به گزارش خبرگزاریها، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، روز پنجشنبه ۲۴ سپتامبر در جریان سفر رسمی سهروزه خود به ایالات متحده با دونالد ترامپ؛ رئیسجمهور آمریکا در کاخ سفید دیدار کرد. این ملاقات تنها چند ماه پس از سفر ترامپ به چین و به عنوان دومین دیدار دوجانبه رهبران دو کشور در شش ماه اخیر برگزار شد، که پکن آن را نقطه عطفی در روابط دو کشور ارزیابی کرده است.
در ابتدای این ملاقات، ترامپ از روابط دوستانهاش با شی تمجید کرد و گفت که دو رهبر از زمان پیروزی انتخاباتی او در سال ۲۰۱۶، «دوستی بسیار خوبی» بر پایه احترام متقابل بنا کردهاند. با این حال، در پس این فضای دوستانه، اختلافات جدی میان واشنگتن و پکن همچنان وجود دارد.
سفر شی با تشریفات ویژهای آغاز شد. ترامپ و همسرش ملانیا، در فرودگاه اندروز به استقبال شی و همسرش پنگ لییوان حاضر شدند؛ اقدامی که توسط رسانههای آمریکایی غیرمعمول توصیف شد. در این مراسم، فرش قرمز گسترده شد، گارد افتخاری حاضر بود و ۲۱ گلوله توپ به افتخار شی شلیک شد. همچنین دو کودک آمریکایی به آنها گل اهدا کردند.
طبق گزارش رویترز، این دیدار از نظر نمادین مهم بود، اما نشانهای از پیشرفت در مسائل اصلی اختلافات بین دو کشور دیده نشد. یکی از نتایج ملموس این نشست، تمدید آتشبس تجاری میان آمریکا و چین بود. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری این کشور اعلام کرد که توافق تجاری فعلی که قرار بود در نوامبر به پایان برسد، به مدت دو ماه دیگر تمدید شده است. این تمدید فرصتی برای مذاکره بیشتر در مورد یک توافق جامعتر ارائه میدهد.
با این وجود، این توافق به معنای حل معضلات تجاری میان دو کشور نیست. موضوعات اصلی همچنان باقی هستند، از جمله تعرفهها، میزان خرید کالاهای آمریکایی توسط چین، صادرات عناصر نادر و محدودیتهای فناوری. به گزارشهای منتشر شده، تمدید آتشبس تا ۱۰ ژانویه ۲۰۲۷ قابلیت جلوگیری از بازگشت فوری تنشها را دارد، اما اختلافات اصلی را رفع نکرده است.
در نشست نیز درباره کشاورزی تبادل نظر شد و چین در برخی از تعهدات مانند خرید سویا پیشرفتهایی داشته است. اما در مورد سایر تعهدات خرید محصولات کشاورزی هنوز فواصل معناداری وجود دارد.
علاوه بر این، واشنگتن به تأمین عناصر نادر و محدودیتهای فناوری به عنوان جبهههای حیاتی مذاکرات نگاه میکند. مسائل مرتبط با این موارد هنوز به مذاکرات آینده موکول شدهاند.
تایوان نیز به عنوان یکی از موضوعات حساس در این دیدار مطرح شد. شی جینپینگ از آمریکا خواسته است که مسئله تایوان را با احتیاط مدیریت کند و با «استقلال تایوان» مخالفت نماید. ترامپ نیز پیشتر فروش تسلیحات به تایوان، که شامل یک بسته حدود ۱۴ میلیارد دلاری میشد، را تحت بررسی و تعلیق قرار داده بود و آن را ابزاری برای مذاکرات توصیف کرده بود. با این حال، در گزارشات بهدستآمده از نشست، هیچ نشانهای از تعهد جدید ترامپ در تغییر سیاست آمریکا نسبت به تایوان دیده نمیشود.### توافقات و اختلافات بین چین و آمریکا در حوزه هوش مصنوعی
در دیدار اخیر بین ترامپ و شی جینپینگ، موضوع هوش مصنوعی به عنوان یکی از محورهای کلیدی مذاکرات مطرح شد. شی تأکید کرد که آمریکا و چین به عنوان کشورهای پیشرو در این زمینه باید بر توسعه مسئولانه این فناوری نظارت داشته باشند تا بهطور مستمر تحت کنترل انسان قرار گیرد و در راستای رفاه عمومی باشد.
در مقابل، ترامپ با رویکردی خوشبینانهتر از مفهوم «ابرهوش» صحبت کرد. با این حال، گزارشات حاکی از آن است که اختلاف نظرها بین دو کشور در این حوزه همچنان ادامه دارد، بهویژه در سایه رقابت فزایندهای که در زمینه فناوریهای هوش مصنوعی و تراشههای پیشرفته میان دو کشور وجود دارد. بنابراین، علیرغم تأکید هر دو طرف بر اهمیت دیالوگ در مورد هوش مصنوعی، هیچ توافق محوری در مورد قواعد توسعه این فناوریها به دست نیامد.
