**غزال زیاری**: ناو هواپیمابر یواساس جرالد آر. فورد (USS Gerald R. Ford)، نخستین شناور از نسل جدید ناوهای هواپیمابر نیروی دریایی ایالات متحده به شمار میرود و به عنوان یک تحول اساسی در مهندسی دریایی و دکترین نبرد هوایی در قرن بیست و یکم مطرح است.
این ناو نسبت به کلاس قبلی، یعنی نیمیتز، بهبودهای چشمگیری داشته و به نوعی زیرساختهای یک پایگاه هوایی متحرک در دریاها را بازتعریف کرده است. طراحی و ساخت این ناو با هدف مقابله با چالشهای نبردهای مدرن، از جمله نیاز به نرخ بالاتر پرواز، مدیریت توان الکتریکی گسترده برای تسلیحات آینده و کاهش هزینههای عملیاتی از طریق اتوماسیون صورت گرفته است.
### تکامل طراحی و معماری
فرم کلی بدنه ناو جرالد آر. فورد مشابه کلاس نیمیتز است، اما تغییرات اساسی در جزئیات ساختاری موجب بهبود کارایی عملیاتی آن شده است. این ناو دارای طولی بالغ بر ۳۳۷ متر و عرض عرشه پروازی ۷۸ متر است که فضایی به اندازه تقریبی ۴.۵ هکتار برای عملیات هواپیماها فراهم میآورد. ارتفاع آن از سطح آب تا بالای دکل به بیش از ۷۶ متر میرسد که معادل یک ساختمان ۲۰ طبقه است.
یکی از مهمترین تفاوتهای عملکردی این ناو با دیگر کلاسها، بازطراحی و جابجایی برج کنترل یا «جزیره» است. در این کلاس، جزیره نسبت به ناوهای نیمیتز کوچکتر و حدود ۴۲ متر به سمت عقب و یک متر به لبه بیرونی منتقل شده که فضا برای مانور بیشتر هواپیماها را فراهم کرده و تداخل ترافیکی را کاهش میدهد.
بدنه این ناو با استفاده از فولادهای پیشرفته ساخته شده که نه تنها وزن کل سازه را کاهش میدهد، بلکه نسبت به تهدیدهای جنبشی و تنشهای حرارتی مقاومتر است. استفاده از مدلسازی سهبعدی در طراحی این امکان را فراهم کرده تا قبل از ساخت اولیه، جزییات داخلی به طور بهینه بررسی شود.
### سیستم پیشران و تولید توان الکتریکی
مرکز عملکرد ناو، دو رآکتور هستهای نسل جدید A۱B است که برای غلبه بر محدودیتهای کلاس نیمیتز در تولید انرژی الکتریکی طراحی شدهاند. هر رآکتور A۱B قادر به تولید نزدیک به ۷۰۰ مگاوات توان حرارتی است که نسبت به رآکتورهای کلاس نیمیتز حدود ۲۵ درصد بیشتر است.
تفاوت اصلی در راندمان تبدیل انرژی به برق است. سیستم توزیع برق این ناو ظرفیت تولید ۳۰۰ درصد بیشتر از ناوهای قدیمی را داراست؛ هر رآکتور توانایی تولید ۱۰۴ مگاوات برق را دارد که برای تأمین انرژی سیستمهای پیشرفته و تسلیحات قابل استفاده است.
### بهینهسازی و کاهش هزینههای نگهداری
طراحی رآکتور A۱B بر اساس سادهسازی و اتوماسیون انجام شده است. این رآکتور نسبت به نسل قبلی تعداد قطعات کمتری دارد و سیستم تولید بخار آن شامل کمتر از ۲۰۰ شیر و ۸ سایز لوله است که موجب سرعت بالای فرآیند تعمیر و نگهداری میشود.
این تحولات منجر به کاهش ۵۰ درصدی نیروی انسانی برای بخش رآکتور و دو سوم کاهش نیاز به دیدهبان در بخش مهندسی شده است. همچنین، رآکتورهای فورد به گونهای طراحی شدهاند که در طول ۵۰ سال عمر خود نیازی به سوختگیری مجدد ندارند، که این امر صرفهجویی میلیاردها دلاری را به همراه دارد.### ناو هواپیمابر جرالد.آر. فورد: پیشرفتهترین ناو جهان
ناو هواپیمابر جرالد.آر. فورد به عنوان گرانترین و پیشرفتهترین ناو هواپیمابر جهان معرفی شده است. این ناو به تازگی با فناوریهای نوین تجهیز شده که به ارتقاء عملکرد آن کمک شایانی کرده است.
#### سیستم پرتاب الکترومغناطیسی (EMALS)
در این ناو، منجنیقهای بخار سنتی به سیستم پرتاب الکترومغناطیسی (EMALS) جایگزین شده است. این تغییرات به منظور ارتقاء عملکرد و کاهش فشار بر سازههای هواپیما انجام شده. برخلاف سیستمهای سنتی که با استفاده از بخار کار میکردند، EMALS با استفاده از موتورهای القایی و جریانهای الکتریکی، شتاب را به شکلی نرم و کنترل شده اعمال میکند.
