به گزارش خبرگزاری، در دوره بین سالهای ۱۸۳۹ تا ۱۸۴۲، نیروهای انگلیسی-هندی به جنگی با امپراتوری چین وارد شدند که در راستای منافع قاچاقچیان تریاک صورت گرفت. این درگیری، با پیروزی بریتانیا، درهای تجارت سودآور با چین را به روی بازرگانان بریتانیایی گشود.
**توازن تجاری**
جنگ اولیه چین، که به نام «جنگ اول تریاک» نیز شناخته میشود، ناشی از اختلافات تجاری میان بریتانیا و چین بود. در اوایل قرن نوزدهم، تجارت کالاهای چینی مثل چای، ابریشم و چینیآلات برای تجار بریتانیایی سودآور بود، اما چینیها تنها مایل به دریافت نقره در ازای محصولات خود بودند. این مسئله به تدریج منجر به کاهش ذخایر نقره در بریتانیا شد.
برای حل این مشکل تجاری، کمپانی هند شرقی و بازرگانان دیگر اقدام به قاچاق تریاک هندی به چین کرده و در مقابل نقره دریافت میکردند. از این نقره برای خرید چای و سایر کالاها استفاده میشد. تا سال ۱۸۳۹، درآمد حاصل از فروش تریاک تأمینکننده هزینههای تجارت چای بریتانیایی بود.
**مقاومت چینیها**
تریاک در چین به عنوان دارویی با خاصیت تسکین درد و کاهش استرس شناخته میشد، اما تا سال ۱۸۴۰ میلیونها معتاد به این ماده گرفتار شده بودند. چینیها مصمم به پایان دادن به این واردات بودند تا مشکلات اجتماعی ناشی از آن را کنترل کنند و برتری تجاری که پیشتر داشتند را حفظ کنند.
در ماه مه ۱۸۳۹، مقامات چینی موفق به متوقف کردن واردات تریاک شدند و از چارلز الیوت، سرپرست تجارت بریتانیا در چین، خواستند که ذخایر موجود را نابود کند. این اقدام به شدت خشم بریتانیاییها را برانگیخت و نقطه آغاز درگیریها بود.
**سوءظنهای متقابل**
روابط بریتانیا و چین پیش از این نیز تحت تأثیر تنشها بود. چینیها از عدم تعظیم صدراعظم بریتانیایی در برابر امپراتور ناراضی بودند و به همین دلیل روابط دیپلماتیک را گسترش نمیدادند. مقامات چینی نسبت به نیتهای بریتانیاییها بدبین بودند و در مذاکرات برخورد خصمانهای داشتند، در حالی که سوءتفاهمهای فرهنگی در این زمینه نقش قابل توجهی داشت.
از طرف دیگر، بریتانیاییها معتقد بودند که چینیها همکاری کافی ندارند. از قرن هجدهم، چینیها تنها اجازه فعالیت به بازرگانان خارجی را در بندر کانتون میدادند و بسیاری از سیاستمداران بریتانیایی بر این عقیده بودند که این وضعیت فرصتی برای گسترش تجارت در سایر نقاط چین به شمار میآید.
**درگیریهای دریایی**
پس از شروع چندین درگیری پراکنده، نبردهای جدی از نوامبر ۱۸۳۹ آغاز شد. ناوگان بریتانیایی، شامل کشتیهای «اچاماس وُلیج» و «اچاماس هایاسینث»، در جریان تخلیه پناهندگان بریتانیایی فعالیت خود را در این زمینه ادامه دادند.**شکست ۲۹ قایق جنگی چینی در جنگهای هنگ کنگ**
نیروی دریایی بریتانیا به فرماندهی کومودور سر گوردون برمر در ۲۱ ژوئن ۱۸۴۱ به آبهای نزدیک ماکائو وارد شد و سپس به سوی جزیره چوسان (ژوشان) حرکت کرد. در تاریخ ۵ ژوئیه، این نیرو بندر تینگهای (دینگهای) را هدف قرار داده و بعد از بمباران، آن را به تصرف نیروهای تحت فرمان سرتیپ جورج برل درآورد.
**آتشبس و تسلیم چین**
پس از این ناکامی، دریاسالار چین، «کوان تی»، درخواست آتشبس ارائه کرد. او با از دست دادن ده قایق از سیزده جانک جنگی و نابودی کشتی فرماندهیاش، تصمیم به پشتیبانی از مذاکرات گرفت. نیروی بریتانیایی که دژها را تصرف کرده بود، تنها ۳۸ تلفات متحمل شده بود. در نهایت، در ۱۸ ژانویه ۱۸۴۱، کوان تی توافقنامهای را امضا کرد که بر اساس آن، جزیره هنگکنگ به بریتانیا واگذار شد.
