به گزارش خبرگزاری، بیژن یاور، یکی از اعضای مجمع ملی کاهش خطر حوادث و سوانح جمهوری اسلامی ایران، در یادداشتی به تحلیل وضعیت جنگ در دوره فعلی پرداخته است. وی با اشاره به آغاز جنگ رمضان از ۹ اسفند ۱۴۰۴ و عدم موفقیتهای رژیم صهیونیستی و ایالات متحده در تحقق اهدافشان، به ظهور تاکتیک جدیدی به نام “جنگ شناختی هیبریدی” اشاره کرد که در ادامه به تشریح آن میپردازد.
**تعریف جنگ هیبریدی**
جنگ هیبریدی یا ترکیبی به نوعی از جنگ گفته میشود که از ترکیب روشهای نظامی و غیرنظامی بهره میبرد. هدف این نوع جنگ تضعیف یک کشور یا گروه بدون درگیری تمامعیار است. این استراتژی به کارگیری ابزارهایی مانند جنگ سایبری، جنگ روانی و حملات اطلاعاتی است تا بیثباتی و تضعیف قدرت در کشور هدف ایجاد گردد. به عبارت دیگر، جنگ هیبریدی به معنای استفاده همزمان از شیوههای متعارف و نامتعارف در راستای دستیابی به اهداف سیاسی و نظامی است.
در این نوع جنگ، میتوان به هشت مؤلفه کلیدی اشاره کرد: جنگ اقتصادی، جنگ سایبری، نبردهای نظامی، جنگ اطلاعاتی، و دیپلماسی سیاسی، که همگی به ایجاد ناامنی و عدم قطعیت برای دشمن میانجامند.
**معرفی جنگ شناختی**
جنگ شناختی به نوعی از نبرد اشاره دارد که هدف آن نفوذ به ذهن و افکار افراد است. در این نبرد، به جای استفاده از زور، از ترفندهایی همچون انتشار اطلاعات نادرست و تبلیغات بهره میگیرد. این تاکتیک با هدف تغییر باورها، احساسات و رفتارهای جمعیت عمل میکند.
**محورهای جنگ شناختی**
این نوع جنگ بر سه محور اصلی تمرکز دارد: تغییر ایدهها و ارزشها، ایجاد شکاف در ساختارهای اجتماعی و سیاسی، و کاهش کارآمدی نهادهای حکومتی. این اقدامات به تضعیف انسجام اجتماعی، تغییر رفتار افراد به نفع مهاجم، و ایجاد بیثباتی سیاسی منجر میشود.
**نتیجهگیری**
جنگ شناختی و هیبریدی به عنوان استراتژیهای مخرب به دنبال ایجاد تفرقه و تضعیف در کشور هدف هستند و میتوانند عواقب جدی برای امنیت و ثبات یک جامعه داشته باشند.**دولت: چالشهای ناشی از زیر سؤال بردن عملکرد و اعتماد عمومی**
اخیراً بحثهایی در مورد جنگهای شناختی (Cognitive Warfare) و تأثیر آنها بر جامعه مطرح شده است. نمونههائی که در این زمینه مطرح میشود، شامل انتشار اخبار جعلی و اطلاعات نادرست در بستر شبکههای اجتماعی به منظور ایجاد ناآرامی، و همچنین استفاده از تبلیغات برای تغییر افکار عمومی در موضوعات خاص است.
بنا به گزارشها، جنگ شناختی به نوعی جنگ اطلاق میشود که هدف آن تأثیرگذاری بر تفکر، احساسات و رفتار افراد برای تحقق اهداف سیاسی و نظامی است. این نوع جنگ عمدتاً به دنبال هدف قرار دادن قوه تشخیص و شناخت عمومی است؛ بهطوریکه موجب تغییر در ارزشها و رفتارها میشود.
عملکرد جنگ شناختی به نحوی است که فرآیندهای تصمیمگیری را مختل و یا کند میکند. این نوع جنگ میتواند به وسیله نفوذیها، متحدان یا گروههای آموزشدیده اجرایی شود. در صورت نامناسب بودن فرآیند شناخت، تصمیمگیری نیز به طور مؤثر انجام نخواهد شد. این امر میتواند منجر به تفرقه اجتماعی و تضعیف روحیه عمومی گردد.
