**خبر آنلاین – محمد عارف معزی:** در شرایطی که فضای سیاسی و رسانهای پیرامون روابط ایران و آمریکا با گمانهزنیهایی درباره تشدید تنش و احتمال رویارویی نظامی همراه است، از سرگیری مذاکرات میان دو کشور، بار دیگر بر اهمیت دیپلماسی در مدیریت بحران تأکید میکند. کارشناسان بر این باورند که این گفتوگوها بیشتر به منظور کنترل تنش، جلوگیری از جنگ و کاهش فشارهای اقتصادی و سیاسی دنبال میشوند تا صرفاً خرید زمان.
به عقیده تحلیلگران، این مذاکرات به عنوان ابزاری برای ارسال پیام به جامعه جهانی عمل میکند که نشاندهنده انتخاب ایران بهعنوان گزینه اصلی برای راهحلهای دیپلماتیک است. بهویژه در شرایطی که نگرانی از وقوع جنگ در میان افکار عمومی افزایش یافته است، این موضوع اهمیت یابد.
اظهارات دونالد ترامپ در خصوص تمایل به توافق برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، نشاندهنده تمرکز دوباره آمریکا بر روی پرونده هستهای است. این در حالی است که پیشتر واشنگتن مدعی نابودی تأسیسات هستهای ایران شده بود و این مسأله شک و تردیدهایی را ایجاد کرده است. تحلیلگران هدف اصلی آمریکا را تضمین جلوگیری از بازسازی توان هستهای ایران میدانند.
در فضای مذاکرات، درخواستهایی نظیر تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالا و محدودیت در برنامه موشکی مطرح شده که در مقابل، ایران تلاش دارد بر مدیریت بحران و پایان تحریمها تأکید کند و خاطرنشان کرده که تنها در مورد پرونده هستهای مذاکره میکند.
کارشناسان تأکید دارند که مذاکرات هنوز وارد مرحله رسمی و نهایی نشده و بیشتر در حال شکلگیری یک دستور کار مشترک هستند. در چنین شرایطی، ادامه دیپلماسی حتی اگر کند باشد، از نظر بسیاری از تحلیلگران به مراتب کمهزینهتر از ورود به یک بحران نظامی خواهد بود.
به همین منظور، خبر آنلاین در گفتوگویی با حسن بهشتیپور، کارشناس مسائل هستهای، به بررسی جزئیات این مذاکرات پرداخته است.
**مذاکره به منظور اجتناب از جنگ و نمایش چهره دیپلماتیک ایران**
**آیا مذاکره در شرایط کنونی به نفع ایران است؟** باید گفت که هدف از این مذاکرات صرفاً خرید زمان نیست، بلکه مدیریت بحران و تنش بین ایران و آمریکا را شامل میشود. این گفتوگوها به جهانیان نشان میدهد که ایران به دنبال راهحلهای دیپلماتیک برای مسائل خود با آمریکا است.
**متمرکز بودن آمریکا بر پرونده هستهای؛ پیشرفتی در مذاکرات**
**نظر شما در مورد اظهارات اخیر ترامپ مبنی بر درخواست توافق برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای چیست؟** اینگونه بیان مطالبات آمریکایی چیز جدیدی نیست. ترامپ بارها چنین اظهاراتی را مطرح کرده و سوأل این است که اگر تأسیسات هستهای ایران نابود شده، چرا دوباره به مذاکرات ادامه میدهد؟ هدف این است که اطمینان حاصل کند که ایران به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.### تأسیسات هستهای ایران و نگرانیهای آمریکا
با از بین رفتن تمام تأسیسات هستهای ایران، این پرسش مطرح میشود که آیا هنوز نیازی به پیگیری این موضوع وجود دارد؟ سخنگوی وزارت خارجه آمریکا تأکید کرده که هدف این کشور اطمینان از عدم توانایی ایران برای بازسازی تأسیسات آسیبدیده در آینده است. به گفته او، تمرکز آمریکا بر مسائل هستهای و اولویت قرار دادن این موضوع نشاندهنده یک پیشرفت مثبت است. با وجود اختلافنظرها در زمینههای دیگر، این اقدام میتواند به سمت حل و فصل نهایی منجر شود. امیدواری وجود دارد که مذاکرات به نتیجهای مثبت بینجامد.