### ایران؛ محور گفتگوها در خاورمیانه
موضوعات مرتبط با خاورمیانه و بهویژه ایران نیز در این جلسه بررسی شد. بر اساس گزارشی از خبرگزاری شینهوا، شی جینپینگ در مذاکرات خود با ترامپ بر نقش سازنده چین در کمک به کاهش تنشها تأکید کرد و از راهحلهای مسالمتآمیز برای اختلافات حمایت نمود.
شی بهطور خاص به مسئله جنگ بین ایران و آمریکا اشاره کرد و حمایت خود را از بازگشت این دو کشور به «تفاهمنامه اسلامآباد» اعلام کرد. وی همچنین ابراز امیدواری کرد که تهران و واشنگتن هر چه زودتر به فرآیند مذاکره و گفتوگو بازگردند و به توافق جامعی درباره مسائل هستهای و دیگر موضوعات دست یابند. این موضع پکن نشاندهنده تعهد این کشور به فرآیند مذاکرهای جامع در خاورمیانه است.
### آیا درخواست فشار بر ایران مطرح شد؟
قبل از این نشست، این سؤال مطرح بود که آیا ترامپ میتواند بهواسطه نفوذ چین بر ایران فشاری را بر این کشور اعمال کند. در این راستا، برخی منابع از احتمال میانجیگری چین خبر داده بودند، اما وزارت خارجه ایران و چین به این موضوع پاسخهای مثبتی ندادند و اعلام کردند که پکن بر موضع خود درباره بازگشت به تفاهمنامه اسلامآباد تأکید دارد.
در حالی که گزارشهایی از آسوشیتدپرس به نقل از مقامات آمریکایی بیان میکرد که چین در برابر درخواستها برای استفاده از نفوذ اقتصادی خود به منظور تحت فشار قرار دادن ایران مقاومت کرده است، نشانهای از پیشرفت در این مسئله در مذاکرات دیده نشد. در نتیجه، موضع شی در این جلسه بهعنوان حمایت از دیپلماسی مطرح شد، ولی هیچ تعهدی برای اعمال فشار بر تهران در این راستا به ثبت نرسید.چین روابط گستردهای در زمینههای اقتصادی و انرژی با ایران برقرار کرده و در مقام یکی از قدرتهای بزرگ جهانی، تأثیر مهمی بر تحولات جنگ و بازار انرژی دارد. در آستانه سفر رهبر چین به ایالات متحده، این کشور در مقابل فشارهای دولت ترامپ به منظور تضعیف ایران ایستادگی کرده است. گزارشها به این نکته اشاره دارند که وضعیت جنگ در ایران و تنگه هرمز برای چین، به عنوان یکی از بزرگترین مصرفکنندگان انرژی در جهان، اهمیت اقتصادی و استراتژیک دارد.
در این راستا، شی جینپینگ به لزوم مدیریت اختلافات میان چین و آمریکا تأکید کرد و خاطرنشان ساخت که دو کشور بایستی از تبدیل رقابت به رویارویی خودداری کنند. او تصریح کرد که همکاری بین دو طرف به نفع هر دو خواهد بود و در عوض، اختلافات میتواند آسیبزا باشد.
شی همچنین خواستار تقویت ارتباطات میان نهادهای دو کشور، از جمله وزارتخانههای امور خارجه، اقتصادی، مالی، قضایی و نظامی شد و بر لزوم گفتوگوی منظم ارتشها تأکید کرد. او اعلام کرد که همکاری در زمینههایی همچون مبارزه با مواد مخدر، قانونگذاری و تسهیل سفرها میتواند مفید باشد.
به طور خاص، شی بر مفهوم «دام توسیدید» که به احتمال درگیری بین قدرت مسلط و قدرت در حال ظهور اشاره دارد، تأکید کرد. او گفت که باید تلاش شود تا رقابت در یک چارچوب کنترلشده باقی بماند و به تقابل نینجامد.
با وجود استقبال و تشریفات در دیدار شی و ترامپ، گزارشها نشان میدهند که این نشست به یک توافق معنادار در مسائل کلیدی نرسید. رسانهها اذعان داشتند که پیشرفت قابل توجهی در موضوعات اساسی مانند هوش مصنوعی، تجارت، تایوان و جنگ ایران مشاهده نشد. مهمترین نتیجه ملموس، تمدید آتشبس تجاری بود، حال آنکه مسائل اقتصادی همچنان نیاز به مذاکرات بیشتری دارند.
در نهایت، این نشست با هدف تثبیت روابط دو کشور و جلوگیری از تشدید رقابتها صورت گرفت، اما اختلافات عمیق در زمینههایی مانند فناوری، تایوان و ایران همچنان باقی مانده است.
