**خطر زمینلرزههای جدید در کرمانشاه؛ تحلیل کارشناسان الزلزله**
مهدی زارع، استاد در پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، در گفتوگویی با خبرآنلاین درباره زمینلرزههای بامداد ۲۹ تیر توضیح داد که این رویدادها در ساعتهای ۷:۱۳ و ۷:۱۸ صبح و در عمق تقریباً ۲۰ کیلومتری زمین رخ داد. زارع این دو لرزه را مرتبط با فعالیتهای مداوم سامانه گسل پیسنگی سرپل ذهاب دانست و افزود که این سامانه در طول تاریخ بارها موجب زمینلرزههای جدی شده است.
زارع به پیشینه لرزهخیزی منطقه اشاره کرد و گفت که براساس شواهد تاریخی، شهر باستانی حلوان در نزدیکی سرپل ذهاب، در دو مقطع زمانی، یعنی سالهای ۹۵۸ و ۱۱۴۹ میلادی، بهطور کامل بر اثر زمینلرزهها ویران شد. او به آسیبهای ناشی از زلزله ۹۵۸ اشاره کرد که به شهر خسارات فراوانی وارد کرد و افزود که زلزله ۱۱۴۹ نیز تأثیر مشابهی داشت و باعث شد حلوان هرگز به رونق سابق خود بازنگردد.
زارع در ادامه تأکید کرد که لرزههای اخیر نشانهای از ادامه تنش در گسل پیسنگی ذهاب هستند و احتمال وقوع زمینلرزههای با بزرگای بیش از ۶ ریشتر در این منطقه وجود دارد. او به زمینلغزشهای بزرگ در دامنه کوه ملهکبود در شمال سرپل ذهاب نیز اشاره کرده و گفت که این زمینلغزشها به زلزله تاریخی سال ۹۵۸ مرتبط هستند. همچنین، او شباهتهایی میان زلزله ۷.۳ ریشتری سال ۱۳۹۶ و رخدادهای تاریخی را مورد توجه قرار داد.
این استاد زلزلهشناسی با اشاره به عمق زمینلرزههای اخیر، بیان کرد که برخلاف بسیاری از لرزههای زاگرس که در پوشش رسوبی اتفاق میافتند، این منطقه فعالیتهای متعددی در گسل پیسنگی دارد. عمق ۲۰ کیلومتری زمینلرزههای اخیر به همراه عمق ۱۸ کیلومتری زلزله سال ۱۳۹۶ نشاندهنده ارتباط آنها با گسل پیسنگی ذهاب است.
زارع همچنین روند فعالیتهای لرزهای قبل از زلزله بزرگ سال ۱۳۹۶ را بیان کرد و گفت که الگوی کاهش لرزهخیزی در آن زمان، نشانهای از انباشت تنش در گسل ذهاب بود. او وقوع زمینلرزههای اخیر را بخشی از روند آزادسازی این تنش دانست و اظهار داشت که همزمان نشانههایی از ادامه بارگذاری تنش در بخشهای نزدیک به این سامانه گسلی نیز مشاهده میشود.
با اشاره به پسلرزههای زمینلرزه سال ۱۳۹۶، زارع توضیح داد که با وقوع یک زمینلرزه بزرگ، فعالیتهای لرزهای در منطقه به پایان نمیرسد. تجربه زلزله ۷.۳ ریشتری نشان داده است که این پدیده بیشتر از ۶ لرزه مستقل دیگر با بزرگی بالای ۶ ریشتر به دنبال داشته باشد.
او تأکید کرد که اهمیت چرخههای لرزهای طولانیمدت در این منطقه باید مورد توجه قرار گیرد، زیرا حدود هزار سال از زمان زمینلرزههای بزرگ سالهای ۹۵۸ و ۱۱۴۹ تا زمینلرزه ۱۳۹۶ گذشته بود. زارع خاطرنشان کرد که زمینلرزه سال ۲۰۱۷ تنها موجب آزادسازی انرژی نشده، بلکه تنش را به گسلهای اطراف منتقل کرده است. این پدیده که به عنوان «اثر دومینو» شناخته میشود، میتواند به شناسایی خطر زمینلرزههای آینده کمک کند.
در نهایت، وی توضیحات بیشتری در مورد ساختار گسل عامل زلزله ۱۳۹۶ ارائه کرد و تأکید کرد که این زلزله بر روی یک گسل ساده و منفرد رخ نداده است.در یک ساختار موسوم به «رمپ ـ تخت»، حادثهای شگرف با زمینلرزههایی که در ۲۹ تیر رخ داد، اتفاق افتاده است. این ساختار که شامل یک بخش شیبدار و یک بخش تقریباً افقی است، به احتمال زیاد منبع این زمینلرزهها بوده و با گسلهای قائم مرتبط است.
زارع در ادامه به زلزلههای سال ۲۰۱۸ در منطقه مندلی عراق اشاره کرد و گفت: این زمینلرزهها که بزرگایی بین ۵ تا ۵.۵ داشتند و در فاصله تقریباً ۸۰ کیلومتری از کانون زلزله سال ۱۳۹۶ به وقوع پیوستند، نشاندهنده این است که سامانه گسلی سرپل ذهاب از مرزهای ایران فراتر رفته و همچنان در یک ناحیه وسیع با فعالیت روبرو است.
وی همچنین نسبت به وضعیت این سامانه گسلی هشدار داد و بیان کرد: شواهد تاریخی، زمینشناسی و لرزهشناسی نشان میدهد که زلزلههای سال ۱۴۰۵ بخشی از همان سامانه فعالی هستند که زلزله ۷.۳ ریشتری در سال ۱۳۹۶ را رقم زدهاند. زارع تصریح کرد که محتملترین سناریو این است که این زمینلرزهها نمایانگر ادامه تنظیم تنش در گسل پیسنگی ذهاب باشند و **احتمال وقوع زمینلرزههایی با بزرگای بالای ۶ ریشتر در این منطقه همچنان وجود دارد**؛ موضوعی که نیاز به پایش مستمر و آمادگی دستگاههای مدیریت بحران را بیش از پیش ضروری میسازد.
