زنان جاسوس در خلال جنگ جهانی دوم

به گزارش خبرگزاری‌ها، زنان در دوران جنگ جهانی دوم به‌طور رسمی از حضور در جبهه‌های جنگ منع شدند، اما این مانع نتوانست آن‌ها را از تلاش برای پشتیبانی از نیروهای متفقین باز دارد. این زنان با بهره‌گیری از هوش و شجاعت خود، به جمع‌آوری اطلاعات و ایجاد شبکه‌هایی از ارتباطات پرداختند و به‌طور مؤثری در مبارزه با دشمن نقش آفرینی کردند. این داستان به گروه‌هایی اشاره دارد که با جرأت، زنان را برای انجام مهم‌ترین و خطرناک‌ترین مأموریت‌ها، شامل جذب اعتماد دشمن و انتقال اطلاعات حساس، به کار گرفتند.

**حلقه جاسوسی لوسی: معمایی در دل یک راز**

حلقه جاسوسی لوسی، که در سوئیس فعالیت می‌کرد، به‌دست رودولف روسلر، پناهنده‌ای آلمانی شکل گرفت. این حلقه به‌عنوان منبعی برای افسران ناراضی آلمانی که تمایل به اختلال در برنامه‌های هیتلر داشتند، عمل می‌کرد. حلقه لوسی به واسطه دسترسی به دستگاه رمزنگاری انیگما و ارتباط مستقیم با اطلاعات شوروی، اطلاعات حیاتی درباره فعالیت‌های نازی‌ها را فراهم می‌ساخت. اگرچه روش‌های این شبکه همچنان مورد بررسی است، تأثیر آن بر جبهه شرقی قابل انکار نیست.

راشل دوبندورفر، با نام رمز «سیسی»، به‌طور مداوم در تلاش برای تضعیف قدرت نازی‌ها بود. وی که در دهه ۱۹۲۰ به‌عنوان یک عامل شوروی اقدام می‌کرد، در راستای منافع شوروی با دیگر انقلاب‌گران ارتباط برقرار می‌کرد. فعالیت‌های وی شامل برقراری ارتباط با احزاب کمونیستی در اروپا بود و او توانست به یکی از چهره‌های محوری شبکه «رد تری» تبدیل شود.

پس از تهاجم آلمان به فرانسه در سال ۱۹۴۰، دوبندورفر ارتباطاتش را با مسکو قطع کرد، اما از آن پس با برقراری مجدد ارتباطات و همکاری با همکاران قدیمی‌اش، شبکه‌اش را فعال نگه داشت. او از روش‌های مختلفی برای فرار از شناسایی استفاده می‌کرد و حتی از اعضای خانواده‌اش برای انتقال اطلاعات بهره می‌برد.

آنچه حلقه لوسی را منحصر به فرد می‌کرد، ارتباطاتش با گروه‌های مقاومتی داخلی آلمان، به‌ویژه «جنبش ۲۰ ژوئیه» بود. دوبندورفر و همکارانش از این ارتباط برای هشدار به شوروی در مورد استراتژی‌های نازی‌ها استفاده کردند و سهم بسزایی در تأثیرگذاری بر نبردهای کلیدی جبهه شرقی داشتند.

ابتکار عمل دوبندورفر او را به یکی از افراد کلیدی شبکه لوسی تبدیل کرد. میراث او، هرچند به‌خاطر نامشخص بودن برخی جزئیات، در هاله‌ای از ابهام باقی مانده، نشان‌دهنده نقش مهم و کمتر شناخته‌شده زنان در عرصه جاسوسی در آن دوران است.

حلقه جاسوسی لوسی فقط در دهه ۱۹۶۰ مورد شناسایی قرار گرفت و اطلاعات موجود در مورد آن نسبت به دیگر شبکه‌ها محدودتر است. گفته می‌شود که اعضای این شبکه از اشتراک‌گذاری اطلاعات حساس خود با غرب بی‌خبر بودند، اما صحت این ادعا هنوز به‌طور قطعی تایید نشده است.

