**خبرگزاری مهر – گروه سلامت:** طرح ملی «اسما» با هدف بهبود خدمات سلامت برای اقشار محروم در بیش از ۳۰۰۰ روستای کشور در حال اجراست. این طرح بر اساس دستورالعمل جدید بنیاد مستضعفان و بنیاد علوی طراحی شده و بهصورت عملیاتی و محوریت روستایی در حال پیگیری است.
مدیرعامل مؤسسه سلامت علوی، سید محمد حسن صافی، در گفتگو با خبرنگار ما توضیح داد که هدف اصلی این طرح، خدمترسانی به افرادی است که در دهکهای درآمدی یک و دو قرار دارند و از هیچ نهاد حمایتکنندهای بهره نمیبرند. اجرای این طرح به وسیله شبکهای متشکل از ۶۰۰ تسهیلگر محلی انجام میشود. این تسهیلگران مسئول هماهنگی میان نهادهای حکومتی، دانشگاهها و دیگر سازمانهای فعال در زمینه سلامت هستند و تلاش میکنند نیازمندان واقعی را شناسایی کرده و خدمات را به آنان تسهیل نمایند.
صافی همچنین افزود که طرح اسما بهطور دقیق، مراحل خدمترسانی، گروه هدف، فرآیند ارائه خدمات و منابع مورد نیاز را مشخص کرده و نقشه راهی برای کاهش محرومیتهای سلامت در دورافتادهترین نقاط کشور است. بنیاد علوی به ارائه خدمات در زمینههای آموزشی، اقتصادی، زیرساختی، و بهداشت و درمان در مناطق محروم متعهد بوده و مؤسسه سلامت علوی سرپرست بخش سلامت این مأموریت است. بر اساس برنامهریزیها، گسترش این طرح به تمامی روستاهای نیازمند در نظر گرفته شده است.
مدیرعامل مؤسسه سلامت علوی اظهار کرد که این طرح بر مبنای ۱۷ گام مشخص در یک سیستم یکپارچه اجرا میشود. کار با تشکیل شورای سلامت شهرستان، شامل نمایندگانی از نهادهای مختلف آغاز میشود و پس از آن در هر روستا، شورای سلامت روستا، با مشارکت دهیار و اعضای محلی تشکیل میشود. این رویکرد تأکید دارد که جامعه در حل مشکلات خود سهیم شود.
وی همچنین توضیح داد که پس از برنامهریزی، تیمی اجرایی متشکل از تسهیلگر، بهورز، داوطلبان سلامت و پزشکان تشکیل میشود. این تیم مسئول غربالگری و معاینه افراد شناساییشده است و خدمات متنوعی از جمله دندانپزشکی و چشمپزشکی را ارائه میدهد.
صافی از غربالگری بیش از ۹۵۰ هزار نفر تاکنون خبر داد و گفت که ۸۶ درصد از این افراد به خدمات دندانپزشکی و ۷۶ درصد به خدمات چشمپزشکی نیازمند هستند. او اشاره کرد که هر فرد یک پرونده الکترونیک سلامت داشته و عملیات ثبت و پیگیری خدمات در سیستم انجام میشود.
این مدیر خاطرنشان کرد که نتایج غربالگری نشان دهنده شیوع مشکلات دندان و بینایی در مناطق محروم است و بسیاری از مردم به دلیل مشکلات مالی و فاصله از مراکز درمانی سالها با این مسائل دست و پنجه نرم کردهاند.
ایشان افزودند که برنامهریزیشده است که در سال جاری، خدمات به یک میلیون نفر از جمعیت ۴ میلیونی هدف در این مناطق ارائه شود. روند خدمترسانی به کمک ۱۷ گام در سامانه الکترونیک اسما همه مراحل از شناسایی تا درمان و پیگیری را شامل میشود.**انتقاد از مدلهای سنتی خدمترسانی**
مدیرعامل مؤسسه سلامت علوی در نشستی با اشاره به دو دهه تجربه گروههای جهادی، به سه چالش اصلی در این مدل خدمترسانی اشاره کرد. نوسان در خدمات به دلیل وابستگی مالی متغیر، عدم امکان پیگیری درمان بیماران به علت عدم استمرار حضور و فقدان سازوکار پاسخگویی از جمله این چالشها بود.
