به گزارش خبرگزاریها، سازمان ملل متحد بیش از هشت دهه است که به تلاش برای گردآوری کشورهای جهان با هدف مقابله با فقر جهانی، ارائه کمکهای بشردوستانه، حل مشکلات مسلحانه و ایجاد صلح جهانی ادامه میدهد. این هفته، مجمع عمومی سالانه سازمان ملل با حضور نزدیک به ۲۰۰ رهبر از سرتاسر جهان برگزار میشود.
این سازمان در نتیجه ویرانیهای ناشی از جنگ جهانی دوم تأسیس شد. منشور سازمان ملل در کنفرانسی در سانفرانسیسکو در ژوئن ۱۹۴۵ به امضا رسید، جایی که قدرتهای بزرگ شامل بریتانیا، چین، اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده در آن نقشآفرینی کردند.
پس از اجرایی شدن منشور در ۲۴ اکتبر ۱۹۴۵، جهانی که تازه از یک جنگ ویرانگر خارج شده بود، با چالشهای جدی روبهرو بود. بسیاری از کشورهای آفریقایی و آسیایی همچنان تحت استعمار بودند، قدرتهایی که به دلیل جنگ تضعیف شده بودند. نمایندگان ۵۰ کشور در تلاش برای ایجاد یک توافقنامه با عبارت آغازین «ما، مردم ملل متحد» به توافق رسیدند، اما برخی منتقدان بر این باورند که این هدف اکنون تحت تأثیر منافع قدرتهای بزرگ قرار دارد.
مجمع عمومی نقش مرکزی در تصمیمگیریهای سازمان ملل دارد و هر پاییز برای یک هفته تشکیل میشود. این نشست به رؤسایجمهور و نخستوزیران امکان میدهد تا نظرات خود را بیان کنند، گرچه سخنرانیها به ندرت به نتایج ملموسی منجر میشوند. دبیرکل سازمان ملل، آنتونیو گوترش، که دورهاش به پایان رسیده است، آخرین سخنرانی خود را در این مجمع ایراد خواهد کرد.
در این سال، سخنرانیهای رهبران کشورها به ویژه ترامپ، رئیسجمهور ایران، رهبران کشورهای عربی، امانوئل ماکرون، ولودیمیر زلنسکی و دیگران تحت نظر خواهد بود. به دلیل موانع ویزا، محمود عباس هم سخنرانی خود را به صورت ویدیویی ارائه میدهد. سخنرانیها به رغم منعکس کردن اولویتها و دیدگاههای سخنرانان، به ندرت در حل مشکلات جهانی تأثیرگذار بودهاند.**انتقاد از نهادهای جهانی در مجمع عمومی سازمان ملل**
در جریان مجمع عمومی سازمان ملل، انتقادات شدید به نهادهای جهانی صورت گرفت و مسائل مهمی چون مهاجرت، فعالیتهای زیستمحیطی و جایگاه توربینهای بادی زیر ذرهبین قرار گرفت. علاوه بر سخنرانیها، این مجمع هر سال به رأیگیری درباره صدها قطعنامه پرداخته و هر کشور یک رأی دارد. این قطعنامهها از نظر قانونی الزامآور نیستند و بیشتر جنبه نمادین دارند. با این حال، برخی از این قطعنامهها، مانند اعلامیه جهانی حقوق بشر در 1948 و قطعنامههایی درباره استقلال مستعمرات و نژادپرستی در دهههای گذشته، تأثیرات چشمگیری داشتهاند.
**چالشهای شورای امنیت سازمان ملل**
در حالی که کشورهای بزرگ و کوچک در مجمع عمومی از حق رأی برابر برخوردارند، واقعیت قدرت در شورای امنیت ۱۵ عضوی سازمان ملل متمرکز شده است که به ویژه در دستان پنج کشور دائمی قرار دارد. شورای امنیت میتواند مجوز مداخله نظامی را صادر کند و تا کنون در مواردی چون لیبی و هائیتی این اقدام را انجام داده است. همچنین، این شورا میتواند تحریمهایی علیه کشورها وضع کند؛ به عنوان مثال، کره شمالی، سودان و ایران به خاطر برنامههای هستهای و جنگ داخلی خود تحت تحریم قرار گرفتهاند.
منتقدان ساختار شورای امنیت را منسوخ و ناکارآمد توصیف میکنند. کشورهای دائمی که به عنوان P۵ شناخته میشوند، شامل بریتانیا، چین، فرانسه، روسیه و ایالات متحده هستند. این پنج کشور میتوانند هر تصمیمی را وتو کنند و به طور مکرر از این حق برای حمایت از منافع خود استفاده کردهاند. ایالات متحده با وتوی 95 قطعنامه، بسیاری از آنها را به رابطه اسرائیل و فلسطینیان مرتبط کرده است.
تاریخچه وتوها نشان میدهد که اتحاد جماهیر شوروی و روسیه در طول سالها بیشتر از سایر کشورها این حق را به کار بردهاند. در دو دهه گذشته، چین نیز با منافع روسیه همسو بوده و تعداد کمتری از وتوهای خود را اعمال کرده است. تلاشها برای گنجاندن کشورهای جدیدی مانند هند، ژاپن و آلمان به عنوان اعضای دائمی شورای امنیت با موفقیت همراه نبوده است، چرا که رقبا به دنبال جلوگیری از این تغییرات هستند.
منبع: نیویورک تایمز، ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ مطابقت با ۳۱ شهریور ۱۴۰۵.
