**دستیابی به سلامت دیجیتال؛ راهکار جدید برای نظام سلامت ایران**
به گزارش خبرگزاریها، مهدی اسماعیلی، کارشناس ارشد اقتصاد سلامت، در اظهارات اخیر خود به چالشهای ساختاری در نظام سلامت کشور اشاره کرد. او اعلام کرد که شاخصهای کلان سلامت از جمله تورم نقطهای در بخش سلامت که حدود ۶۸.۳ درصد و سهم هزینههای کمرشکن سلامت از سبد خانوار که بیش از ۱۲ درصد است، نشاندهنده ناکارآمدیهای مزمن این حوزه هستند. به گفته وی، محدودیتهای شدید مالی و فرسودگی نظام اجرایی، موجب شده که سیاستهای اصلاحی به بنبست برسند.
در این شرایط، توجه به سلامت دیجیتال و پزشکی از راه دور به یک گزینه اصلی در سیاستگذاری سلامت تبدیل شده است. این رویکرد نه تنها یک کالای لوکس، بلکه یک پاسخ ضروری به مشکلات موجود در دسترسی، کیفیت و هزینهها به شمار میآید. سرعت و کیفیت اجرا کردن این طرح، اکنون به یک معیار کلیدی در ارزیابی کارآمدی حکمرانی سلامت در دوره بحران اقتصادی تبدیل شده است.
### پزشکی از راه دور؛ شتابدهنده نظام ارجاع
این مدل میتواند به عنوان یک موتور دیجیتال برای نظام ارجاع و پزشک خانواده عمل کند، مفاهیمی که در اسناد بالادستی مطرح شدهاند اما به طور کامل اجرایی نشدهاند. با هدایت هوشمند بیماران بر اساس پروتکلهای استاندارد و دادهمحور، امکان بهبود توزیع خدمات و کاهش مراجعات غیرضروری فراهم میشود که این معضلات در سیستم سلامت کنونی به چشم میخورد.
### ساختار و تأثیرات برنامه
سامانه پزشکی از راه دور به عنوان یک پلتفرم ملی برای ارائه خدمات اولیه و ثانویه بهطور هوشمند، چندین کارکرد اساسی را به انجام میرساند. این برنامه شامل غربالگری و پیشگیری، کاهش بار کاری پزشکان و افزایش پوشش خدمات در مناطق محروم است. همچنین، تولید دادههای ارزشمند برای تحقیقات و مدیریت بیماریهای مزمن از دیگر اهداف این طرح است.
تاریخچه هزینهها نشان میدهد که این تغییرات میتوانند هزینههای درمان را به سمت خدمات مجازی و کمهزینه منتقل کنند. این رویکرد به کاهش فشار مالی بر خانوارها و ازدحام در مراکز درمانی کمک شایانی میکند.
### امکانپذیری به کمک زیرساختهای موجود
برخلاف تصورات، پیادهسازی این مدل در ایران یک رویای ناواقعی نیست. با وجود شبکههای نسل چهار و پنج و دسترسی بالای مردم به گوشیهای هوشمند، شرایط برای استقرار این طرح مهیا است. از منظر اقتصادی، پزشکی از راه دور میتواند بازدهی بالا و دوره بازگشت سرمایه کوتاهمدت داشته باشد.
### تامین مالی پایدار
این پروژه نیازمند تأمین مالی سنگینی نیست و میتواند از منابع موجود بهرهبرداری کند. تأمین مالی میتواند از صندوق توسعه ملی، انتشار اوراق سلامت اسلامی و صرفهجوییهای داخلی به دست آید. مشکل اصلی کمبود منابع نیست، بلکه نیاز به یک استراتژی برای تجمیع و هدایت منابع به این سمت است.
### سوالات مهم برای تصمیمسازان سلامت
با توجه به چالشهای پیشرو، مدیریت ارشد سلامت باید به فکر تدوین استراتژیهای مؤثر برای اجرایی کردن این تحول باشد.**راهبردهای عملیاتی وزارت بهداشت برای بهبود نظام سلامت**
با توجه به شواهد موجود درباره ناکارآمدی هزینهای در نظام سلامت و امکانات فناورانه آموزشی و مالی، این سوال اساسی مطرح میشود: چه تدابیری وزارت بهداشت برای عبور از این وضعیت اندیشیده است؟ آیا اعضای این وزارتخانه قصد دارند تا به نقطه بحرانی برسند و سپس واکنش نشان دهند، یا اینکه تمهیداتی پیشگیرانه برای طراحی مجدد مسیر اتخاذ خواهند کرد؟
**دعوت به اقدام مستمر**
پس از ابلاغ اخیر معاون اول رئیسجمهور و تشکیل کارگروه سلامت الکترونیک، فضای لازم برای پیشرفت ایجاد شده است. برای موفقیت، این کارگروه باید به سرعت زیرکمیتههای تخصصی را فعال کرده و مصوبات را به اقدامات عملی تبدیل کند. محورهای اصلی این ساختار باید شامل تنظیم مقررات شفاف و رفع موانع حقوقی، تعیین مدل اقتصادی و نظام خرید خدمات منسجم، و شناسایی قابلیتهای بخش خصوصی و شرکتهای دانشبنیان برای پیادهسازی یک پایلوت ملی در زمان مشخص باشد.
**نتیجهگیری**
تاخیر در اجرای راهحلهای نوآورانه در موقعیتهای بحرانی به معنای پذیرفتن هزینههای فرصت و تشدید بیاعتمادی عمومی است. سامانه یکپارچه پزشکی از راه دور، بهویژه در حال حاضر، فراتر از یک پروژه فناوری اطلاعات، به عنوان معیاری برای ارزیابی عقلانیت تصمیمگیریها، چابکی نهادی و عزم اصلاح در مدیریت بهداشت کشور تلقی میشود.
اقدامات سریع در این زمینه میتواند الگویی برای حل سایر چالشهای ساختاری نظام سلامت باشد. از سوی دیگر، تأخیر یا بیعملی، پیامدهای واضحی در آینده اصلاحات این نظام به دنبال خواهد داشت.