ارکستر سرخ: جنبشی در برابر نازی‌ها

«ارکستر سرخ» به گروهی از روشنفکران، هنرمندان، کارمندان دولت و دانشجویان اطلاق می‌شود که بسیاری از آنان زن بودند. این گروه، تا سال‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۴۱، فعالیت‌های خود را در برلین گسترش داد و به هفت حلقه متصل تبدیل شد که بیش از ۱۵۰ نفر را شامل می‌شد.

اعضای این گروه به مستندسازی جنایات نازی‌ها، کمک به افراد تحت تعقیب و برگزاری گفت‌وگوهای سیاسی و هنری در قالب مخفیانه پرداختند. تمرکز اصلی گروه بر آموزش سیاسی بود، به‌نحوی که مردم عادی آلمان را از واقعیت داخل رژیم آگاه سازند. آن‌ها با پخش اعلامیه‌ها و نصب پیام‌های زیرزمینی در مکان‌های عمومی، تلاش کردند تا به افراد ناراضی بقبولانند که گزینه‌های دیگری نیز وجود دارد.

در تابستان سال ۱۹۴۲، گشتاپو به این شبکه حمله کرد و آن را تحت عنوان «ارکستر سرخ» شناسایی کرد. اعضا با شکنجه‌های شدید و محاکمات ناعادلانه مواجه شدند و به خیانت و جاسوسی متهم شدند. تا پایان سال ۱۹۴۲، بیش از ۵۰ نفر از اعضای این گروه اعدام شدند.

زنان مانند میلدرِد فیش-هارناک در پی انتفال اطلاعات به نیروهای متفقین، جان خود را به خطر انداختند. شجاعت میلدرِد و همکاری او با «ارکستر سرخ» در نهایت به اعدام او منجر شد و او به عنوان تنها زن آمریکایی محاکمه‌شده در آلمان نازی شناخته می‌شود. اعضای برلین، از جمله میلدرِد و همسرش آروید، نقش محوری در جمع‌آوری اطلاعات ایفا کردند و خطرات بسیار زیاد بود، که منجر به جان‌باختن بسیاری از آنان در این راه شد.

لیان برکوویتس، ۱۹ ساله، از طریق ارتباطاتش به مقاومت پیوست و پس از فعالیت در کمپین چسباندن پوسترهای تبلیغاتی ضد شوروی بازداشت شد. او به خاطر تسلط به زبان روسی و تعهدش، در اوایل سال ۱۹۴۳ به مرگ محکوم گردید. در دوران زندان، دخترش ایرنه به دنیا آمد که به احتمال زیاد در پی برنامه اتانازی نازی‌ها جان باخت. لیان در ۵ اوت ۱۹۴۳ اعدام شد و درخواست بخشودگی او توسط هیتلر رد شد.

سازمان OSS: نیروی مخفی آمریکایی

در سال ۱۹۴۲ و در دوران ریاست‌جمهوری روزولت، ایالات متحده آژانس اطلاع‌رسانی استراتژیک (OSS) را تأسیس کرد، که از سازمان عملیات ویژه بریتانیا (SOE) الهام گرفت و به شایستگی زنان در مأموریت‌های میدانی پی برد. این زنان آمریکایی به‌عنوان مأموران مخفی کار کردند، پیام‌های رادیویی را رهگیری و به قلمرو دشمن نفوذ کردند.

جولیا مک‌ویلیامز، که بعدها به عنوان سرآشپز مشهور جولیا چیلد شناخته شد، حرفه خود را در OSS آغاز نمود و از آنجا به دنیای آشپزی قدم گذاشت. یکی از ابداعات او در OSS، طراحی اولین «دستور پخت» برای دور نگه‌داشتن کوسه‌ها از بمب‌های غوطه‌ور بود. سایر زنان در OSS نیز با مهارت‌های خاص خود به پیشگامانی در این زمینه تبدیل شدند.

**نقش زنان در جاسوسی مدرن آمریکا**

زنان در دوران جنگ جهانی دوم به عنوان جاسوسان پررنگ در سازمان OSS (سازمان خدمات ویژه) ایفا کرده و حدود ۳۵ درصد از نیروی کار این سازمان را تشکیل می‌دادند. فعالیت‌های ایشان شامل کار گذاشتن بمب‌ها و تجزیه و تحلیل عکس‌های هوایی بود که به‌نحو خطرناک و نوآورانه انجام می‌شد.

