**چاپ و بستهبندی دارویی: نیاز به تخصص و استانداردهای بینالمللی در ایران**
به گزارش خبردونی، امیر هومن محمدی، کارشناس و فعال در حوزه بستهبندی محصولات دارویی، به تحلیل اهمیت چاپ و بستهبندی در صنعت دارو پرداخت. وی بیان داشت که بسیاری از چاپخانههای فعال در ایران، ریشه در فعالیتهای موروثی دارند، اما برخی از آنها به ویژه در زمینه بستهبندی دارویی به تخصصیسازی و رعایت استانداردهای بینالمللی میپردازند تا بتوانند با شرکتهای بزرگ دارویی جهانی همکاری کنند.
محمدی اظهار کرد که ساختار عمده چاپخانهها در ایران به شکل خانوادگی و موروثی است و حدود ۹۰ درصد آنها بر اساس این مدل شروع به کار کردهاند. وی تأکید کرد که خدمات طراحی برای تولیدکنندگان دارو از اهمیت ویژهای برخوردار است و این نیاز به ارائه خدمات یکپارچه نظیر طراحی بستهبندی و فرآیند چاپ، به وضوح احساس میشود.
این فعال صنعت چاپ همچنین به سفر خود به یکی از چاپخانههای دارویی در سوئیس در سال ۱۳۹۱ اشاره کرد و بیان داشت که در این بازدید متوجه شد که هیچ چاپخانهای در ایران بهطور تخصصی در زمینه بستهبندی دارو فعالیت نمیکند. اکثر آنها بهطور همزمان بستهبندی دارویی و محصولات دیگر را انجام میدهند.
وی همچنین به ورود یک شرکت دارویی خارجی به ایران در حدود هشت سال پیش اشاره کرد که تحت قراردادهای محرمانه، چاپخانهها را مورد ارزیابی قرار داد. این فرایند ارزیابی به مدت دو سال و بهطور هفتگی انجام شد و بر رعایت استانداردهای زیستمحیطی و استفاده از انرژیهای پاک تأکید شد.
محمدی تصریح کرد که یکی از الزامات سختگیرانه، استفاده از مواد بهداشتی و غیرسمی برای چاپ و بستهبندی است و مسئولیت هرگونه آسیب ناشی از مواد مصرفی بر عهده چاپخانه قرار دارد. او افزود که برخورداری از استانداردهای بینالمللی و گواهینامههای معتبر برای عقد قرارداد با شرکتهای دارویی بزرگ حیاتی است.
این کارشناس در پایان بر نگرانیهای موجود در زمینه تولید کاغذ و مقوا در ایران تأکید کرد و انتقادات نسبت به مصرف بالای آب و وابستگی به واردات را مطرح کرد. او گفت که کیفیت برخی محصولات داخلی به طور قابل توجهی پایینتر از نمونههای خارجی است و واردات کاغذ و مقوا با کیفیت میتواند گزینهای منطقی باشد.
محمدی همچنین به چالش جعل دارو و بستهبندیهای تقلبی اشاره کرد و تأکید کرد که این موضوع به ویژه در زمینه داروهای گرانقیمت و پرفروش باید مورد توجه قرار گیرد، چرا که جعل این محصولات از سوی سودجویان بهدلیل بهرهوری اقتصادی بالاتر، افزایش یافته است.### ضرورت استفاده از تکنیکهای ضدجعل در بستهبندی دارویی
استفاده از تکنیکهای ضدجعل در بستهبندی محصولات دارویی به یک نیاز اساسی تبدیل شده است. این موضوع از آن رو اهمیت دارد که امنیت بستهبندی، علاوه بر حفاظت از محصولات، به بهینهسازی طراحی و کاهش هزینهها نیز کمک میکند.
مدیر یک شرکت بستهبندی دارویی تاکید کرد که طراحی مناسب جعبه دارو میتواند مصرف مقوا را کاهش داده و فرآیند پرکردن در خطوط تولید را تسهیل کند. همچنین این طراحی موجب میشود که تجهیزات به حداکثر ظرفیت خود دست یابند و بستهبندی برای مصرفکننده آسانتر و ایمنتر شود.
این متخصص حوزه بستهبندی همچنین هشدار داد که بیتوجهی به اصول طراحی و بستهبندی میتواند به افزایش ضایعات و کاهش سرعت تولید منجر شود و در نهایت به شرکتها هزینههای اضافی تحمیل کند. او تصریح کرد که استفاده از مرکبهای استاندارد و غیرمهاجرتپذیر در بستهبندیهای دارویی ضروری است و کیفیت این مواد به سلامت بیماران مرتبط میباشد.
وی ادامه داد که صنعت بستهبندی دارویی در ایران باید به استانداردهای جهانی در زمینه کیفیت، محیطزیست و امنیت توجه کند. این مسیر، هرچند چالشبرانگیز به نظر میرسد، اما برای سلامت جامعه و اعتبار صنعت دارو ضروری است.
به گفته این متخصص، سطح پوشش بستهبندی دارو به سیاستها و تصمیمات شرکتهای داروسازی برمیگردد و تفاوتهایی میان شرکتها وجود دارد. او افزود که در دو دهه اخیر، وضعیت صنعت بستهبندی نسبت به کشورهای همسایه بهبود یافته است، اگرچه همچنان فاصلههایی وجود دارد.
محمدی اظهار کرد که محدودیتهای ناشی از تحریمها و عدم دسترسی به تجهیزات جدید باعث افزایش هزینههای تولید شده است. مواد اولیه بستهبندی که عموماً از خارج وارد میشوند، با واسطههای متعدد به کشور میرسند و این مسئله قیمت تمامشده را افزایش میدهد و در نهایت بار اقتصادی آن به دوش بیماران خواهد بود.
وی further افزود که تحریمها بر نوسازی فناوری تأثیر گذاشته و مانع از دسترسی به ماشینآلات بهروز شده است. این امر باعث عقبماندن ایران در رقابت جهانی و افزایش هزینهها برای حفظ کیفیت محصولات میشود.
در حوزه صادرات، بستهبندی دارویی ایران دو نوع فعالیت دارد: یکی صادرات ثانویه که در آن بستهبندی برای شرکتهای داخلی صورت میگیرد و دیگری صادرات اولیه که به مواد اولیه وابسته است. صادرات به کشورهایی چون عراق و افغانستان ادامه دارد، ولی به دلیل مشکلات تحریمی، ارزآوری این بخش هنوز به میزان قابلتوجهی نرسیده است.
محمدی به چالشهای اصلی این صنعت اشاره کرد و گفت: “تحریمها و نبود حمایت مؤثر از جمله بزرگترین موانع هستند.” او خاطرنشان کرد که کشورهایی مانند ترکیه با سرمایهگذاری هدفمند میتوانند به موفقیتهای بیشتری در این صنعت دست پیدا کنند.
در نهایت، وی تأکید کرد که صنعت بستهبندی دارویی دارای ظرفیت بالایی برای اقتصاد کشور است، اما نیازمند رفع موانع ساختاری و افزایش حمایتهای صنعتی برای بهرهبرداری کامل از این ظرفیت است.