مزایای این سیستم شامل:
1. **دقت در شتاب**: کنترل تدریجی شتاب موجب افزایش عمر مفید جنگندهها میشود.
2. **تناسب وزن**: EMALS قادر به پرتاب هواپیماهای با وزنهای مختلف بدون محدودیتهای سیستمهای قدیمی است.
3. **بازیابی سریع**: زمان شارژ مجدد EMALS به مراتب کمتر است که امکان پرتابهای متوالی بیشتری را فراهم میکند.
4. **کاهش وزن و سایز**: حذف سیستمهای بخار به کاهش وزن ناو کمک کرده و در پنهانکاری موثر است.
#### نگهدارنده پیشرفته (AAG) و فرود هوشمند
فرآیند فرود بر روی ناو همواره یکی از چالشهای بزرگ بوده است. در جرالد.آر. فورد، سیستم قدیمی با نگهدارنده پیشرفته (AAG) که بر پایه فناوریهای الکتریکی و دیجیتال کار میکند، جایگزین شده است. این سیستم به صورت هوشمند نیروی ترمز را بر اساس وزن و سرعت هواپیما تنظیم میکند و همچنین از قابلیت خودعیبیابی برخوردار است که ایمنی عملیات را در شرایط مختلف جوی تضمین میکند.
#### نرخ تولید سورتی (SGR)
یکی از معیارهای کلیدی قدرت ناوهای هواپیمابر، تعداد سورتیهای پروازی است که میتوانند در یک بازه زمانی مشخص انجام دهند. کلاس فورد به منظور افزایش کارایی ۲۵ تا ۳۳ درصدی نسبت به کلاس نیمیتز طراحی شده و این هدف با افزایش حداکثر ۱۲۰ سورتی پروازی در روز به دست آمده است. این افزایش به معنای توانایی تهاجمی بیسابقه ناو است.### ناو هواپیمابر جرالد فورد: پیشرفتهترین حامل هوایی جهان
ناو هواپیمابر جرالد فورد، بهمنظور انجام ۱۶۰ سورتی پروازی در روز طراحی شده و قادر است به مدت ۳۰ روز متوالی به عملیات بپردازد. این پیشرفت در عملیات بهدلیل ادغام چندین نوآوری موجود در این جنگنده است.
#### ایستگاههای سوختگیری مشابه پیتاستاپهای فرمول یک
ناو فورد از ۱۸ ایستگاه سوختگیری و تسلیح مجدد در عرشه خود بهرهبرداری میکند که بهگونهای طراحی شدهاند که شبیه به پیتاستاپهای مسابقات فرمول یک عمل میکنند. این ایستگاهها اجازه میدهند تا هواپیماها تمامی خدمات لازم را بدون نیاز به جابجایی اضافی دریافت کنند.
#### بهینهسازی فضای ناو
با جابجایی جزیره ناو به سمت عقب، فضای بیشتری برای پارک و حرکت هواپیماها فراهم شده و مسیر فرود، برخاست و تسلیح که در گذشته در تداخل با هم بودند، اکنون بهبود یافته است.
#### آسانسورهای کارآمد
در مقایسه با ناوهای کلاس نیمیتز که چهار آسانسور دارند، ناو جرالد فورد فقط با سه آسانسور کار میکند. این تعداد کمتر، اما با طراحی بهتری، به انتقال سریعتر هواپیماها از آشیانه به عرشه کمک میکند.
### انتقال سریع مهمات با آسانسورهای پیشرفته
معضلی که در ناوهای کلاس نیمیتز وجود داشت، ضعف در انتقال سریع تسلیحات به عرشه بود. تفکیک این مشکل در ناو جرالد فورد با بهرهمندی از ۱۱ آسانسور تسلیحاتی پیشرفته (AWE) صورت گرفته که به جای سیستمهای سنتی از موتورهای القایی خطی استفاده میکنند. این آسانسورها قادرند در هر دقیقه تا ۱۱ تن مهمات را منتقل کنند و مسیر حرکت آنها بهگونهای طراحی شده که با مسیرهای دیگر تداخل ندارد.
استفاده از دربهای خودکار و سیستمهای مغناطیسی در این ناو، نیاز به جابجایی دستی را کاهش داده و ایمنی خدمه را افزایش میدهد.
### سامانه راداری پیشرفته
ناو جرالد فورد با مجهز بودن به رادار باند دوگانه (DBR) در قله فناوری در زمینه رادارهای ناوهای هواپیمابر قرار گرفته است. این سیستم شامل دو رادار قدرتمند است: رادار AN/SPY-۴S که وظیفه جستجو در فاصلههای دور و ارتفاعهای بالا را برعهده دارد و رادار AN/SPY-۳X که توانایی های جستجوی دقیقی را ارائه میدهد و قادر به شناسایی موشکهای کروز است.
