### گرینلند؛ تلاقی سیاست و قدرت نظامی
به نقل از خبردونی، گرینلند به عنوان یک سرزمین کلیدی و استراتژیک، دوباره به بستر منازعات سیاسی و نظامی تبدیل شده است. دانمارک که مدیریت این منطقه را بر عهده دارد، با سوالات جدی درباره قابلیتهای دفاعی خود روبهروست و بخش عمده نیروی نظامیاش را به جنگندههای نسل پنجم آمریکایی واگذار کرده است. اکنون این پرسش مطرح است که آیا این جنگندهها در صورت بروز تنش با آمریکا بهعنوان حامی، واقعاً میتوانند بهعنوان ابزار دفاعی قابل اعتماد عمل کنند؟
### متمرکزشدن دانمارک بر ناوگان F-35
در سالهای اخیر، ایالات متحده حضور نظامی فعالی در گرینلند داشته و دانمارک نیز بیشتر منابع دفاعی خود را به نیروی هوایی اختصاص داده است. این کشور در تاریخ ۱۸ ژانویه، رسماً استفاده از جنگندههای قدیمی F-16 را متوقف کرده و ناوگان خود را به F-35A تغییر داده است. با این تغییر، نیروی هوایی سلطنتی دانمارک به یکی از سه نیروی هوایی برتر دنیا تبدیل شده که کاملاً مجهز به جنگندههای نسل پنجم هستند.
### محدودیتهای آمریکا بر جنگندههای صادراتی
از دهه 1980 میلادی، ایالات متحده محدودیتهای زیادی را برای کاربران خارجی جنگندههای خود تعیین کرده است. این محدودیتها شامل کنترل دسترسی به کدهای نرمافزاری، تعیین محل استقرار و نوع ماموریتها به شدت انتقاد شده و به عنوان نقطه ضعف این جنگندهها مورد توجه تحلیلگران قرار دارد. با تشدید شکاف سیاسی بین واشنگتن و اروپا در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ، این نگرانیها بیشتر شده است.
### سامانههای مدیریتی ALIS و ODIN
عملکرد جنگندههای F-35 بهطور کامل به سیستمهای مرکزی آمریکایی وابسته است. سامانه ALIS و جانشین آن، ODIN، تمامی مراحل پرواز، نگهداری و زنجیره تأمین این جنگندهها را مدیریت میکند و بهطور مستقیم با زیرساختهای لاکهید مارتین در آمریکا در ارتباط بوده است. این وابستگی به تاکید تحلیلگران، امکان کنترل ناوگانهای خارجی F-35 توسط واشنگتن را فراهم میسازد.
### هشدارهای کارشناسان درباره دسترسی محدود
ابراهام آبرامز، نویسنده کتابی درباره F-35، اعلام کرده است که سامانه ALIS میتواند دسترسی کاربران خارجی به اطلاعات حیاتی را محدود کرده و در صورت تضاد با منافع ایالات متحده، محدودیتهایی را برای عملیات آنها ایجاد کند. این نگرانی همچنین ازسوی فعالان صنعتی نظیر یواخیم شرانتسهوفر مورد تأیید قرار گرفته است، که معتقد است حتی بدون «کلید خاموشکننده» رسمی، امکان زمینگیر شدن جنگندهها وجود دارد.
### وضعیت وابستگی و استقلال محدود
در حال حاضر، تنها دو کشور بریتانیا و اسرائیل به مقداری از کدهای منبع F-35 دسترسی دارند که اجازه بهرهبرداری نسبتاً مستقلی را میدهد. اما دیگر کاربران، از جمله دانمارک، همچنان به شدت به پشتیبانیهای فنی و لجستیکی ایالات متحده وابستهاند. در شرایط احتمالی تقابل، ایالات متحده در یک موقعیت برتر هوایی قرار خواهد داشت. با این حال، واضح است که واشنگتن تمایل ندارد تا این ابزار کنترلی را بهطور کامل به کار برد، زیرا این امر میتواند به اعتبار جهانی F-35 آسیب بزند.
منبع: **militarywatchmagazine**
