**موج جدید سرما و واکنشهای متفاوت افراد**
با نزدیک شدن به اواسط فصل زمستان، سرمای دوبارهای که به کشور میوزد، چندان غیرمنتظره نیست. در این شرایط، واکنشهای افراد نسبت به سرما بسیار متفاوت است؛ برخی به پیادهروی در هوای سرد میپردازند، در حالی که دیگران در خانه با یک پتوی گرم و قهوه داغ از خود محافظت میکنند.
وقتی دما افت میکند، موضوعی مشترک در صحبتهای همه ما مطرح میشود: بحث درباره شدت سرما و حس “سرما در استخوانها”. این عبارت معمولی در زمستان، سوالی را بهوجود میآورد: آیا این حس، پایه علمی دارد؟
**رابطه دما و رطوبت**
رطوبت بالا در هوای سرد، میتواند هوای گرم اطراف بدن را بهسرعت جابهجا کند. رطوبت همچنین باعث انتقال گرما از لباسها به بیرون میشود. نرخ تبادل حرارت آب با بدن، حدود 70 برابر بیشتر از هوای خشک است.
بدن انسان در دمای 37 درجه سانتیگراد کارآمدتر عمل میکند، اما دمای اندامهای انتهایی ممکن است تا 6 درجه کمتر باشد. این دما بسته به جنسیت، سن و سلامت افراد متفاوت است؛ افراد مسن و زنان معمولاً حساستر به سرما هستند.
**تأثیر سرما بر استخوانها**
استخوانها بهطور مستقیم سرما را حس نمیکنند، زیرا گیرندههای دمایی در سطح آنها وجود ندارد. این استخوانها به دلیل قرارگیری تحت لایههای عضلات و بافتهای همبند، نیاز به حس کردن دما ندارند. اما آنها میتوانند تغییرات دما را از طریق اعصاب موجود در لایه پریوست (بیرونیترین لایه) حس کنند. این لایه دارای شبکهای از نورونهاست که توانایی حس کردن تغییرات در دما و آسیبهای ممکن را دارد.
مواجهه کوتاهمدت با سرما معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند، اما در معرض سرما قرار گرفتن به مدت طولانی میتواند به کاهش طول، ضخامت و تراکم مواد معدنی استخوانها منجر شود.
**تأثیر سرمای شدید بر بافتها**
بافتهای اسکلتی-عضلانی حساستر از استخوانها هستند و بیشتری در معرض تغییرات دما و فشار قرار دارند. کاهش دما موجب غلیظتر شدن مایع سینوویال در مفاصل میشود که این موضوع موجب سختتر شدن حرکت مفاصل میگردد. این مسئله بهویژه در افرادی که دچار بیماریهای مفصلی مانند روماتیسم یا آرتروز هستند، تشدید میشود.
سرما همچنین بافتها را منقبض کرده و سفتتر میکند. تاندونها و لیگامانها در دماهای پایین بیشتر سخت میشوند. این سفتی موجب افزایش دشواری در حرکت و نیاز به نیروی بیشتری برای جابهجایی استخوانها میگردد. در چنین شرایطی، دامنه حرکتی مفاصل بهطور قابل ملاحظهای کاهش مییابد.### احساس سردی عمیق در برخی افراد چطور ایجاد میشود؟
تجربه سرما در برخی افراد به دلیل وضعیت خاصی که در آن قرار دارند، شدت بیشتری پیدا میکند. زمانی که بدن با سرما روبرو میشود، جریان خون در اندامهای انتهایی کاهش مییابد. این تغییر از طرف بدن به عنوان یک مکانیسم حفاظتی طراحی شده است تا دمای مرکزی بدن حفظ شود و از کاهش به زیر ۳۷ درجه سانتیگراد جلوگیری کند. کاهش جریان خون در این نواحی، همچنین به انقباض بافتها منجر میشود.
با این تغییرات، کرنش مکانیکی یا فشار بر سلولهای گیرنده درد در استخوانها و بافتهای مجاور افزایش مییابد. این تحریک باعث احساس سرما در افراد میشود.
### تأثیر مغز و ویتامین D
مغز نیز در این میان نقش بسزایی دارد. در روزهای سرد و ابری، زمانی که آسمان خاکستری میشود، سطح نور خورشید به طرز قابل توجهی کاهش مییابد. به عنوان مثال، در ماه دسامبر، شهر لندن به طور میانگین فقط ۳.۴ ساعت آفتاب دارد، در حالی که ایالت کلرادو در آمریکا حدود هشت ساعت نور خورشید را تجربه میکند.
بسیاری از افراد در زمستان به خاطر کمبود نور خورشید، به میزان کافی ویتامین D دریافت نمیکنند. این کمبود با ضعف استخوان و بیماریهایی چون راشیتیسم در کودکان و استئومالاسی در بزرگسالان مرتبط است؛ علاوه بر این، تأثیرات دیگری نیز بر روی احساس سرما دارد.
تحقیقات نشان دادهاند که افرادی که سطح ویتامین D پایینی دارند، نسبت به درد، به ویژه دردهای اسکلتی-عضلانی، حساستر هستند. همچنین، کمبود ویتامین D ارتباط مستقیمی با افزایش علائم اضطراب و افسردگی دارد که ممکن است تحمل افراد نسبت به دما را تحت تأثیر قرار دهد.
نور خورشید به پوست تابیده و اثرات گرمکنندگی دارد، به طوری که سرمای خشک و آفتابی حس متفاوتی نسبت به سرمای مرطوب و تیره ایجاد میکند.
خبر خوش اینکه افراد میتوانند با دریافت کالری اضافی و پوشیدن لایههای متعدد لباس، و همچنین حرکت کردن برای تولید و حفظ بیشترین گرما، در برابر سرمای شدید مقابله کنند.