وی تأکید کرد که برای ارائه خدمات سلامت به شکل مستمر، نیاز است ساختاری ایجاد شود تا ساکنان مناطق محروم بتوانند با حداقل هزینه به خدمات دسترسی داشته باشند. این هدف با همکاری نهادهای محلی و استفاده از ظرفیتهای بومی امکانپذیر خواهد بود.
مدیرعامل مؤسسه سلامت علوی در ادامه اعلام کرد که دستورالعمل جدیدی برای همکاری با ارائهدهندگان خدمات سلامت منطقههای محروم تهیه شده که به بهبود کیفیت و پایداری خدمات کمک میکند.
***
**توسعه مدل بومیسازی خدمات سلامت**
صافی با اشاره به معایب مدلهای سنتی، سیاست جدید مؤسسه را توسعه و تجهیز گروههای محلی مستقر در مناطق یاد کرده تا بتوانند خدمات لازم را به طور مستمر ارائه دهند. این گروهها نماینده مؤسسه خواهند بود و با تشکیل شراکتی سهجانبه با دانشگاههای علوم پزشکی و گروههای جهادی محلی، وظیفه تأمین خدمات به جمعیت هدف را بر عهده خواهند داشت.
وی تأکید کرد که این مدل مزایای قابل توجهی نظیر کاهش هزینهها از طریق حذف هزینههای سفر و اسکان، همچنین امکان پیگیری مستمر درمان بیماران را به همراه دارد. از دیگر مزایای این طرح، افزایش پاسخگویی به دلیل حضور دائمی گروهها در منطقه و بهرهبرداری از ظرفیتهای خالی دولتی ذکر شد.
***
**استفاده از ظرفیتهای موجود برای تکمیل چرخه خدمات**
مسئول اجرای طرح “اسما” به برنامههای مؤسسه در استفاده از مراکز درمانی خصوصی، کلینیکها و مراکز جامع سلامت به منظور پوشش خدمات به موارد فوری و ایام میانی هفته اشاره کرد. مذاکرات برای انعقاد تفاهمنامه با این مراکز در حال انجام است.
صافی در ادامه ابراز امیدواری کرد که این رویکرد، مؤسسه را از یک تأمینکننده صرف منابع مالی به یک کنشگر فعال و همکاریکننده تبدیل کند. هدف نهایی این است که خدمات اساسی سلامت به ساکنان مناطق محروم بهصورت مستمر و با کیفیت ارائه شود.
وی همچنین از انعقاد توافقنامه با مؤسسه درمان بسیجیان برای ارائه خدمات دندانپزشکی به محرومان خبر داد و به جزئیات همکاریها از جمله استفاده از کلینیکهای دندانپزشکی و تخفیفهای ارائه شده اشاره کرد. همچنین همکاری با وزارت بهداشت و دانشگاههای علوم پزشکی کشور به منظور افزایش کیفیت خدمات نیز مطرح شد.مؤسسه سلامت علوی به تأمین مواد و تجهیزات دندانپزشکی برای مراکز دولتی بدون نیاز به پرداخت نقدی اشاره کرد. مدیرعامل این مؤسسه توضیح داد که این شیوه همکاری به تسریع ارائه خدمات و تکمیل تجهیزات در مراکز درمانی دولتی کمک میکند.
وی به دستاوردهای کلان این طرح اشاره کرد که شامل ایجاد نظام بیمه مکمل برای محرومان و شکلگیری نظام تعرفهگذاری واحد برای خدمات جهاد وخدمات دولتی و خصوصی است. همچنین طراحی نظام ارجاع محلی برای کاهش مسافت درمان نیز از دیگر موراد این طرح به شمار میرود. هدف اصلی، فراهم کردن دسترسی عادلانه به خدمات بهداشتی با هزینههای مناسب برای تمامی محرومان کشور است. این شبکه ملی با همکاری بخشهای دولتی، خصوصی و خیریه، مدل جدیدی در ارائه خدمات بهداشتی به افراد محروم ارائه میدهد.