الیزابِت مک‌اینتاش و دوریس بوهرر، دو کهنه‌سرباز OSS، تصویر روشنی از این فعالیت‌ها ارائه می‌دهند. مک‌اینتاش در آسیا مشغول به فعالیت بود و بر روی تاکتیک‌های جنگ روانی تمرکز داشت. او در یک مورد، بدون علم به ماهیت آن، بمبی را که به شکل زغال سنگ پنهان شده بود به یک مأمور چینی تحویل داد، که در ادامه منجر به انفجار یک قطار نظامی ژاپنی شد. بوهرر، که دوران خدمتش را در ایتالیا سپری کرده بود، به تجزیه و تحلیل عکس‌های هوایی و رمزگشایی برنامه‌های نظامی کشورها می‌پرداخت.

مگی گریگز، مسئول جذب نیروی کار، به‌عنوان پیشگام برای استخدام زنان در OSS شناخته می‌شود. او با چالش‌های خاصی مواجه بود زیرا نمی‌توانست ماهیت دقیق کارش را افشا کند. برخی زنان، مانند کورا دو بویس، با وجود تخصص‌های برجسته خود، با محدودیت‌هایی رو به رو شدند. در مقابل، آلین گریفیت به‌سرعت وارد فرایند مأموریت‌های جاسوسی شد و اطلاعات غلطی را به یک مأمور نازی منتقل کرد. او ناخواسته به «طعمه‌»‌ای برای عملیات متفقین تبدیل شد.

زنان OSS با خطرات جدی روبه‌رو بودند، اما فعالیت‌های آنان زمینه‌ساز نقش‌آفرینی بعدی زنان در عرصه‌های جاسوسی و اطلاعاتی شد. داستان «ارتش مخفی» آمریکا بدون یادآوری این زنان حماسه‌ساز که مأموریت‌های پرخطر را بر عهده گرفتند، کامل نخواهد بود.

**نقش زنان در سازمان SOE**

سازمان عملیات ویژه (SOE) که خواهر بزرگتر OSS آمریکا بود، در سال ۱۹۴۰ تأسیس شد. هدف آن ایجاد خرابکاری و مقاوم‌سازی در اروپا بود. زنان در این سازمان نقش کلیدی داشتند و به‌عنوان پیک و اپراتور رادیویی در مناطق اشغالی نازی‌ها حضور داشتند. نور عنایت خان یکی از اپراتورهای بی‌سیم بود که خط ارتباطی را در پاریس به مدت طولانی حفظ کرد، اما در نهایت دستگیر و به قتل رسید. ویرجینیا هال، مشهور به «بانوی لَنگ»، با وجود پای مصنوعی، به نمادی از مقاومت تبدیل شد و گشتاپو را به چالش کشید.### دستگیری مأموران: روایتی از جاسوسان زن در جنگ جهانی دوم

ارتش سایه به عنوان نیرویی تخصصی در خرابکاری و عملیات‌های غیرمسلحانه، توانسته بود تاکتیک‌هایی را از جنگ نامنظم ارتش جمهوری‌خواه ایرلند به کار گیرد. این نیروها به طور مخفیانه در سرزمین‌های اشغالی فعالیت می‌کردند و به زبان‌های محلی تسلط داشتند. توانایی آن‌ها در ناپدید شدن از ردیابی مأموران دشمن، از جمله مهارت‌های کلیدی آن‌ها بود.

در این میان، شهرت خوفناک گشتاپو بر مأوریت‌ها سایه افکنده و دستگیرفتن به معنای شکنجه یا مرگ تلقی می‌شد. به همین خاطر، برخی از مأموران در دکمه‌های کت خود قرص‌های سیانور پنهان می‌کردند. در سال ۱۹۴۲، با وجود خطرات موجود، سرویس عملیات ویژه (SOE) شروع به استخدام زنان کرد؛ چرا که این گروه می‌توانستند به دلیل پیشداوری‌های جنسیتی به راحتی از چشم دشمن پنهان شوند.

