در دوران ساسانی، ایرانیان با استفاده از مورفولوژی مناطق کوهستانی، سازههایی دفاعی در کوه کبیر ایجاد کردند که به عنوان جاذبههای طبیعی و تاریخی استان ایلام شناخته میشوند. یکی از این آثار، تنگه بهرام چوبین است که به نام یکی از سرداران بزرگ تاریخ ایران، گره خورده است. این تنگ که در ۱۲ کیلومتری درهشهر و در کنار جاده پلدختر قرار دارد، به عنوان پناهگاهی مستحکم و استراتژیک مورد استفاده قرار میگرفت.
بهرام چوبین، سردار معروف ساسانی، در زمان انوشیروان و هرمزد ساسانی، به عنوان سپهبد ارمنستان و آذربایجان معرفی میشود و نسب خود را به خاندان مهران، از اشکانیان، نسبت میدهد. خاندان او در زمان ساسانی مدافعان اصلی شاهان بودند. در یکی از نبردها، بهرام و نیروهایش به این تنگ پناه بردند که دیوارهای طبیعی و سخت آن، پاسخی محکم به دشمنان بود.
تنگه بهرام چوبین به عنوان یکی از دژهای نفوذناپذیر تاریخ ایران محسوب میشود. ورودی باریک آن، عملاً به عنوان یک دروازه طبیعی عمل کرده و امکان کنترل ورودی و خروجیها را فراهم میآورد. این ویژگیها نشاندهنده هوش نظامی بهرام چوبین بود که این مکان را به عنوان دژ و پناهگاه انتخاب کرد.
در دوران حکمرانی خسرو انوشیروان، ایران به چهار بخش تقسیم شد و بهرام به عنوان سپهبد شمال منصوب شد. او همچنین در جنگ با ترکان به فرماندهی کل سپاهیان ایران دست یافت و موفق به پیروزیهای بزرگی شد. شورش او علیه هرمزد چهارم در سال ۵۹۰ میلادی، به دلیل غیرسلطنتی بودن، در تاریخ ایران اهمیت زیادی دارد و در دورههای بعد، سامانیان برای مشروعیتسازی خود به او نسبت میدادند.
بهرام چوبین در زمان خسرو انوشیروان توانست به مقام سپهبدی شمال ایران دست یابد و با حفظ این مقام، به فرماندهی کل ارتش نیز منصوب شد. پس از روایت پیروزیهای او در جنگ با خاقانات ترک، مشخص شد که او علاوه بر مسئولیتهای نظامی، کنترل مالی و انبارهای نظامی را نیز در اختیار داشت. این تدابیر به او اجازه داد تا پیروزیهای مهمی کسب کند.
این مطالب از سوی یک استاد دانشگاه ارائه شده است.
