به گزارش خبرگزاریها، سیاستهای فیلترینگ و مداخلات حاکمیتی در زمینه اینترنت، به بحران عظیمی در ساختار فناوری اطلاعات ایران تبدیل شده است. فیلترینگ که در گذشته به صورت ساده انجام میشد، اکنون با استفاده از فناوریهای پیشرفته، هسته شبکه ملی را دچار اختلال کرده و سبب ایجاد یک اینترنت ایزوله و ناکارآمد گردیده است.
### فاز جدید فیلترینگ در ایران
پروتکل دروازهای (BGP) که اساس اینترنت جهانی به شمار میرود، در ایران به ابزاری برای قطع دسترسیهای هدفمند تبدیل شده است. در سالهای اخیر، الگوی جدیدی تحت عنوان “خاموشی مخفی” مشاهده شده است که در آن ترافیک اینترنت بهجای قطع کامل به نقاطی نامعلوم هدایت میشود. این عمل منجر به بروز خطاهای زمانبندی و افزایش قابل توجه بستههای گمشده در شبکه شده است.
### چالشهای سختافزاری ناشی از فیلترینگ
حذف عمدی پروتکل نسل ششم اینترنت (IPv6) یکی از نکات نگرانکننده در خصوص فیلترینگ بوده که به ریزش چشمگیر این فضای آدرسدهی در کشور منجر شده است. دلایل فنی نشان میدهند که سیستمهای فیلترینگ کنونی توانایی لازم برای مدیریت این پروتکل را ندارند و این موضوع به کندی شدید و اشباع در ارتباطات منجر شده است. همچنین، تجهیزات فیلترینگ به دلیل پردازشهای سنگین دچار اختلال شده و این امر موجب افزایش قابل توجه تاخیر و فرسودگی سختافزارها گشته است.
### فیلترینگ و گسترش بدافزارها
فیلترینگ در ایران به نام امنیت، زمینهساز آلودگیهای سایبری شدید شده است. منع دسترسی به پلتفرمهای مختلف، کاربران را به سمت فیلترشکنهای غیررسمی سوق داده که خود عاملی در تبدیل دستگاهها به باتنت محسوب میشوند. بیش از ۱۲,۰۰۰ حمله DDoS داخلی در یک روز نشاندهنده ضعف زیرساختهای حفاظتی کشور است. همچنین، محدودیتها در دسترسی به مخازن نرمافزاری، توسعهدهندگان را ناچار به استفاده از منابع غیررسمی کرده که این خطراتی برای امنیت نرمافزارها به همراه دارد.
### پیامدها برای آینده اینترنت در ایران
قرارگیری منابع مالی و فنی در راستای توسعه تجهیزات فیلترینگ، به ایجاد چالشهای جدی برای نسلهای آینده اینترنت ایران خواهد انجامید. این وضعیت، میتواند مانع از رشد و توسعه پایدار در دنیای دیجیتال کشور شود.با توجه به تحولاتی که در راستای ایجاد شبکه ملی اطلاعات در ایران رخ داده است، این موضوع منجر به غفلت از پیشرفت زیرساختهای ارتباطی واقعی شده است. در حالی که کشورهای همسایه به سرعت در حال اجرای فناوری ۵G و گسترش فیبر نوری هستند، نرخ نفوذ اینترنت ثابت در ایران همچنان در حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد باقی مانده است.
اپراتورهای شبکه به خاطر کاهش درآمدها ناشی از فیلترینگ و هزینههای بالای نگهداری سیستمهای سانسور، قادر به سرمایهگذاری در پروژههای نوسازی نیستند. این عدم تناسب در زیرساختها باعث شده تا حتی در صورت برطرف شدن فیلترینگ، شبکه موجود نتواند پاسخگوی حجم ترافیک باشد؛ چرا که لایه دسترسی به گونهای طراحی شده که نیازهای دهه گذشته را برآورده میکند.
### فیلترینگ و فرار متخصصان سایبری
فیلترینگ تنها به آسیبهای فیزیکی و پروتکلی محدود نمیشود، بلکه منجر به کاهش سرمایه انسانی و دانش فنی در زمینه زیرساخت شده است. کارشناسانی که مسئولیت نگهداری و توسعه شبکه کشور را بر عهده دارند، به دلیل تمرکز بر «انسداد» به جای «توسعه» انگیزه خود را از دست داده و در نتیجه، موجی از مهاجرت متخصصان در حوزه شبکه و امنیت سایبری به وجود آمده است.
تلاشها برای مقابله با اینترنت ماهوارهای نیز به لایههای فرکانسی کشور آسیب رسانده است. استفاده از **جمرهای GPS** برای ایجاد اختلال در پایانههای استارلینک، دقت سیستمهای ناوبری، پهپادهای غیرنظامی و همچنین زمانبندی شبکههای برق و بانکی را تحت تأثیر قرار داده است.
تحلیلهای فنی نشان میدهند که فیلترینگ در ایران از یک ابزار نظارتی به یک **«عامل تخریب زیرساخت»** تبدیل شده است. فرسودگی سختافزاری، گسستهای پروتکلی و فرار گسترده متخصصان شبکه وضعیت اینترنت کشور را به گونهای دچار کرده که حتی با رفع محدودیتها، بازگشت به استانداردهای جهانی سالها زمان خواهد برد. استمرار این روند سبب میشود تا زیرساختهای ارتباطی به ساختاری «شکننده و غیرقابل اعتماد» تبدیل شده و از پشتیبانی فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال ناتوان باشد.
