**تاریخچه کنکور در ایران؛ از آغاز تا تغییرات کنونی**
امروزه، صفهای طولانی داوطلبان کنکور و استرسهای پشت درهای امتحانی بهویژه در مورد انتخاب رشته “تجربی یا ریاضی” به امر معمول تبدیل شده است. اما کنکور در ایران تاریخچهای نزدیک به پنجاه و هفت سال دارد. نخستین آزمون سراسری برای ورود به دانشگاهها در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۳۴۸ برگزار شد؛ آزمونی که ۴۷ هزار و ۷۷۳ متقاضی داشت و فقط در هفت حوزه امتحانی برای پذیرش دانشجویان در ۱۲ دانشگاه و موسسه آموزش عالی برگزار گردید.
جالب است که در آغاز، کنکور شبیه به آزمونهای تستی کنونی نبود و سؤالها به صورت پاسخ کوتاه طراحی شده و داوطلبان بر اساس دیپلم و علاقهمندیهای خود میتوانستند رشته انتخاب کنند. به عبارت دیگر، نوع سوالات چهار گزینهای در ابتدا وجود نداشت.
**تعطیلی کنکور در سالهای انقلاب فرهنگی**
کنکور تنها آزمون ورودی به دانشگاهها نبوده بلکه بخشی از تاریخ اجتماعی ایران را هم به خود اختصاص داده است. در سالهای ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۱، همزمان با انقلاب فرهنگی و تعطیلی دانشگاهها، پذیرش دانشجو به حالت تعلیق درآمد. آزمون سراسری دوباره در سال ۱۳۶۱ برگزار شد، اما تنها برای رشتههای خاصی همچون پزشکی، فنی و مهندسی، و الهیات و معارف اسلامی بود. در این دوره، سهمیههای مناطق و رزمندگان به ساختار کنکور اضافه شدند.
سازمان سنجش آموزش کشور نیز در سال ۱۳۵۴ تأسیس شده و در آن زمان معیارهایی چون معدل امتحانات نهایی، نوع دیپلم، جنسیت و وضعیت نظاموظیفه در پذیرش تأثیرگذاشته است.
**برتری دختران بر پسران در ورود به دانشگاه**
تغییرات ترکیب جنسیتی داوطلبان یکی از جالبتوجهترین ویژگیهای کنکور است. در نخستین آزمون، حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ زن در برابر ۳۰ هزار و ۲۷۳ مرد شرکت کردند. اما در سال ۱۳۷۷ برای نخستین بار تعداد زنان داوطلب بیش از مردان شد و این روند تا امروز همچنان ادامه دارد. طبق اعلام رئیس سازمان سنجش، در کنکور ۱۴۰۵ از یک میلیون و ۷۰ هزار و ۲۴۱ داوطلب، ۶۵ درصد زن و ۳۵ درصد مرد هستند.
**آزمون سراسری ۱۴۰۵ و آمار داوطلبان**
آزمون سراسری سال ۱۴۰۵ در روزهای ۲۹ و ۳۰ مرداد در ۴۱۵ شهرستان و ۱۷۱۴ حوزه فرعی برگزار میشود. گروه آزمایشی علوم تجربی با ۴۵۱ هزار و ۵۲۲ داوطلب بیشترین تقاضا را دارد.
آمار داوطلبان در سالهای مختلف نشاندهنده افزایش تعداد داوطلبان است. در سال ۱۳۹۱ بیش از یک میلیون و ۶۶ هزار نفر برای کنکور ثبتنام کردند و این تعداد در سالهای بعدی متغیر بوده است.
**سیر تحول کنکور: از یک بار در سال تا دو بار و سپس تغییرات جدید**
کنکور در سالهای اخیر به شکلی قابل توجه تغییر کرده و از سال ۱۴۰۲ تغییراتی اساسی در روند برگزاری آن مشاهده شده است.آزمون کنکور امسال برای نخستین بار در دو نوبت در سال برگزار شد. این تغییر شامل یک دوره در دی و دیگری در تیرماه بود تا داوطلبان در صورت عدم موفقیت، مجبور نباشند یک سال کامل را منتظر بمانند.
با این حال، این سیستم دوام زیادی نداشت و کنکور ۱۴۰۵ دوباره به یک نوبت در سال کاهش یافت. اکنون این آزمون تنها به نشستن چند ساعته پشت میز محدود نمیشود و سوابق تحصیلی نیز نقش بسزایی در نتایج نهایی ایفا میکند.
این تغییرات شاید بهترین تصویر از تاریخ کنکور را ارائه دهد: آزمونی که در آغاز با ۴۷ هزار و ۷۷۳ نفر و در هفت حوزه برگزار شد، اکنون بیش از یک میلیون داوطلب را در صدها شهر و هزاران حوزه به رقابت میکشاند. فرآیند برگزاری، نوع سؤالات، تعداد دفعات آزمون، سهم معدل و ترکیب رشتهها، همگی بارها دچار تغییر شدهاند، اما یک نکته ثابت مانده است: این چند ساعت آزمون همچنان یکی از مهمترین مراحل تحصیلی برای بسیاری از جوانان ایرانی محسوب میشود.
