**بازار سرمایه ایران در مرحله اصلاحی عمیق**
بازار سرمایه ایران پس از یک دوره صعودی و عبور شاخص کل از مرز پنج میلیون واحد، وارد یک فاز اصلاحی جدی شده است. این اصلاح، در روزهای اخیر با افزایش فشار فروش، خروج پول حقیقی و از دست رفتن حمایتهای کلیدی تکنیکالی همراه بوده و این موضوع نگرانی سهامداران را درباره آینده بورس افزایش داده است.
بررسی حوالی معاملات هفته گذشته نشان میدهد که شاخص کل بورس تهران از سطح پنج میلیون و ۱۸۲ هزار واحد به سمت نزول حرکت کرده و بخش قابل توجهی از رشدهای اخیر خود را از دست داده است. در این مدت، چندین حمایت کلیدی از بین رفته و نگاه فعالان بازار به سطوح حمایتی جدید معطوف شده است.
شاخص کل بورس در آغاز هفته جاری، یعنی روز شنبه ۲۰ تیرماه، در سطح پنج میلیون و ۱۸۲ هزار و ۶۲۱ واحد قرار داشت، اما به دلیل فشار فروش در همان روز، این نماگر با افتی معادل ۱۰۴ هزار و ۲۳۵ واحد، منجر به کاهش ۱.۹۷ درصدی شد.
این روند نزولی در روزهای بعدی نیز ادامه یافت و در روز یکشنبه ۲۱ تیرماه، شاخص با افت ۱۲۶ هزار و ۹۶۳ واحدی، معادل ۲.۴۵ درصد، به کانال پنج میلیون و ۵۵ هزار واحد رسید. همچنین، در روز دوشنبه ۲۲ تیرماه، شاخص کل با کاهش ۸۸ هزار و ۹۵۹ واحدی، مرز پنج میلیون واحد را از دست داد و به سطح چهار میلیون و ۹۶۶ هزار و ۶۸۸ واحد رسید.
اگرچه در روزهای سهشنبه و چهارشنبه، شدت کاهشها کمتر شد، اما روند نزولی عمومی بازار ادامه داشت. شاخص کل در روز سهشنبه ۴۲ هزار و ۷۸ واحد و در روز چهارشنبه ۳۰ هزار و ۸۵۳ واحد دیگر کاهش یافت و در نهایت هفته را در سطح چهار میلیون و ۸۹۳ هزار و ۸۳۲ واحد به پایان رساند.
در معاملات امروز نیز کاهشها ادامه داشت و طی چند روز معاملاتی، شاخص کل بیش از ۳۰۰ هزار واحد از ارتفاع خود را از دست داد. از لحاظ تکنیکالی، از دست دادن سطح چهار میلیون و ۸۰۰ هزار واحد، اهمیت بالایی دارد و این موضوع میتواند فشار روانی بیشتری به سهامداران وارد کند.
با این حال، دلایل افت اخیر بازار فقط به نمودارها و تحلیلهای تکنیکالی مربوط نمیشود. در هفتههای اخیر، بازار بیشتر تحت تأثیر فضای سیاسی و افزایش نااطمینانیها قرار داشته است. خروج پول حقیقی، احتیاط بیش از حد معاملهگران و کاهش تقاضای خرید نشاندهنده آن است که بسیاری از سرمایهگذاران به انتظار روشنتر شدن چشمانداز سیاسی، از خریدهای سنگین خودداری میکنند.
بهنام صمدی، کارشناس بازار سرمایه، در مصاحبهای، کاهش اخیر بورس را به دلیل رشد قابل توجه اخیر طبیعی دانسته و افزود که افزایش ریسکهای سیاسی و تنشهای منطقهای این روند را تشدید کرده است. او همچنین به اصلاح قیمتها پس از تقسیم سود شرکتها اشاره کرد و اظهار داشت که فضای پرریسک سیاسی باعث سرعت و شدت این اصلاح شده است.
