**برگزاری نشست بررسی کودتا و گسست ملی**
نشست «کودتا یا گسست ملی؟ مروری بر تقصیرها و تصمیمها» در تاریخ ۲۶ مرداد سال گذشته با حضور محمود کاشانی، تاریخپژوه و حقوقدان و رضا مختاری اصفهانی، سندپژوه، در خبرآنلاین برگزار شد. در این نشست، مختاری به تشریح ارتباط نهضت ملی شدن صنعت نفت و انقلاب مشروطه پرداخت.
وی تاکید کرد که نهضت ملی شدن صنعت نفت تداوم طبیعی انقلاب مشروطه بهشمار میآید و در راستای ملیگرایی ایستادگی کرده است. مختاری اشاره کرد که در دوران رضاشاه نوعی ملیگرایی وجود داشت، اما این ملیگرایی با «کیش شخصیت» سلطنتی میآمیخت. او توضیح داد که در نهضت ملی شدن نفت، ملیگرایی به روح مشروطه بازگشته و عاری از این کیش شخصیت بود.
در ادامه، مختاری به تغییرات ساختاری در نهاد سلطنت اشاره کرد و گفت که در این دوره سلطنت قدرت مطلقه خود را از دست داده و نمیتوانست ارادهاش را بر جامعه تحمیل کند. او یادآور شد که ناکامیهای مشروطه و عملکرد رضاشاه، جو سیاسی را دچار رکود کرده بود و جنگ جهانی دوم نیز به احیای ملیگرایی و نهضت ملی شدن نفت کمک کرد.
مصدق هنگام پذیرش نخستوزیری در اردیبهشت ۱۳۳۰، دو اصل را مبنای برنامه خود قرار داد و در زمینه اصلاحات اجتماعی، برخی امور را به آینده موکول کرد. او با فشارهای خارجی و کارشکنیهای داخلی مواجه شد و به تکرار بحرانها در دولت خود اشاره کرد.
مختاری همچنین به وضعیت مجلس هفدهم و اتهامات مطرحشده علیه برخی نمایندگان پرداخته و تأکید کرد که مصدق در برابر اتهامات از مکانیزمهای قانونی استفاده میکرد. او یک خطر عمده را نادیده گرفت: تأثیر نیروهای نظامی بر انتخابات. حضور نظامیان در انتخاب سیدحسن امامی از شهر مهاباد نمونهای از این تأثیرگذاری است.
پیشبردی مداوم از طرف قدرتهای خارجی و چالشهای داخلی برای مصدق به وجود آمد. مصدق برای تامین منابع مالی به دنبال راهکارهایی بود، اما در آن زمان، اقتصاد بدون نفت بیشتر از یک شعار به نظر میرسید. هرچند که مصدق در شرایط بحران اقتصادی و سیاسی توانست از حمایت عمومی برخوردار بماند، اما مخالفانش نتوانستند پایگاه اجتماعی او را تسخیر کنند.
پس از کودتا، موج دستگیریها و بازداشتها نشان داد که یاد و نام مصدق همچنان در اذهان عمومی زنده است.