یکی از بهترین مثال‌ها، کریستینا اسکاربک، معروف به کریستین گرانویل، است که حتی قبل از استخدام رسمی زنان توسط SOE، در پشت خطوط دشمن فعالیت می‌کرد. او به خاطر هوش و ابتکارش معروف بود و یک بار با گاز گرفتن زبانش، خود را به ظاهر مبتلا به سل نشان داد تا از بازداشت نجات یابد. او و همکارش، آندری کوورسکی، با خودرو دزدیده‌شده از نازی‌ها از دستگیری فرار کردند.

تا پایان جنگ، چندین زن به طور مخفیانه به سرزمین‌های اشغالی اعزام شدند. این زنان مسئول ارسال تدارکات، آموزش نیروهای مقاومت و جمع‌آوری اطلاعات در میدان‌های جنگ بودند، در حالی که بسیاری از آن‌ها هرگز به خانه بازنگشتند. نرخ بقا در میان این مأوران زن بسیار پایین بود؛ از هر پنج نفر، یک نفر جان خود را در حین مأموریت از دست می‌داد.

مأموران زن SOE نقش حیاتی در پیروزی نهایی متفقین ایفا کردند. یکی از موفق‌ترین مأموریت‌های آن‌ها، انتقال اطلاعاتی بود که به متفقین در جریان عملیات روز دی (D-Day) کمک کرد تا از تحرکات نیروهای دشمن آگاه شوند.

### زنان یهودی: مقابله با دو جبهه

شجاعت زنانی مانند مارت کوهن، جاسوس یهودی فرانسوی، در طول جنگ جهانی دوم، داستان‌های شگفت‌انگیزی از عزم و قوی‌ترین اراده‌ها را روایت می‌کند. کوهن با قدی حدود ۱۵۰ سانتی‌متر، به درون آلمان نازی نفوذ کرد و هرگز اجازه نداد که ترس یا سختی مانع او شود. او پس از غرق شدن در آب یخ، با از خودگذشتگی ادامه داد و به یاد نامزدش که به خاطر فعالیت‌های مقاومت اعدام شده بود، تلاش می‌کرد تا یهودیان را نجات دهد.

فی شولمن، عکاس و یکی دیگر از چهره‌های برجسته، در برابر قتل‌عام نازی‌ها مقاومت کرد و به گروه پارتیزانی پیوست. او با دوربین خود بیش از ۱۰۰ عکس از وضعیت جنگی ثبت کرد که تصویری نادر از جنبه انسانی جنگ چریکی ارائه می‌داد.

این روایت‌ها نشان‌دهنده عزم و شجاعت زنانی است که در جنگ جهانی دوم، به رغم خطرات بسیار، نقش‌های کلیدی را ایفا کردند و تاثیرات قابل توجهی برجای گذاشتند.بنا به گزارش‌های تاریخی، شجاعت و اراده‌ای که فراتر از میدان نبرد است، در داستان‌های مقاومت زنان جنگ جهانی دوم به وضوح مشاهده می‌شود. این مسئله به‌ویژه در زندگی و خدمات ویرا اتکینز، یکی از شخصیت‌های بارز این دوران، محسوس است.

اتکینز، زنی یهودی از رومانی، به‌عنوان یک مأمور کلیدی در سازمان عملیات ویژه بریتانیا (SOE) فعالیت می‌کرد. او توانست بیش از 400 مأمور را که به فرانسه زیر سلطه نازی‌ها فرستاده می‌شدند، مدیریت کند. وی به این زنان که به‌عنوان «دخترهایم» از آن‌ها یاد می‌کرد، احساس مسئولیت عمیقی داشت و بار زندگی آن‌ها را بر عهده می‌گرفت. اتکینز به رغم چالش‌های بسیار، تصمیم گرفت که تلاش‌هایش را تا پایان جنگ ادامه دهد. حتی پس از خاتمه جنگ، او به فعالیت‌های خود ادامه داد و به دنبال شناخت سرنوشت مأورانی بود که هیچ‌گاه به خانه بازنگشتند.

این داستان‌ها نه تنها از اعتباری که زنان در تاریخ دارند، پرده برمی‌دارند، بلکه نشان‌دهنده روح مقاومت و ایستادگی در برابر شرایط دشوار هستند.

منبع: www.thecollector.com
مترجم: امیرمهدی نادری