### روند خشک شدن دریاچه ارومیه تحت بررسی
به گزارش خبرآنلاین، مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، به تحلیل روند تدریجی خشک شدن دریاچه ارومیه پرداخته است. وی اظهار داشت که سطح این دریاچه از سال 1375 تا 1378 در وضعیت مناسبی قرار داشت، اما از سال 1378 تا 1392 دچار پسروی شدید و افت سطح آب تا بیش از هفت متر شد. این کاهش موجب نمایان شدن بخشهای وسیعی از بستر دریاچه و درنتیجه فرسایش بادی و کاهش آب موجود به جای رسوبگذاری در قسمتهای مرکزی شد.
زارع افزود: از سال 1392 تا کنون، دورههایی از بهبود نسبی به دلیل وضعیت مرطوب و تلاشهای حفاظتی مشاهده شده است، اما سطح آب به طور کلی بسیار پایینتر از حالت قبل از سال 1378 باقی مانده است. وی همچنین به رسوبات تبخیری شامل هالیت و گچ اشاره کرد که در شرایط کمآبی به شکل پوستههای نازک نمکی در آمدهاند.
### رسوب عظیم نمک در دریاچه
این استاد دانشگاه تخمین زد که حدود 2.79 میلیارد متر مکعب نمک در سالهای اخیر در بستر دریاچه رسوب کرده است. به عقیده وی، این میزان برابر با ضخامت متوسط 73 سانتیمتر در کل کف دریاچه است و در مناطق عمیقتر تا سه متر نیز میرسد. نرخ رسوبگذاری نمک در بخش شمالی دریاچه به طور قابل توجهی بیشتر از میانگین پیشین بوده است.
### عوامل موثر در تجمع رسوب
زارع سه عامل اصلی را باعث تجمع این رسوبات از سال 1375 برشمرد: ساخت بیش از 48 سد و حفر چاههای غیرقانونی که موجب کاهش جریان آب شیرین شده است، افزایش شوری که نرخ بارش نمک را بالا برده و عبور شهید کلانتری که گردش طبیعی آب را مختل کرده است.
### آینده نگرانکننده دریاچه ارومیه
اسماعیل زارع به این نکته اشاره کرد که در صورت ادامه روند کنونی، رسوبات نمکی ممکن است هرگز به طور کامل حل نشوند و دریاچه احتمالاً به یک پلایای کمعمق تبدیل خواهد شد. پلایا به مناطقی اطلاق میشود که آبهای روان به بیرون هدایت نمیشوند و در نتیجه در فصل خشک با تبخیر آب، سطحی از رسوبات و نمک بر جای میگذارد.
### نیاز به کاهش شوری برای احیاء دریاچه
وی در پایان بر اهمیت کاهش شوری آب دریاچه تأکید کرد و اعلام کرد که برای حمایت از میگوهای شور که بخش مهمی از زنجیره غذایی هستند، شوری باید از 300 گرم در لیتر به زیر 240 گرم در لیتر کاهش یابد. زارع همچنین لایروبی و اتصال رودخانههای زرینهرود و سیمینهرود را برای تأمین آب شیرین ضروری دانست.### تأکید بر ضرورت حفاظت از دریاچه و مدیریت منابع آب
تحقیقات جدید نشان میدهد که دریاچه مذکور به دلیل تبخیر و کمبود آب در باتلاقهای جنوبی، در معرض خطر است. پژوهشگران به بررسی اثرات گذرگاه شهید کلانتری بر وضعیت دریاچه پرداخته و اعلام کردهاند که این ساختار بهعنوان یک سد عمل کرده و نمک را در نواحی شمالی نگه میدارد. افزایش فاصله دهانههای پل به جریان بهتر آب نمک و جلوگیری از شکلگیری مناطق مرده کمک میکند.
### بازگشت به حجم تاریخی دریاچه ممکن نیست
یک کارشناس حوزه مخاطرات در این زمینه تصریح کرد که بازگرداندن آب به حجم تاریخی امکانپذیر نیست. با این حال، تثبیت سطح آب در مرز ۱۲۷۴.۱ متر و کاهش ۴۰ درصدی مصرف آب کشاورزی میتواند به تأمین آب مناسب برای دریاچه کمک نماید.
وی همچنین بر لزوم اقدامات موقتی نظیر انتقال آب از حوضههای دیگر تأکید کرد و خاطرنشان ساخت که این اقدامات نمیتوانند جایگزین حفاظت از منابع آب داخلی شوند. وی استفاده مجدد از فاضلاب تصفیهشده شهری را نیز بهعنوان روشی برای تأمین جریان مداوم آب در طول سال پیشنهاد کرد.
زارع در ادامه بر اهمیت کنترل چاههای غیرمجاز تأکید کرد و اعلام کرد که محدود کردن تعداد این چاهها برای حفظ سطح آبهای زیرزمینی حیاتی است. در غیر این صورت، دریاچه در معرض خشک شدن بیشتر قرار خواهد گرفت.
این محقق پیشنهاد داد که تمرکز بر حفظ آب به اندازه کافی برای کنترل گرد و غبار نمکی و حمایت از میگوی آرتمیا در مناطق عمیقتر، بهجای پر کردن کل حوضه، میتواند یک هدف عملی و مؤثر باشد.
