**روایت تاریخ روشنایی در تهران قدیم**
به نقل از همشهری و با استناد به مطالب سعید نفیسی، در زمان گذشته و پیش از ورود برق به تهران، مردم با تاریک شدن هوا به خانهها میرفتند و تا صبح فردا در آنجا باقی میماندند. نفیسی اظهار میکند که تنها گروهی که قادر بودند در شب در شهر حرکت کنند، میرآبها بودند که مسئولیت تأمین آب سالم را بر عهده داشتند.
پیش از دسترسی به برق، روشنایی معابر و خیابانها با چراغهای موشی و فانوسها تأمین میشد. طبق گفتههای نفیسی، تهران در آن دوران با مشکلاتی از قبیل معابر تنگ و کثیف مواجه بود و عدم وجود نور کافی، خطراتی برای مردم به همراه داشت. در ابتدای ورود برق، چراغهایی در فواصل معین نصب شد که تغییرات زیادی در روشنایی معابر ایجاد کرد. برخی افراد نیز برای جلوگیری از خطرات، فانوسکش استخدام میکردند که جلوی آنها راه میرفت و راه را روشن میکرد.
جعفر شهری نیز در کتاب خود به شرایط بدون برق در تهران اشاره کرده و چراغهای موشی را که بیشتر مختص طبقات پایین جامعه بود، توصیف کرده است. این چراغها نور ضعیفی داشتند و در مکانهایی مثل مستراحها و آشپزخانهها استفاده میشدند. در عوض، افراد مرفه از چراغهای گرانتری که با روغنهای خوشبو روشن میشد، بهره میبردند.
نور و روشنایی در زندگی مردم تهران ارزش ویژهای داشت و به همین دلیل، آداب و رسوم خاصی برای روشن کردن چراغها وجود داشت. روشن کردن چراغها در زمان قاجار با مراسم خاصی همراه بود که شامل دعا و صلوات بود. همچنین، هنگام ورود به دکانها، مشتریان با گفتن «چراغت روشن!» به صاحب دکان احترام میگذاشتند و او نیز با عباراتی از همان قبیل پاسخ میداد.