**نشستهای ناموفق**
در مذاکرات بین دو طرف، لرد پالمرستون، وزیر امور خارجه بریتانیا، خواستار غرامت و واگذاری یکی از جزایر ساحلی به بریتانیا بهعنوان ایستگاه تجاری شد. با رد این درخواستها از سوی چینیها، درگیریها دوباره از سر گرفته شد. در ۷ ژانویه ۱۸۴۱، بریتانیاییها قلعههای موجود در جزایر چوئنپی و تایکوکتو را که به عنوان محافظ در دهانه رود پرل عمل میکردند، تصرف کردند.
**انتظارات بریتانیا و تصرفات بیشتر**
بریتانیاییها با نیرویی تقویتشده تحت فرماندهی سرلشکر سر هیو گاف، به سمت رود پرل پیشرفت کردند. در ۲۷ مه ۱۸۴۱، شهر کانتون به تصرف درآمد و چینیها متعهد شدند که ۶۰,۰۰۰ پوند غرامت پرداخت کنند. چارلز الیوت، نماینده بریتانیایی که این توافق را به نتیجه رساند، به دلیل ناکافی بودن امتیازات از مقام خود برکنار شد. جانشین او، سر هنری پاتینجر، خواستههای بیشتری از جمله غرامت برای تریاک مصادرهشده و گشایش بنادر برای تجارت بینالمللی را مطرح کرد.
**تصرف آموی و نینگپو**
بریتانیاییها برای تصرف آموی (شیامن) در ۲۶ و ۲۷ اوت ۱۸۴۱ به این شهر حمله کردند و در ۱ اکتبر، جزیره چوسان را دوباره به اشغال خود درآوردند. چینهای (ژِنهای) نیز در ۱۰ اکتبر با تلفات اندک به تسلط نیروهای بریتانیایی درآمد. نینگپو نیز در ۱۳ اکتبر بدون مقاومتی تسلیم شد، و عملیات نظامی بهمنظور توقف برای زمستان متوقف گردید.در حالی که مذاکرات اخیر در مورد اختلافات میان بریتانیا و چین بینتیجه ماند، چینیها در تاریخ ۱۰ مارس ۱۸۴۲ (۱۹ اسفند ۱۲۲۰) تلاش کردند تا دست به ضدحمله بزنند، اما به راحتی عقبنشینی کردند.
### عملیات در چاپو
بریتانیاییها پس از این دو تلاش، به پیشروی خود در شمال ادامه دادند و در تاریخ ۱۸ مه ۱۸۴۲ (۲۸ اردیبهشت ۱۲۲۱) شهر چاپو (ژاپو) را تصرف کردند. در این عملیات، چینیها مقاومتی شجاعانه از خود نشان دادند و تنها پس از شکسته شدن استحکامات و آتشسوزی در سنگرهایشان تسلیم شدند. در این درگیری، ۹ سرباز و ملوان بریتانیایی جان خود را از دست دادند و ۵۵ نفر نیز زخمی شدند. یکی از قربانیان این حمله، سرهنگ دوم نیکلاس تامیلینسون، فرمانده یک هنگ بود.
### پیروزیهای بعدی
پس از این موفقیت، دریاسالار سر ویلیام پارکر و همراهانش به سمت شانگهای حرکت کردند و این شهر را در تاریخ ۱۹ ژوئن ۱۸۴۲ (۲۹ خرداد ۱۲۲۱) تصرف کردند. ادامه پیشروی در امتداد رود یانگتسه، منجر به درگیری تیپ اول تحت فرماندهی سرلشکر لرد سالتون با چینیها در چینکیانگ (ژنجیانگ) شد. این شهر نیز تصرف گردید و فرمانده نظامی آن، های-لین، در خانهاش که خود به آتش کشید، کشته شد. در مجموع تلفات بریتانیاییها به ۳۴ کشته و ۱۰۷ زخمی رسید. با توجه به احتمال حمله به نانکینگ (نانجینگ)، چینیها به صلح راغب شدند.
### امضای پیمان نانجینگ
جنگ نهایتاً در تاریخ ۱۷ اوت ۱۸۴۲ (۲۶ مرداد ۱۲۲۱) با امضای پیمان نانجینگ به پایان رسید. این پیمان به بریتانیاییها اجازه میداد تا با هر کسی که میخواهند تجارت کنند و کنترل چین بر تجارت خارجی، بهویژه تجارت تریاک، را تقلیل میداد. همچنین، هنگکنگ تحت کنترل بریتانیا قرار گرفت و بنادر معاهدهای چون کانتون، آموی، فوچو، شانگهای و نینگپو برای بازرگانان آزاد شد. چین همچنین مجبور به پرداخت غرامت گردید.
پیروزیهای بریتانیاییها در این جنگ تأثیر عمیقی بر اعتبار سلسله چینگ داشت و زمینهساز شورش تایپینگ (۱۸۵۰-۱۸۶۴) شد. این جنگ برای بریتانیاییها به راهی برای گشودن بازار چین تبدیل گردید.