ادغام این دو رادار در یک سیستم مدیریتی واحد، نیاز به چندین آنتن مجزا را کاهش داده و تصاویری دقیق از شرایط نبرد را ارائه میدهد.
### قدرت هوایی و ظرفیتهای تهاجمی
ناو جرالد فورد میزبان بال هوایی هشتم است که شامل مدرنترین طیارهای نظامی میشود. ظرفیت استاندارد این ناو ۷۵ فروند هواپیماست ولی در شرایط جنگی میتواند تا ۹۰ فروند را در خود جای دهد. از جمله اجزای اصلی قدرت هوایی این ناو، میتوان به جنگندههای F/A-۱۸E/F Super Hornet و پلتفرم جنگ الکترونیک EA-۱۸G Growler اشاره کرد.
این نوآوریها و طراحیها باعث شده تا ناو جرالد فورد به عنوان یکی از پیشرفتهترین ناوهای هواپیمابر جهان شناخته شود.### توانمندیها و ویژگیهای ناو هواپیمابر جرالد آر. فورد
ناو هواپیمابر **جرالد آر. فورد** به عنوان یک سامانه پیشرفته نظامی با قابلیتهای منحصر به فرد، میتواند رادارهای دشمن را مختل کرده و ارتباطات آنها را فلج کند.
**E-۲D Advanced Hawkeye**، سیستم راداری مستقل و مرکز کنترل و فرماندهی شناور است که توانایی ردیابی همزمان صدها هدف و انتقال اطلاعات به کل گروه ضربت را دارد.
**MH-۶۰R/S Seahawk**، نیز به عنوان بالگردهایی مخصوص عملیاتهای شکار زیردریایی و امداد و نجات در مناطق خطرناک طراحی شده است.
—
### بهبود کیفیت زندگی و کاهش پرسنل
کاهش نیاز به نیروی انسانی یکی از دستاوردهای بزرگ ناو **جرالد آر. فورد** به شمار میآید. در حالی که ناوهای **نیمیتز** با حدود ۵۵۰۰ تا ۶۰۰۰ نفر پرسنل فعالیت میکنند، این ناو با ۴۵۰۰ نفر (شامل خدمه کشتی، بال هوایی و ستاد فرماندهی) به فعالیت خود ادامه میدهد. این کاهش ۲۰ درصدی پرسنل، نتیجه اتوماسیون در بخشهای مختلف ناو از جمله رآکتور و سیستمهای نظارتی است.
کاهش تعداد خدمه این امکان را فراهم کرده تا فضای بیشتری برای هر ملوان وجود داشته باشد و کیفیت زندگی آنها بهبود یابد. از جمله این بهبودها، میتوان به خوابگاههای ارگونومیک، سالنهای ورزشی و تسهیلات پزشکی پیشرفته شامل اتاقهای عمل و واحدهای مراقبتهای ویژه اشاره کرد.
—
### تحلیل اقتصادی و صرفهجوییهای عملیاتی
پروژه ساخت **جرالد آر. فورد** با هزینه ۱۳.۳ میلیارد دلار، به عنوان گرانترین سرمایهگذاری نظامی در تاریخ دنیای دریایی شناخته میشود. گرچه هزینههای اولیه بالا به نظر میرسد، تحلیلگران اقتصادی معتقدند که این هزینهها در طول عمر ۵۰ ساله ناو جبران خواهد شد. با کاهش تعداد پرسنل، هر ناو از این کلاس میتواند تا ۴ میلیارد دلار در هزینههای عملیاتی صرفهجویی کند.
همچنین، بکارگیری سیستمهای الکتریکی پیشرفته نیاز به تعمیرات سنگین را کاهش میدهد، که به افزایش زمان عملیاتی ناو در دریا کمک میکند.
—
### نتیجهگیری و افقهای آینده
ناو **جرالد آر. فورد** با گذر از محدودیتهای سنتی بخار و هیدرولیک به عصر دیجیتال و مغناطیسی وارد شده است. با قابلیت تولید برق بالای این ناو، زمینهای برای استفاده از سلاحهای لیزری نسل جدید فراهم شده که میتواند تهدیدات را با هزینهای ناچیز نابود کند.
به رغم چالشهای اولیه نظیر هزینه و تاخیر، به نظر میرسد که سیستمهای پیچیده آن قابلاتکا هستند. در سالهای آینده، این ناو و سایر ناوهای مشابه به عنوان ارکان قدرت دریایی کشور به فعالیت خواهند پرداخت و به عنوان هسته اصلی یک شبکه دریایی فرماندهی عمل خواهند کرد.
—
### منابع
– nationalsecurityjournal
– seaforces
– military
– naval-technology