در این راستا، جنگجویان این میدان باید در حوزههای مختلفی مانند فضای مجازی، روانشناسی، علوم سایبری و فناوریهای نوین تخصص داشته باشند. جنگ شناختی هیبریدی، که به عنوان جنگ ترکیبی شناختی نیز شناخته میشود، در شرایط کنونی بهویژه در برابر هجمههای رژیم صهیونیستی و همکاران آن بهکار میرود.
این نوع نبرد شامل ترکیبی از روشهای تبلیغاتی، انتشار اخبار و اطلاعات غلط و ایجاد ناآرامی داخلی است. بهعنوان مثال، یک کشور ممکن است با استفاده از شبکههای اجتماعی به انتشار اخبار کذب بپردازد و در عین حال، با حملات سایبری، زیرساختهای حیاتی کشور هدف را مورد تهدید قرار دهد.
در شرایطی که رژیم صهیونیستی به حملات خود ادامه میدهد، نوع جدیدی از جنگ هیبریدی شناختی شکل گرفته است که نیازمند شناخت و آگاهی مردم برای مقابله مؤثر با آن است. جنگ شناختی هیبریدی بهدنبال تسلط بر افکار عمومی و تغییر در نگرشها و رفتارهای جامعه هدف است، بدون آنکه نیازی به درگیری نظامی وسیع باشد.
هدف این نوع جنگ، تغییر در تفکرات و رفتارهای جامعه به نحوی است که اراده دشمن برآورده گردد. با شناخت دقیق این ابعاد، جوامع میتوانند بهترین روشها را جهت کاهش تأثیرات منفی آن بهکار بگیرند.### استفاده از تاکتیک “پرچم دروغین” در منطقه
اخیراً، پلیس عربستان سعودی و قطر اقدام به بازداشت گروهی از خرابکاران صهیونیست کرده است که در تلاش بودند تا با انجام خرابکاری در این کشورها، این عملیات را به ایران نسبت دهند. این اقدام، نشاندهنده تلاشهای اخیر برای بهوجود آوردن تنش در منطقه از طریق حملات روانی است که در نهایت ناکام ماندهاند.
### آکسیوس و تأثیر آن در عرصه خبررسانی
در روزهای اخیر، نام “آکسیوس” در اخبار بهطور مکرر به گوش میرسد. این رسانه، به طور خاص برای تولید خبر و جریان سازی قبل از تصمیمگیریهای مهم سیاسی تأسیس شده است. به عبارتی، سیاستمداران میتوانند با بررسی واکنشها به تحلیلهای مختلف، راهبردهای خود را در دنیای واقعی آزمایش کنند. عبارات “به نقل از منابع آگاه” که در این رسانه کاربرد دارد، مؤید این رویکرد است.
انتشار اخبار از آکسیوس، به ویژه ترجمه آن، به عنوان یکی از ارکان جنگ روانی اسرائیل علیه ایران قلمداد میشود. این رسانه همچنین به انتشار چندین خبر نادرست و گمراهکننده اشتغال داشته و در برخی موارد به عدم افشای هویت منابع خود اشاره کرده است.
### ضرورت آگاهیرسانی در برابر تهاجمات اطلاعات
لازم به ذکر است که بسیاری از این تاکتیکها با اطلاعات دریافتی از دشمن و ستون پنجم به صورت مستقیم از شبکههای مجازی تقویت میشود. به نظر میرسد که مردم باید توجه بیشتری به اطلاعات منتشر شده بر روی پیامرسانها داشته باشند. رسانههای داخلی نیز باید در انتشار اطلاعات مربوط به مکانها و وضعیتهای حساس، به اصل رازداری پایبند باشند.
### نتیجهگیری و اهمیت شناخت جنگ هیبریدی
افزایش آگاهی عمومی در مورد جنگ هیبریدی شناختی میتواند به مردم کمک کند تا احساسات خود را بهتر کنترل کرده و در تصمیمگیریهای خود منطقیتر عمل کنند. مدیریت ابهامات و ریسکها در شرایط بحرانی به تغییر نگرش و بهبود رفتار در موقعیتهای اضطراری کمک خواهد کرد. در این راستا، تفکر متفاوت و هوشمندانه میتواند کفه تعادل را به نفع امنیت ملی سنگینتر کند.
