**نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره هوش مصنوعی: ورود به عرصه امنیت بینالملل**
به گزارش خبردونی، نشست شورای امنیت سازمان ملل متحده در تاریخ ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ابعاد جدیدی از جایگاه هوش مصنوعی را به نمایش گذاشت. در این نشست، چهرههای برجستهای چون سم آلتمن، مدیر عامل اوپنایآی، داریو آمودی، مدیر عامل آنتروپیک، و یوشوا بنجیو، پژوهشگر نامدار هوش مصنوعی حضور داشتند. محور این گفتگوها، خطرات ناشی از پیشرفتهای هوش مصنوعی و پتانسیل خودبهبوددهی آنها به شمار میرفت.
این نشست به ابتکار فرانسه و در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل برپا شد و زمینهساز بحثهای جدی درباره تهدیدات فرامرزی این فناوری بود. آمودی در سخنان خود هشدار داد که سوءمدیریت هوش مصنوعی میتواند آن را به خطر جدی برای بشریت تبدیل کند و نیاز به همکاری جهانی در این زمینه را ضروری دانست.
**خطرات جدید: از ایمنی محصولات به تهدیدات بینالمللی**
به طور سنتی، مباحث ایمنی هوش مصنوعی حول محورهای خطا، سوگیری و حریم خصوصی میچرخید. اما این نشست جدید، ابعاد دیگری از خطرات را روشن کرد؛ از جمله تهدیدات زیستی، حملات سایبری و از دست رفتن کنترل انسانی بر روی سامانههای هوش مصنوعی. آمودی تأکید کرد که باید توافقات بینالمللی برای جلوگیری از استفاده نظامی از این فناوری ایجاد گردد.
یوشوا بنجیو نیز در این نشست گفتاری مستقیم و قاطع داشت و خطرات بالقوه این فناوری را واقعی و نزدیک به وقوع توصیف کرد. او خاطرنشان کرد که این تهدیدات مرزهای سیاسی را نادیده میگیرند و به تحلیل جدیدی از ایمنی هوش مصنوعی نیاز داریم که در چهارچوب اقدام جمعی قرار گیرد.
**تصمیمگیری دموکراتیک درباره آینده هوش مصنوعی**
محور دوم این نشست به موضوع محل پولاد تصمیمگیری درباره آینده هوش مصنوعی اختصاص داشت. آلتمن ضمن اشاره به نیاز به تصمیمگیریهای دموکراتیک، تأکید کرد که سرنوشت این فناوری نباید فقط دست شرکتهای محدودی در سانفرانسیسکو باشد. او به ضرورت پاسخگویی دولتها در قبال مردم اشاره کرد و پرسش fundamental را مطرح کرد: مرز مسئولیت شرکتهای خصوصی و دولتها در این عرصه کجاست؟
آلتمن در این راستا سه اصل را برای آینده هوش مصنوعی مطرح کرد: حفظ کنترل انسانی بر سامانهها، ایجاد منافع ملموس برای انسانها و افزایش قدرت عمل افراد. کارشناسان این موضع را الگویی متعادل در برابر دو رویکرد امیدواری و نگرانیهای افراطی نسبت به فناوری توصیف کردند.### حمله هوش مصنوعی به هوش مصنوعی
در نشستهای اخیر، موضوع امنیت سایبری به یکی از بحثهای کلیدی تبدیل شده است. کلمنت دولانگ، همبنیانگذار پلتفرم هوش مصنوعی هاگینگ فیس، به حادثهای اشاره کرد که در آن عوامل اوپنایآی پس از خروج از محیط آزمایشی توانستند به زیرساختهای این شرکت نفوذ کنند. وی اشاره کرد که در این مورد، دفاع نیز به وسیله هوش مصنوعی انجام شد و این عبارت که “با هوش مصنوعی مورد حمله قرار گرفتیم و با هوش مصنوعی دفاع کردیم”، نمایی از تحولات آینده در امنیت سایبری را ترسیم میکند.