### اهداف کلیدی ایران در مذاکرات با آمریکا
از دیدگاه تحلیلگران، مهمترین مطالبات دو طرف در روند مذاکرات به چهار موضوع اصلی مرتبط میشود. آمریکا به دنبال شفافسازی درباره میزان اورانیومهای 60 درصد غنیشده، پذیرش غنیسازی صفر از سوی ایران، محدود کردن برد موشکها به زیر 500 کیلومتر و عدم مداخله در امور منطقهای است. این خواستهها هرچند بهصورت علنی مطرح نمیشوند، اما در رسانههای آمریکایی به طور مکرر دیده میشوند.
از طرف دیگر، ایران هدف خود را مدیریت تنشها و بحرانها در روابط با آمریکا برای جلوگیری از جنگ و همچنین پایان تحریمها اعلام کرده است. این دو محور از الزامات ایران برای ادامه مذاکرات است.
### پیشرفت در مذاکرات هستهای
گفتوگوهای هستهای ایران در مرحلهای اولیه قرار دارد و هنوز به تعیین دستور کار مشخص نرسیدهاست. این دیالوگها در حال حاضر به منظور رسیدن به توافقی مشترک در حال انجام است. تفاوت اساسی بین گفتوگو و مذاکره در این است که مذاکرات دارای دستور کار مشخصی هستند که دو طرف باید روی آن توافق کنند.
تا به امروز هنوز در مراحل اولیه گفتوگو قرار داریم و مشخص نیست که چه امتیازاتی بین دو طرف مبادله خواهد شد. در این مرحله ضروری است که صبر کنیم و ببینیم چرا که امکان رفتن به سمت درگیری نیز وجود دارد.
### سناریوهای پیش رو برای توافق
در نهایت، یکی از سناریوهای مطرح در مذاکرات بحث “تعلیق در برابر تعلیق” است که میتواند برای رسیدن به توافقی منصفانه مورد توجه قرار گیرد. پیشرفت در این زمینه میتواند به حل بحرانهای موجود و کاهش تنشها در روابط بین دو کشور کمک کند.**توافقات ممکن ایران و آمریکا؛ از غنیسازی تا امنیت منطقهای**
در آستانه گفتگوهای جدید میان ایران و ایالات متحده، برخی طرحها مطرح شده است که ممکن است بر آینده مذاکرات تأثیر بگذارد. به گفته منابع آگاه، یکی از راهکارهای پیشنهادی شامل تعلیق موقت غنیسازی اورانیوم توسط ایران است. این تعلیق میتواند به مدت یک تا سه سال ادامه یابد. در مقابل، انتظار میرود آمریکا نیز کلیه تحریمهای خود علیه ایران را به حالت تعلیق درآورد.
طرح دوم به ایجاد یک بانک سوخت هستهای اشاره دارد که ممکن است در قزاقستان یا روسیه تأسیس شود و کشورهای منطقه همچون ایران، ترکیه و عربستان در تأمین سوخت هستهای از آن مشارکت کنند. این طرح با هدف اعتمادسازی صورت میگیرد و کشورها میتوانند بر روی مکان نگهداری و تأمین سوخت توافق کنند.
موضوع دیگری که به بحث گذاشته شده، راهاندازی یک پیمان امنیتی میان ایران و کشورهای همسایه است. این پیمان میتواند با هدف تأمین امنیت مشترک و احترام به تمامیت ارضی یکدیگر، از مداخله کشورهای خارجی جلوگیری کند.
به هر حال، مشخص نیست که کدامیک از این پیشنهادات مورد پذیرش قرار خواهد گرفت و انتظار میرود که طرفین در آینده نزدیک در مورد جزئیات مذاکره کنند.
**نقش مذاکرات در جلوگیری از جنگ**
در ادامه، یک مقام ارشد تأکید کرد که گفتگوها و مذاکرات بههیچوجه بیفایده نیست، بلکه موجب جلوگیری از بروز جنگ میشود. وی با تأکید بر اهمیت دیپلماسی عنوان کرد که اگر هزار ساعت مذاکره بینتیجه باشد، همچنان بهتر از یک ساعت جنگیدن است. این مقام به تجربه خود از جنگ هشت ساله اشاره کرد و بر لزوم حل مسائل از طریق گفتوگو تأکید کرد.
وی افزود که برخی افراد به جنگ بهعنوان یک راهحل فکر میکنند، غافل از اینکه جنگ تنها منجر به ویرانی و مشکلات بیشتر میشود. او تصریح کرد که تجارب تاریخی کشورهای دیگر نظیر عراق و افغانستان نشان میدهد که جنگ معمولاً به جز ویرانی و سرگشتگی، دستاورد دیگری ندارد.