در ادامه، از اجرای طرح «منطقه عاری از پوسیدگی» برای کودکان زیر ۱۲ سال در مناطق محروم خبر داده شد. این طرح با همکاری دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران بر مبنای یک الگوی موفق طراحی شده و هدف آن کاهش ۵۰ درصدی آسیبهای دندانی است. این برنامه به دنبال تغییر رفتار بهداشتی کودکان و جلوگیری از هزینههای سنگین درمانی در آینده است.
مدیرعامل مؤسسه سلامت علوی تصریح کرد که کاهش شاخص پوسیدگی دندان (DMFT) با همکاری متخصصان دندانپزشکی دانشگاه تهران در نظر گرفته شده است. از دیگر اقدامات در نظر گرفته شده، گسترش طرح به ۳۰۰۰ روستا و پوشش ۷۰۰۰ روستای دیگر و ایجاد پرونده الکترونیک برای پیگیری خدمات دریافت شده است.
همچنین، این مؤسسه بسته حمایتی جامعی برای مادران باردار در مناطق محروم طراحی کرده است. این بسته به منظور کاهش مرگ و میر مادران و نوزادان و بهبود شاخصهای بهداشتی در این مناطق ایجاد شده است. مدیرعامل مؤسسه بیان کرد که مادران در مناطق محروم به دلیل عدم آگاهی از اهمیت مراقبتهای بارداری، مشکلات مالی و فقر معیشتی در معرض خطر هستند.
بسته حمایتی شامل هزینههای آزمایشهای ضروری، هزینههای رفت و آمد به مراکز درمانی، انجام سونوگرافی، و تأمین بستههای بهداشتی است. همچنین، ارائه دو بسته معیشتی برای تأمین کالری مورد نیاز در دوران بارداری از دیگر موارد این بسته است.
مدیرعامل مؤسسه در خصوص شاخصهای انتخاب مناطق هدف افزود که این طرح در ۲۲ دانشگاه علوم پزشکی کشور با تمرکز بر نرخ مرگ و میر کودکان و مادران و همچنین شاخص محرومیت اجرایی میشود. اولویتدهی به استانهای با وضعیت نامطلوب سلامت مادر و کودک و همکاری با دانشگاههای علوم پزشکی در این زمینه از دیگر ابعاد این طرح است.
وی همچنین تأکید کرد که این بسته شامل هزینههای مستقیم و غیرمستقیم خدمات پزشکی است و هدف نهایی حذف موانع مالی در دسترسی به خدمات بهداشتی برای مادران باردار میباشد. برنامههای آینده شامل توسعه این طرح به تمامی مناطق محروم و ایجاد سامانه الکترونیک برای پیگیری سلامت مادران است.**سرویس بهداشتی و درمانی برای نوزادان و مادران در مناطق محروم**
در راستای بهبود خدمات بهداشتی، اقداماتی همچون سونوگرافی، تأمین هزینههای رفتوآمد و اسکان، ارائه بستههای معیشتی و بهداشتی، خدمات دندانپزشکی و چشمپزشکی، و مشاوره بهمنظور پیگیری سلامت در حال انجام است.
مدیرعامل مؤسسه سلامت علوی در این خصوص تأکید کرد که برای نوزادان متولدشده تحت این طرح، برنامههای فرهنگی و توانمندسازی طراحی شده است تا حمایت از مادران، به بهبود وضعیت نسل آینده نیز منجر شود. این رویکرد بهینهسازی منابع و افزایش اثربخشی خدمات در مناطق نیازمند را تسهیل میکند.
مدیرعامل این مؤسسه همچنین بر اولویت مناطق روستایی و شهرستانها تأکید کرد و با اشاره به آگاهی از محرومیتهای حاشیه کلانشهرهایی چون تهران، افزود که تمرکز فعلی این برنامه بر مناطق روستایی و شهرستانی است. برنامهریزی برای مناطق حاشیهنشین شهرهای بزرگ در مراحل بعدی اجرا خواهد شد.
