**خبرگزاری مهر – گروه سلامت:** آمارهای اخیر نشان میدهد که ناباروری در میان زنان و مردان به طور فزایندهای در حال افزایش است. متخصصان به این نکته اشاره میکنند که تأخیر در سن ازدواج، تغییر سبک زندگی، چاقی، تماس با مواد شیمیایی و تأخیر در فرزندآوری از جمله عوامل تهدیدکننده باروری زوجهای جوان محسوب میشوند.
بر اساس گزارشهای مراکز درمان ناباروری، تقریبا یک زوج از هر پنج تا شش زوج با مشکلاتی در باروری مواجه هستند. این امر بر ضرورت مراجعه بهموقع به پزشکان و انجام آزمایشهای تشخیصی تأکید دارد. کارشناسان یادآوری میکنند که مطالعه سن مناسب برای بارداری، پرهیز از ممانعت بیمحابا از بارداری و استفاده از خدمات پیشرفته در مراکز ناباروری، میتواند به بهبود شانس باروری کمک کند.
در ادامه این موضوع، گفتگویی با **شیرین نیرومنش**، متخصص زنان و زایمان، صورت گرفته است.
**عوامل اصلی ناباروری چیست؟**
نیرومنش در این زمینه بیان میکند که ناباروری در مردان و زنان دلایل متفاوتی دارد و طبق آمار، حدود یکپنجم زوجها با مشکلات باروری دست و پنجه نرم میکنند. وی افزود که افزایش سن ازدواج و تمایل کمتر به فرزندآوری به ویژه در جوامع شهری و تحصیلکرده از جمله علل اصلی این مشکل است. وی همچنین خاطرنشان کرد که کیفیت تخمکها در زنان پس از سن ۳۵ سالگی کاهش مییابد که خود میتواند خطر ناباروری و سقط را افزایش دهد. بهترین سن برای باروری زنان بین ۲۵ تا ۳۵ سالگی اعلام شده است.
**شایعترین علل ناباروری زنان چه هستند؟**
نیرومنش به یکی از رایجترین دلایل ناباروری زنان، یعنی سندرم تخمدان پلیکیستیک اشاره کرد که منجر به اختلال در چرخه تخمکگذاری میشود. این نوع ناباروری با کمک داروهای خوراکی یا تزریقی قابل درمان است. او همچنین به چسبندگی، تنگی و انسداد لولههای رحمی به عنوان دیگر عوامل ناباروری اشاره کرد و گفت که بسته بودن این لولهها میتواند شانس بارداری طبیعی را به شدت کاهش دهد. در موارد انسداد کامل هر دو لوله، روشهایی مانند IVF ضروری میشود.
**اثر اختلالات رحمی بر باروری چیست؟**
نیرومنش توضیح داد که برخی اختلالات رحمی، مانند رحم تکشاخ یا دوشاخ، بیشتر احتمال سقط یا زایمان زودرس را افزایش میدهند تا اینکه موجب ناباروری شوند. این اختلالات تقریباً با سونوگرافی قابل مشاهده و تشخیص دقیقتری با روشهای تصویربرداری خاص تأیید میشوند.
**نقش عوامل مردانه در ناباروری چیست؟**
نیرومنش همچنین به این نکته اشاره کرد که ناباروری در مردان میتواند ۳۰ تا ۵۰ درصد عوامل ناباروری زوجها را شامل شود و با افزایش سن مردان، احتمال ناباروری نیز بالا میرود. به علاوه، چاقی یکی از عاملهای تأثیرگذار در کاهش باروری مردان است. او همچنین اذعان داشت که مردانی که در معرض مواد شیمیایی، گرما یا مشاغل نشسته فعالیت میکنند، در معرض خطر بیشتری برای ناباروری قرار دارند.### افزایش خطر ناباروری در مردان مبتلا به ویروس HPV
نتایج مطالعات اخیر حاکی از آن است که مردانی که به ویروس HPV مبتلا هستند، با مشکلات بیشتری در زمینه ناباروری مواجه میشوند.
### نحوه بررسی ناباروری در زوجها
به گفته دکتر نیرومنش، اولین اقدام برای ارزیابی زوجهای نابارور، انجام آزمایش اسپرموگرام برای مرد است. در بیشتر موارد، کیفیت اسپرم با تجویز داروها و مکملهای مناسب بهبود مییابد. پس از این مرحله، درمانهای تحریک تخمکگذاری برای زنان اجرا شده و روند تخمکگذاری تحت نظارت سونوگرافی قرار میگیرد. اگر این درمانها موثر نباشند یا اگر مرد به مشکلات جدیتری مانند ضعف شدید اسپرم یا واریکوسل دچار باشد، احتمال ناباروری افزایش مییابد. برخی از مردان با بیضههای داخل شکم به دنیا میآیند که در صورت عدم تشخیص به موقع، ممکن است در آینده با ناباروری روبرو شوند.
