**خبرآنلاین – محمد عارف معزی:** سفر مسعود پزشکیان به نیویورک در شرایطی صورت میگیرد که تنشهای بین ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد. از سوی دیگر، تهران اعلام کرده که آمادگی خود را برای از سرگیری مذاکرات دیپلماتیک اعلام میکند. در این راستا، رایزنیهای دیپلماتیک در حاشیه نشست سازمان ملل میتواند فرصتی برای کاهش تنشها و حل بحرانهای موجود تلقی شود.
با این حال، تاریخ نشان میدهد که ملاقاتهای مستقیم، مانند دیدارهای دونالد ترامپ با رهبران روسیه و کره شمالی، به تنهایی کافی نیستند و اراده سیاسی طرفین در این زمینه نقش تعیینکنندهای دارد. همچنین، امنیت دریای هرمز به یک عامل کلیدی در معادلات دیپلماتیک ایران تبدیل شده است. باید منتظر نتایج این رایزنیها و مواضع طرفهای درگیر بود.
به همین منظور، خبرگزاری **خبرآنلاین** در گفتوگوی خود با امیرعلی ابوالفتح، کارشناس مسائل آمریکا، جزئیات بیشتری از این سفر را بررسی کرده است.
### ایران به دنبال گفتگو با میانجیها است
**آقای ابوالفتح** در خصوص سفر آقای پزشکیان گفت: «علیرغم عدم مشخص بودن دستور کار وی در این سفر، گزارشهایی وجود دارد مبنی بر اینکه ایران قصد دارد با میانجیگران و طرفهای مختلف گفتگو کند تا راهی برای خروج از وضعیت کنونی پیدا کند. اما هنوز مشخص نیست که آیا این تلاشها به نتیجه خواهد رسید یا خیر.»
او افزود: «برخی رسانهها، از جمله کیودوی ژاپن و رویترز، به ارائه پیشنهاداتی از سوی ایران اشاره کردهاند و برخی اخبار امیدوارکننده را منتشر کردهاند، اما نمیتوان با قطعیت درباره صحت این اطلاعات صحبت کرد.»
ابوالفتح ادامه داد: «لازم است که پس از سخنرانیهای ترامپ و پزشکیان، تحلیلهای بیشتری درباره روند مذاکرات صورت گیرد.»
### دیدارها بدون اراده سیاسی نتیجهای ندارند
**این کارشناس** به اهمیت اراده سیاسی در مذاکرات اشاره کرد و اظهار داشت: «اگر ارادهای برای حل اختلافات وجود نداشته باشد، حتی دیدارهای مستقیم نیز نتیجه نخواهند داد. در ابتدا باید زمینههای تفاهم فراهم شود و بعد از آن ملاقات پلاکهای رهبران اهمیت پیدا میکند.»
او به دو مورد از دیدارهای ترامپ اشاره کرده و گفت: «تجربه نشان داده که حتی دیدارهای رسمی بدون اراده سیاسی کافی از سوی طرفین نمیتوانند مؤثر باشند. بنابراین، باید منتظر ماند و دید که پس از سخنرانیهای رهبران در نیویورک چه تحولاتی شکل خواهد گرفت.»**پوتین به آلاسکا سفر کرد؛ استقبال رسمی اما بیتأثیر بر سیاستهای آمریکا**
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، اخیراً به آلاسکا سفر کرد و با استقبال گرمی مواجه شد. در این مراسم فرش قرمزی برای او پهن شد، اما با وجود این نوع استقبال، تغییر قابل توجهی در رویکرد ایالات متحده نسبت به کره شمالی و روسیه مشاهده نشد. حتی دیدارهای پیشین ترامپ و پوتین نیز مانع از تشدید بحران اوکراین نشد. در حال حاضر، درگیریها میان نیروهای روسی و اوکراینی رو به افزایش است و جنگ به مرزهای اروپا نزدیکتر میشود.
**عدم توانایی در حل تعارضات بینالمللی**
کارشناسان معتقدند که ضعف اراده برای حل اختلافات، یکی از دلایل ناکامی این دیدارها به شمار میرود. این موضوع تنها مختص ایران نیست و شامل هر کشوری میشود. اگر ایالات متحده تصمیمی برای پایان دادن به تنشها با یک کشور خاص نداشته باشد، ملاقاتها بهتنهایی مؤثر نخواهد بود. در شرایط کنونی، هیچ یک از طرفین، اعم از ایران یا آمریکا، تمایلی به عقبنشینی ندارند. لذا اگر دیداری میان ترامپ و پزشکیان شکل گیرد، بدون تغییر در رویکردها، تأثیری نخواهد داشت.
**اختیارات هیئت ایرانی در نیویورک**
به تازگی، گزارشهایی مبنی بر اینکه هیئت مذاکرهکننده ایرانی در نیویورک اختیار کامل برای پیگیری مذاکرات را دارد، منتشر شده است. با این حال، این موضوع نیاز به تأیید رسمی از سوی مقامهای ایرانی دارد. در غیر این صورت، ناچاریم به این اینکه آیا این خبر واقعیت دارد یا فقط یک فضاسازی رسانهای توجه کنیم.
**اعمال دیپلماسی از طریق میانجیها**
تنگه هرمز و امنیت انرژی جهانی به یکی از مسائل کلیدی تبدیل شده است. ایران به این واقعیت پی برده که میتواند از ظرفیت دیپلماتیک خود در نیویورک برای تبدیل فشارهای اقتصادی به یک اهرم معاملاتی بهره ببرد. پیامهایی از طریق کشورهایی نظیر قطر، پاکستان و عراق میان ایران و دیگر قدرتها رد و بدل شده است. با این حال، هنوز شکاف عمیقی میان شروط ایران و مواضع طرف مقابل وجود دارد.
**نیاز به رویکردهای نوین در مذاکرات**
در نهایت، به اعتقاد آقای رضایی، موفقیت در سفرهای دیپلماتیک را نباید صرفاً به دیدارهای ایران و آمریکا وابسته دانست. ممکن است هیچ ملاقات مستقیمی صورت نگیرد، اما توافقات مثبتی نیز ایجاد شود. بررسی معیارهای موفقیت این سفر را باید در زمینههای مختلفی انجام داد؛ زیرا تعاملات دیپلماتیک میتوانند فراتر از سادهترین دیدارها باشند.سفر جدیدی آغاز شده و انتظار میرود که نتایج آن به تدریج نمایان شود، که در این صورت میتوان درباره دستاوردهای آن بحث و ارزیابی کرد.
اگرچه در صورت برقراری یک نشست، ممکن است توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز تحت شرایط خاص، یا برای یک مدت مشخص انجام شود، اما احتمال دارد که نتایج دیگری نیز از این مذاکرات حاصل شود.
در این میان، باید اشاره کرد که ترامپ به تازگی سخنرانی انجام داده و آقای پزشکیان نیز در روز جاری صحبت خواهد کرد. آقای پزشکیان به مدت چند روز در نیویورک حضور دارد و این نکته حائز اهمیت است که با چه افرادی دیدار خواهد کرد و چه اخباری از این ملاقاتها منتشر میشود. بنابراین، ارزیابی نهایی درباره دستاوردهای این سفر به زمان دیگری موکول میشود و فعلاً زود است که درباره نتایج آن قضاوت کنیم.
