### عربستان سعودی در بحرانی عمیق؛ چالشهای امنیتی و اقتصادی
به گزارش خبرآنلاین، نیکولاس گروسمن، استاد روابط بینالملل در دانشگاه ایلینوی و نویسندهای در زمینه امنیت، در تحلیلی برای نشریه «فارن پالیسی» به بررسی وضعیت بحرانی عربستان سعودی پرداخته است. این کشور به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت جهان، با بحرانهای متعددی در خاورمیانه مواجه شده است که به شدت بر اعتبار و قدرت آن تأثیر گذاشته است.
در حال حاضر، نفتکشهای سعودی در خلیج فارس محدود شده و تردد در دریای سرخ با چالشهای جدی روبروست. بزرگترین خط لوله انتقال نفت این کشور نیز به دلیل حملات پهپادی متوقف شده است. با این حال، مسأله اصلی برای ریاض این است که حمایت سنتی ایالات متحده از آن، به دلیل ناتوانی واشنگتن در کنترل وضعیت، بهشدت کاهش یافته است.
روابط تاریخی میان عربستان و آمریکا که بر اساس تحکیم امنیت و تضمین صادرات انرژی شکل گرفته بود، به شدت آسیب دیده است. حملات هوایی دونالد ترامپ علیه ایران این معادله را بهطور جدی به هم ریخت.
### فشار بر صنعت نفت عربستان
گروسمن اشاره میکند که صنعت نفت عربستان تحت فشارهای زیادی قرار دارد. اکثر میادین نفتی این کشور در نزدیکی خلیج فارس واقعاند و توقف عبور نفتکشها از تنگه هرمز، به مشکلات موجود دامن زده است. ریاض برای جبران آن، استفاده از خط لوله «شرق به غرب» را آغاز کرده که توانایی انتقال روزانه نفت خام تا ۴ تا ۵ میلیون بشکه را دارد؛ اما ادامه این خط لوله نیز به خطر افتاده است.
از ماه ژوئیه، انصارالله یمن با محاصره دریایی نفت عربستان، تنگه بابالمندب را ناامن کردهاند. به همین دلیل، ارسال محمولهها با مشکل روبرو گردیده و تحویل محمولهها به پالایشگاههای اروپایی به حالت تعلیق درآمده است. در این بحران، تلاشهای محمد بنسلمان، ولیعهد سعودی، برای جلب حمایت کاخ سفید به نتیجه نرسیده و ترامپ درخواستها را رد کرده است.
### تأثیر ارتباطات فاسد بر ریاض
فارن پالیسی خاطرنشان میکند که ناامیدی ریاض ناشی از سالها پرداخت رشوه به ترامپ و جرد کوشنر بوده است. عربستان سعی کرد با اقدامات مالی چون رزرو هتلهای ترامپ و قراردادهای تسلیحاتی بزرگ، این مقامها را به منافع خود وابسته کند. این روابط از سال ۲۰۱۶ به بعد شدت گرفت و به کاهش منافع ملی و امنیتی عربستان منجر شد.
با بازگشت ترامپ به قدرت و آغاز تنشها علیه ایران، کاخ سفید به حملات هوایی دست زد که بدون تغییر نظام در ایران، فقط آتش اقدامات نظامی گروههای وابسته به تهران را علیه عربستان شعلهور کرد.
به این ترتیب، عربستان سعودی بهطور فزایندهای با چالشهای امنیتی و اقتصادی جدی روبرو است و نیاز به بازنگری در استراتژیهای خود دارد.تهران با الگوی همیشگی خود، ابتدا در صدد تبلیغات بود و سپس پس از ناکامی در حملات هوایی، از ادامه اقداماتی تنفرآمیز خود عقبنشینی کرد. این کشور با تغییر رویکرد به سوی دیپلماسی، عربستان را در شرایطی vulnerable قرار داد.
### تله توافق هستهای و عواقب ناگوار اعتماد به مقامهای فاسد
تنها دستاورد محسوس عربستان در این مدت، امضای توافق همکاری هستهای با ایالات متحده برای غنیسازی اورانیوم بدون قید و بندهای سختگیرانه بود. این امتیاز که هیچ یک از روسای جمهوری پیشین ایالات متحده به دلیل نگرانی از گسترش سلاحهای هستهای حاضر به اعطای آن نشده بودند، توسط ترامپ به سبب واریز پول به حسابهای شخصیاش پذیرفته شد.
با این حال، ترامپ اجرای این دستاورد را به عادیسازی روابط با اسرائیل مشروط کرد؛ امری که بدون تشکیل کشور مستقل فلسطین برای عربستان به معنای خودکشی سیاسی به شمار میرود.
نویسنده در نهایت خاطرنشان میکند که دربار سعودی بر این باور بود که همکاری با یک دولت فاسد در واشنگتن، امنیت و ثبات را برایش به ارمغان میآورد و آن را از محدودیتهای حقوق بشری رها میسازد. اما تاریخ نشان داده است که رهبران فاسد و مستبدی مانند فردیناند مارکوس، صدام حسین و موبوتو سسه سوکو اساساً مسئولیتپذیر و قابل اتکا نیستند و هیچ توجهی به منافع ملی دیگران ندارند.
گروسمن بر این نکته تأکید کرده است که رهبران فاسد تنها در نابود کردن قوانین و هنجارها تخصص دارند. عربستان با این اشتباه راهبردی بزرگ دریافت که دلارهای نفتی نمیتواند سیاستمداری ناامید و معاملهگر را به حامی مطمئن امنیت تبدیل کند.
