بسیاری از پالایشگاهها در انتظار بازگشت شرایط عادی در تنگه هرمز هستند. سهم کشورهای خاورمیانه از واردات نفت چین از ژانویه تا مه ۲۰۲۶ از ۵۵.۵ درصد به ۴۶.۷ درصد کاهش یافته است که نشاندهنده تغییراتی در قدرت بازار انرژی جهانی است.
تغییرات اخیر در بازار انرژی پیامدهای جدی برای ایران دارد. اهمیت تنگه هرمز همچنان پابرجاست و هیچ بدیل واقعی برای این گذرگاه حیاتی وجود ندارد. چین در حال توسعه راهکارهایی برای کاهش وابستگی خود به یک مسیر خاص است. همچنین، ارزش ژئوپلیتیکی تنگه هرمز به همکاری و تأمین امنیت انرژی نیز مرتبط شده است.
تجربیات اخیر نشان میدهد که در زمان بحران، اطمینان خاطر در حملونقل و بیمه اهمیت بالایی دارد. ایران باید تنگه هرمز را به عنوان یک دارایی استراتژیک در دیپلماسی انرژی مد نظر قرار دهد و با ایفای نقش فعالتر در ایجاد سازوکارهای امنیت دریانوردی، جایگاه خود را در معادلات انرژی تقویت کند.
این تحولات نشان میدهد که چین توانسته مسیرهای تأمین خود را متنوع کند، اما همچنان جایگزینی کامل نفت خاورمیانه دشوار و پرهزینه است. لذا آینده رقابت انرژی به مدیریت هوشمندانه مزایای ژئوپلیتیکی تنگه هرمز وابسته است. ایران میتواند از این موقعیت بهرهبرداری کند و قدرت خود را در بازار جهانی نفت افزایش دهد.
