**گزارش جدیدی از رسانههای خبری در مورد استارلینک**
گسترش شبکه اینترنتی استارلینک، به عنوان یکی از پیشرفتهترین زیرساختهای اینترنتی در مدار پایین زمین (LEO)، موجب تغییرات اساسی در توازن قدرت دسترسی به اطلاعات شده است. این فناوری با استفاده از هزاران ماهواره کوچک در ارتفاعی حدود ۵۵۰ کیلومتری، به دلیل تاخیر کم و سرعت بالا، به رقیب مهمی برای سیستمهای سنتی مانند کابلهای نوری و دکلهای مخابراتی تبدیل گردیده است.
با این حال، گزارشهایی از ژانویه ۲۰۲۶ درباره از کار افتادن همزمان ۴۰ هزار پایانه استارلینک در کشور ما، سوالات جدی در زمینه فنی و امنیتی ایجاد کرده است. برای پاسخگویی به این پرسشها، نیاز به بررسی دقیق ساختار شبکه و ابزارهای جنگ الکترونیک احساس میشود. این گزارش به ابعاد فنی نفوذپذیری این سیستم در برابر حملات الکترونیک، سابقه اختلالات جهانی و مکانیزمهای غیرفعالسازی آن خواهد پرداخت.
**معماری و آسیبپذیریهای استارلینک**
برخلاف ماهوارههای زمینآهنگ که در نقطهای ثابت قرار دارند، ماهوارههای استارلینک با سرعتی بالغ بر ۲۷ هزار کیلومتر در ساعت در حال حرکت هستند. این سرعت نیازمند استفاده از آنتنهای زمینی با فناوری آرایه فازی (Phased Array) است که میتواند به صورت الکترونیکی سیگنال را بر روی ماهوارهها قفل کند. این فرآیند به دو عامل زمانسنجی نانوثانیهای و مختصات جغرافیایی دقیق وابسته است.
یکی از نقاط ضعف اصلی استارلینک، وابستگی آن به سیستمهای GPS برای شناسایی موقعیت است. اگر سیگنالهای GPS دچار اختلال شوند، امکان اتصال به شبکه از بین میرود. همچنین، استارلینک در باندهای فرکانسی Ku و Ka فعالیت میکند، که این فرکانسها به دلیل حساسیتشان نسبت به تداخلات رادیویی و موانع فیزیکی میتوانند به راحتی تحت تأثیر قرار گیرند.
**سابقه اختلالات در شبکه استارلینک**
بررسیها نشان میدهد که اختلالات عمده به سه دلیل اصلی مرتبط میشوند: حوادث طبیعی فضایی، تصمیمات حکومتی و جنگ الکترونیک. بزرگترین آسیب به استارلینک در فوریه ۲۰۲۲ به دلیل طوفان خورشیدی رخ داد که منجر به از کار افتادن ۴۰ ماهواره تازه پرتاب شده گشت.
در اکتبر ۲۰۲۵، شرکت اسپیسایکس عملیات کنترلشدهای برای غیرفعالسازی بیش از ۲۵۰۰ پایانه استارلینک به منظور مقابله با کلاهبرداری سایبری در مرز میانمار و تایلند انجام داد. این اقدام نشان دهنده توانایی اسپیسایکس برای قطع دسترسی به این تجهیزات تحت فشارهای حقوقی و بینالمللی است.**نبرد الکترونیک در اوکراین: الگویی برای تقابل نظامی**
جنگ در اوکراین به عنوان یکی از مهمترین عرصههای درگیری میان فناوریهای استارلینک و سیستمهای پیشرفته جنگ الکترونیک روسیه شناخته میشود. در این جنگ، روسیه از سامانههایی مانند «تیرادا-۲» برای حمله به ارتباطات بالادستی و «کراسوخا-۴» برای مختل کردن ارتباطات پاییندستی استفاده کرده است. به گفته منابع، در برخی مقاطع حساس جنگ، ارتباط استارلینک در خطوط مقدم به مدت چند ساعت قطع شده است. با این حال، شرکت اسپیسایکس با بهروزرسانیهای منظم میانافزار و بهکارگیری فنون پرش فرکانسی، تلاش کرده است تا از فروپاشی کامل شبکه جلوگیری کند.
**اختلال در ۴۰ هزار پایانه استارلینک در ایران**
در دیماه ۱۴۰۴، همزمان با قطع کلی اینترنت در ایران، خبری مبنی بر از کار افتادن حدود ۴۰ هزار پایانه استارلینک منتشر شد. برای بررسی صحت این ادعا، تحلیلگران بر این باورند که یک زنجیره الکترونی چندلایه به کار گرفته شده که هدف آن قطع ارتباط میان زمین و فضا بوده است.
**لایه اول: فریب سیگنالی جیپیاس**
حملات به سیستم ناوبری استارلینک با پخش سیگنالهای جعلی جیپیاس در شهرهای بزرگ، یکی از موثرترین روشها به شمار میآید. این سیگنالها، که قدرتی بالاتر از واقعیت دارند، گیرندههای استارلینک را در معرض فریب قرار میدهند و به آنها این تصور را میدهند که در موقعیت دیگری قرار دارند.
**لایه دوم: اشباع باند فرکانسی**
در سطح دوم، استفاده از جمرهای نظامی نظیر «کراسوخا-۴» برای ایجاد نویز سفید در باند Ku گزارش شده است. این تجهیزات میتوانند سیگنالهای ماهوارهای را که از فاصلههای دور ارسال میشوند، به صورت کامل تحت تأثیر قرار دهند و ارتباطات را مختل کنند.
**لایه سوم: بهرهبرداری از آسیبپذیریهای نرمافزاری**
تحقیقات دانشگاه آکسفورد به آسیبپذیریهای موجود در پایانههای استارلینک اشاره کردهاند. هکرها میتوانند با دسترسی به شبکه محلی، دستورات مختلفی را به این دستگاهها ارسال کنند که منجر به از کار افتادن آنها میشود.
**آیا عدد ۴۰ هزار واقعی است؟**
برخی منابع معتبر درصدد بیان غیرفعالسازی ۴۰ هزار ایستگاه زمینی توسط نهادهای امنیتی بودهاند. با توجه به آمار موجود، تعداد پایانههای فعال در ایران در سال ۲۰۲۵ بین ۳۰ تا ۵۰ هزار برآورد شده است. بنابراین، ادعای غیرفعالسازی حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد زیرساخت استارلینک قابل توجه است.
نتایج این نبرد نشان میدهند که فناوریهای ماهوارهای LEO اگرچه مقاومتر از شبکههای کابلی هستند، اما عدم شکستناپذیری آنها نیز اثبات شده است. با این حال، ارتقاء به نسل بعدی ماهوارهها با ظرفیتهای بیشتر میتواند به چالشهای بیشتری برای اختلالات الکترونیکی منجر شود.
