به گزارش ایسنا، گروهی از پژوهشگران موفق به شناسایی نشانههای آسیبهای DNA ناشی از تشعشعات یونیزهکننده مرتبط با فاجعه هستهای چرنوبیل در سال ۱۹۸۶ در فرزندان کارگرانی شدهاند که در ابتدا در معرض این مواد قرار داشتند. این یافته، نخستین بار است که به وضوح نشان میدهد این نوع آسیب میتواند به نسلهای بعدی منتقل شود.
براساس اطلاعات منتشرشده در سایت ساینس الرت، تحقیقات قبلی در زمینه انتقال این آسیبهای ژنتیکی به فرزندان نتیجهای نداشته است، اما محققان دانشگاه بن در آلمان تصمیم به بررسی نوعی جهش خاص به نام “جهشهای خوشهای جدید” (cDNMs) گرفتند. این جهشها شامل چندین تغییر DNA هستند که در کودکان قابل مشاهدهاند اما در والدین آنها وجود ندارند. این تغییرات به علت آسیبهای ناشی از تابش ایجاد شدهاند.
در مقالهای که محققان منتشر کردند، اشاره شد که تعداد قابل توجهی از این جهشها و ارتباط احتمالی آنها با دوز تابش در فرزندان والدین در معرض تشعشعات مشاهده شده است. با وجود عدم قطعیت در مورد دوز دقیق تشعشعات، این تحقیقات نخستین evidence از اثرات بین نسلی تابشهای یونیزهکننده با دوز پایین را نشان میدهد.
نتایج این مطالعه بر اساس تجزیه و تحلیلهای ژنتیکی ۱۳۰ فرزند از کارکنان پاکسازی چرنوبیل، ۱۱۰ فرزند از اپراتورهای رادار نظامی آلمان و ۱۲۷۵ فرزند از والدینی که در معرض تشعشعات نبودند به دست آمده است. محققان دریافتند به طور میانگین در گروه چرنوبیل ۲.۶۵ cDNM به ازای هر فرزند وجود دارد، در حالی که این رقم برای گروه رادار نظامی ۱.۴۸ و برای گروه کنترل ۰.۸۸ است. آنها همچنین تأکید کردند که با وجود برخی خطاهای احتمالی در دادهها، تفاوتها قابل توجه باقی مانده است.
پژوهشگران همچنین تأکید کردند که دوز بالاتر تشعشعات به معنای تعداد بیشتری از این جهشها در فرزندان است. این نتایج با ایدهای مبنی بر اینکه تابش میتواند نوعی مولکول به نام “گونههای فعال اکسیژن” تولید کند که به DNA آسیب میزند، هماهنگ است. در صورت ترمیم ناقص این آسیبها، ممکن است این خوشهها باقی مانده و سبب ایجاد جهشهای جدید شوند.
با این حال، خطر این جهشها برای سلامتی فرزندان پایین ارزیابی شده است و مشخص نیست که آیا این کودکان در معرض خطر بالاتری برای بیماری هستند یا خیر. به گفته محققان، با توجه به اینکه اکثر این تغییرات در مناطق غیرکدگذاری DNA رخ دادهاند، احتمال ایجاد بیماری در این نسلها کم است.
همچنین لازم به ذکر است که پدران مسنتر بیشتر در انتقال جهشهای DNA به فرزندان خود مؤثرند. طبق این پژوهش، خطر بیماری مرتبط با سن والدین بیشتر از خطر ناشی از قرار گرفتن در معرض تشعشعات است.
از آنجا که این تحقیق به دههها پیش برمیگردد، پژوهشگران مجبور به تخمین میزان قرارگیری افراد در معرض تشعشع از طریق سوابق تاریخی بودند. همچنین، شرکت در این مطالعه به صورت داوطلبانه بوده که ممکن است منجر به سوگیری در نتایج شود، زیرا افرادی که شک داشتند در معرض تشعشع بودهاند، تمایل بیشتری به مشارکت داشتند.
با وجود این محدودیتها، این مطالعه نشان میدهد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض تشعشعات میتواند تأثیراتی ژنتیکی بر نسلهای آینده به جا بگذارد و بر لزوم اقدامهای احتیاطی در این زمینه تأکید میکند.
این تحقیق در مجله «Scientific Reports» منتشر شده است.
