**خبرآنلاین** – شهادت رهبر فرزانه انقلاب را نمیتوان صرفاً از جنبه فقدان یک شخصیت سیاسی یا مذهبی مشاهده کرد. امروز ما به ارزیابی میراثی میپردازیم که در چهار دهه اخیر امنیت و جایگاه منطقهای ایران و همچنین اعتماد به نفس ملی آن را شکل داده است.
نقطه عطف این میراث، پایان دادن به نگرانی تاریخیای است که از قرن نوزدهم میلادی آغاز شده و با شکستهای ایران در جنگهای قفقاز، ذهن دولتهای مختلف را مشغول کرده است: نحوه حفاظت از تمامیت ارضی و استقلال کشور در برابر قدرتهای بزرگ.
در طول بیش از دو قرن اخیر، دولتهای ایران با رویکردهای متنوع، تلاش کردهاند تا به این سوال پاسخ دهند. گاه به توافق با قدرتهای خارجی روی آوردهاند، گاه بر نوسازی ارتش تمرکز کردهاند و یا در ائتلافهای بینالمللی جستوجو کردند. اما تجربه تاریخی نشان میدهد که هیچیک از این تدابیر توانسته است نگرانی دیرینه ایرانیان را از تکرار تجاوز بیگانگان رفع کند.
در دوران رهبری آیتالله شهید سید علی خامنهای، تلاش برای ایجاد الگویی جدید در تامین امنیت ملی شکل گرفت؛ الگویی که بر پیوند توان دفاعی، انسجام اجتماعی، دیپلماسی فعال و اعتماد به ظرفیتهای داخلی تأکید داشت. رهبر شهید با تأکید بر عزت، حکمت و مصلحت به عنوان ارکان سیاست خارجی جمهوری اسلامی، دیپلماسی را بر اساس اقتدار ملی پیریزی کردند و به این ترتیب چارچوب اصلی سیاست خارجی ایران را تشکیل دادند.
شیوه تصمیمگیری ایشان نیز نقش مهمی ایفا کرد. افرادی که در جلسات ایشان شرکت داشتند، همواره از گوش دادن به دیدگاههای متنوع و عدم شتابزدگی در تصمیمگیری یاد کردهاند. این شیوه باعث میشد تا تصمیمات، حاصل سنجش و تحلیلهای مختلف باشد و این موضوع امکان ارتباط میان حوزههای مختلف قدرت ملی را فراهم میکرد.
اگر بخواهیم این میراث را در یک گزاره جمعبندی کنیم، میتوان گفت که ایران پس از دو قرن تجربه ناامنی، هزینه هر گونه تجاوز به خود را به شکل بیسابقهای افزایش داد. این تغییر، تحولاتی در نگرش تاریخی ایرانیان نسبت به امنیت ملی به وجود آورد که به سخن معروف ایشان مبنی بر «دوران بزن در رو تمام شده است» مستند است. این تغییر، احساس خودباوری و اعتماد به توان داخلی را برای ایرانیان به ارمغان آورد.
یاد رهبر شهید با درک دقیق و تداوم همان اندیشهای که امنیت، عزت و استقلال ایران را وابسته به اعتماد به مردم و مؤلفههای قدرت ملی میداند، باقی خواهد ماند. این میراث، علیرغم فراز و نشیبهای سیاسی، به عنوان تجربهای ارزشمند از تاریخ معاصر ایران در آینده مورد توجه قرار خواهد گرفت.