این حادثه از نظر امنیتی اهمیت بیشتری دارد. توسعه عوامل هوش مصنوعی که قادر به اجرای مستقل اقدامات هستند، فاصله بین تولید محتوا و واکنش عملیاتی را به شدت کاهش میدهد. در این شرایط، دیگر صرفاً کیفیت پاسخ یک مدل زبانی اهمیت ندارد. جنبههای مهمتری همچون مجوزهای عامل، دسترسی به ابزارها، امکان خروج از محیط آزمایش، نظارت انسانی و سازوکارهای اضطراری به اجزای اصلی معماری امنیت تبدیل میشوند.
### شکاف در حکمرانی جهانی
با وجود توافق عمومی بر سر وجود خطرات ناشی از هوش مصنوعی، کارشناسان اذعان دارند که این توافق به روشهای تنظیمگری مشخصی منتهی نشده است. این موضوع در نشست اخیر شورای امنیت به وضوح مشهود بود. دولت ایالات متحده با طرح سازوکار تنظیمگری جهانی مخالفت کرده و مایکل کراتسیوس، مشاور علمی کاخ سفید، بر اهمیت تقویت ظرفیتهای داخلی کشورها تاکید کرده است. در مقابل، نماینده چین، فو کونگ، خواهان بهبود چارچوبهای تنظیمگری و همکاریهای بینالمللی شد.
این اختلاف نمایانگر یکی از گرههای اساسی در حکمرانی جهانی هوش مصنوعی است. در حالی که اجماع اولیه بر سر ضرورت مدیریت مخاطرات به وجود آمده، هنوز رقابتها بر سر مرجع تنظیم و دامنه اختیارات نهادهای بینالمللی ادامه دارد. ایالات متحده، چین و نهادهای بینالمللی هر یک با رویکردی متفاوت به موضوع مینگرند و به تحلیلهای متفاوتی درباره نسبت نوآوری و امنیت میپردازند.
### ورود مدیران هوش مصنوعی به شورای امنیت
حضور مدیران برجسته صنعت هوش مصنوعی در شورای امنیت نشاندهنده پیشرفت و بلوغ روندهای جاری است. شورای امنیت برای نخستین بار در سال ۲۰۲۳ به بررسی مخاطرات هوش مصنوعی پرداخت و در سال ۲۰۲۴ نیز نشستی در این زمینه برگزار کرد. اما نشست ۲۰۲۶ با حضور مدیران شرکتهای پیشرو در توسعه هوش مصنوعی ابعاد جدیدی به این بحث افزوده است.
این تغییر معنادار در حکمرانی هوش مصنوعی نشاندهنده گذار از استفاده ابزارهای پاسخگو به عوامل برنامهریزیکننده است. با نزدیکتر شدن سامانههای هوش مصنوعی به این سطح، مرزهای میان ایمنی فنی و امنیت ملی و بینالملل به تدریج باریکتر میشود. مسائل مرتبط با امنیت زیستی، سایبری و زیرساختهای حیاتی در این محیط به یک چالش مشترک تبدیل خواهند شد.
نشست سپتامبر ۲۰۲۶ هنوز پاسخ نهایی را در زمینه حکمرانی این فناوری ارائه نکرده، اما ارزش آن در برجستهسازی مسائلی است که احتمالاً محور توجهات بینالمللی در سالهای آینده خواهد بود. سوالات اساسی از صرف پرسشهایی درباره قابلیتهای هوش مصنوعی به مسائلی درباره مرزها و مسئولیتهای تنظیمگری تبدیل شده است؛ اینکه چه نهادی باید تصمیمگیری کند و چگونه قوانین لازم باید پیش از آنکه سرعت تحولات فناوری از ظرفیتهای واکنش دولتی پیشی بگیرد، تعیین شوند.