### زمان مناسب برای مراجعه به متخصص ناباروری
دکتر نیرومنش بیان کرد که زوجهایی که سن آنها زیر ۳۵ سال است و پس از یک سال تلاش برای بارداری موفق نشدهاند، باید برای بررسیهای دقیق به متخصص مراجعه کنند. در این فرآیند، آزمایشهای هورمونی، پاپاسمیر، سونوگرافی و بررسی تخمکگذاری برای زنان و همچنین معاینههای ویژه برای مردان انجام میشود. مراکز تخصصی ناباروری در استانها و شهرهای مختلف ایران به couples کمک میکنند که درمانهای پیشرفتهتری دریافت کنند.
### اهمیت سن در ازدواج و فرزندآوری
دکتر نیرومنش تأکید کرد که حمایتهای دولتی برای اشتغال و کاهش هزینههای زندگی جوانان به ایجاد شرایط مناسب برای ازدواج کمک کرده و این موضوع میتواند به کاهش مشکلات ناباروری کمک کند. ازدواج در سنین مناسب، سنگبنای فرزندآوری سالم و پیشگیری از اختلالات باروری در سالهای آینده است.
### اهمیت فرزندآوری در سالهای اولیه زندگی
دکتر نیرومنش توصیه کرد که زوجها پس از ایجاد ثبات و تفاهم، بعد از یک یا دو سال از شروع زندگی مشترک، جلوگیری از بارداری را متوقف کرده و اقدام به فرزندآوری کنند. تجربیات نشان میدهد زنانی که حداقل یک بار بارداری موفق داشتهاند، به مراتب کمتر در معرض ناباروری قرار دارند. همچنین، فاصله سه تا چهار ساله بین فرزندان میتواند به حفظ سلامت جسمی و روانی خانواده کمک کند؛ زیرا تکفرزندی ممکن است به مشکلات اجتماعی منجر شود.
### ضرورت مراجعه به پزشک
دکتر نیرومنش تأکید کرد که در صورتی که زوجی مدت طولانی از روشهای جلوگیری استفاده نکنند اما موفق به بارداری نشوند، باید به سرعت به پزشک مراجعه کنند. انجام آزمایشها و پیروی از توصیههای پزشکی یک مرحله حیاتی در تشخیص ناباروری است. در بسیاری از موارد، مردان reluctant به انجام آزمایشها هستند، در حالی که ممکن است نیاز به درمان داشته باشند و تأخیر تنها زمان ارزشمند باروری را از بین ببرد.
### کیفیت مراکز ناباروری در ایران
به گفته دکتر نیرومنش، مراکز ناباروری در ایران از کیفیت بالایی برخوردارند و امکانات مناسبی برای درمان این مشکلات فراهم کردهاند.مراکز درمان ناباروری در ایران به عنوان پیشرفتهترین واحدهای منطقه، با بهترین مراکز جهانی رقابت میکنند. هزینههای کاهشیافته درمان در کشور، عاملی شده است که زوجهای نابارور از نقاط مختلف جهان برای انجام روشهای کمکباروری نظیر IVF به ایران مراجعه کنند. همچنین، بسیاری از ایرانیان مقیم اروپا و آمریکا به دلیل قیمتهای بالای درمان ناباروری در آن کشورها، ترجیح میدهند درمانهای خود را در ایران انجام دهند.
در شرایطی که زن فاقد تخمک باشد یا ذخیره تخمدان او به صفر برسد، امکان بارداری با تخمک خود وجود نخواهد داشت. برای مردانی که دچار آزواسپرمی هستند و بهطور طبیعی اسپرمی ندارند، روشهای تخصصی برای استخراج یا درمان در دسترس میباشد.
زمانی که زن تخمک دارد اما به دلیل مشکلات جدی رحمی نمیتواند باردار شود، استفاده از رحم جایگزین به عنوان یک گزینه درمانی مطرح میشود. علاوهبر این، اهدای تخمک و جنین از دیگر گزینههای مؤثر در درمان ناباروری به شمار میآید که برای زوجهایی که با روشهای معمول نتوانستهاند به نتیجه مطلوب برسند، مفید واقع میشود.