صمدی توضیح داد که در گذشته، در زمان بروز تنشهای نظامی، بازار سرمایه به حالت تعلیق درمیآمد، اما این بار تصمیم بر آن شده تا بورس در شرایط بحرانی نیز فعال بماند که این موضوع فشار فروش را مستقیم به قیمت سهام منتقل کرده است.
او همچنین از معاملات امروز خبر داد که نزدیک به ۱۵ هزار میلیارد تومان معامله بر بازار صورت گرفت، اما در عین حال نزدیک به چهار هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی از بورس خارج شد. این نشاندهنده این است که نگرانی اصلی سرمایهگذاران به جای ضعف بنیادی شرکتها، عدم قطعیتهای سیاسی است.
با توجه به اینکه بسیاری از سهام در حال حاضر در محدودههای جذابی از نظر ارزیابی قرار دارند، او افزود که جذابیت به تنهایی نمیتواند عامل رشد بازار باشد. بسیاری از نمادها بین ۱۵ تا ۲۰ درصد اصلاح قیمت داشته و در صنایع بزرگی همچون پالایشی و پتروشیمی، نسبتهای ارزیابی جذابتری ایجاد شده است؛ با این حال، تا زمانی که ریسکهای سیاسی باقی باشد، بازار بیشتر به اخبار سیاسی نسبت به گزارشهای مالی شرکتها واکنش خواهد داشت.یک کارشناس بازار سرمایه درباره روند خرید سهام گفت: این دیدگاه برای سرمایهگذاری بلندمدت مستدل است، اما اوضاع کنونی با دورههای معمول اصلاح بازار متفاوت است، چراکه دلایل اصلی نوسانات ناشی از ریسکهای سیستماتیک و سیاسی است.
وی به بررسی وضعیت اقتصادی جهانی و شرایط سیاسی منطقه پرداخت و افزود: به نظر نمیرسد که فضای جنگی برای مدت طولانی ادامه یابد و نهایتاً باید مشخص شود که آیا مذاکرات به نتیجه میرسند یا تنشها ادامه خواهند داشت.
این کارشناس همچنین وضعیت تکنیکالی شاخص کل را مورد بررسی قرار داد و گفت: حمایت چهار میلیون و ۸۰۰ هزار واحدی از دست رفته و در صورت ادامه شرایط حاضر، حمایت بعدی در محدوده چهار میلیون و ۵۵۰ هزار واحد خواهد بود.
او تأکید کرد که هرچه بازار بیشتر افت کند، تعدادی از ریسکهای موجود در قیمت سهام کاهش خواهد یافت و در صورت انتشار اخبار مثبت سیاسی، امکان بازگشت سریع تقاضا وجود دارد.
این کارشناس در مورد نقش دولت و سازمان بورس در شرایط کنونی اظهار داشت که کاهش بازار سهام در زمان جنگ و بحرانهای سیاسی مسألهای جهانی است و مخصوص بورس ایران نیست. اما اقدامات اصلی سیاستگذاران در این شرایط باید شامل حفظ نقدشوندگی بازار و جلوگیری از تشکیل صفهای فروش سنگین باشد.
به گفته وی، آینده بورس به شدت به تحولات سیاسی وابسته است. در صورت موفقیت مذاکرات و کاهش ریسکها، گروههای بورسی متعددی میتوانند مورد توجه سرمایهگذاران قرار گیرند، به ویژه صنایع پالایشی، بانکی، پتروشیمی و شرکتهای صادراتمحور که توانایی بیشتری برای رشد خواهند داشت.
اگر تنشها ادامه یابد، سرمایهگذاران باید با احتیاط بیشتری عمل کنند، چراکه استراتژی سرمایهگذاری در شرایط توافق سیاسی با سناریوهای ناشی از تداوم بحران به کلی متفاوت خواهد بود.
اکنون بورس تهران در وضعیتی حساس قرار دارد؛ از یک سو بسیاری از سهام به محدودههای جذاب نزدیک شدهاند و از سوی دیگر ریسکهای سیاسی مانع از بازگشت قوی خریداران شده است. آینده کوتاهمدت بازار بیش از هر چیز به اخبار سیاسی و اعتماد سرمایهگذاران بستگی دارد.
